TAVŞAN YETİŞTİRİCİLİĞİ

Tavşanlar; yüksek döl verimli ve yemi çok iyi değerlendirerek ürüne çevirme özelliğine sahiptirler. Bu hayvanlar yünü, eti  ve kürkü için yetiştirilirler. Tavşan yetiştiriciliği bilhassa Fransa olmak üzere pek çok ülkede yapılmakta olup, henüz ülkemizde yaygın değildir. Konuya ilgisi olan yetiştirici için, kolay beslenen çabuk üreyen bu hayvanla ilgili genel ve pratik bilgiler verilecektir.

Tavşan  Irkları  ve  özellikleri

Tavşan ırklarını genellikle üç grup altında inceleyebiliriz:

Tavşan  Irkları

1.Cüsse büyüklüğü  ve tüy uzunluğuna göre 2.Verim Yönlerine göre 3.Ağırlıklarına  göre
a.  -Büyük cüsseli a. - Et  Tavşanları a. -Hafif Irklar
b.  -Orta cüsseli b. -Kürk Tavşanları b.-Orta Ağır Irklar
c.  -Küçük cüsseli c. -Yün Irkları c. -Ağır Irklar
d.  -Sergi Tavşanları

Mavi Viyana:

Sağlam yapılıdır. Renkleri donuk mavidir. Kürk ve et hayvanıdır. Canlı ağırlık 3.5-4 kg arasındadır.

Ankara Tavşanı:

Yün hayvanı olup etlerinden de yararlanılır. Anavatanı Ankara yöresi  olduğu için bu ad verilmiştir. Hassas hayvanlardır. Yetiştiriciliği ihtimam ister. Yünün kalitesi, beslenme ve iklime göre değişir. Canlı ağırlık 3.5 kg civarındadır.

Kısa tüylü tavşan

Resim 1: Kısa tüylü tavşan

Tavşanların  Üremesi

Tavşanlar hızlı üreyen ve bir doğumda birden fazla yavru yapan hayvanlardır. Gebelik süreleri 28-31 gündür. Dişilerin ve erkeklerin ilk damızlıkta kullanılma çağı ırka ve hayvanların gelişme durumuna bağlı olarak değişir. Cinsel olgunluğa erişimi ırklara göre 4-10 ay arasında farklılık gösterir. Dişilerin ilk aşımda kullanılması için ergin canlı ağırlığının %75'ni kazanması lazımdır. Ortalama damızlıkta kullanılma süreleri 2 yıldır. Sürüde 8-10 dişi için bir erkek bulundurulur.

Gebeliği önleyen etmenler yalancı gebelik, mevsim, yaş, zayıf kondisyon ve hastalıktır.

Dişi kızgınlık gösterdiğinde huysuzluk, iştah azalması, yuva hazırlaması, suluklara çenesini sürtme gibi belirtiler gösterir. Aşım erkeğin kafesinde yaptırılır. Dişi kafesinde başka tavşan istemez. Aşımın olduğu, erkeğin yana devrilmesinden anlaşılır. Gebelik gerçekleşince gebe hayvanlar sakinleşir, doğumdan 2-3 gün önce göğüs ve karın tüylerini yolarak yuva hazırlamaya başlar. Doğum genellikle gece olur. Doğan yavru sayısı 1-18 arasında değişmekle beraber ortalama  8-10 arasındadır. Yavrular gözleri kapalı ve tüysüz doğar, birkaç gün içinde tüylenme başlar, 10. günde gözleri açılır. Tavşanlar genelde yavrularını günde bir iki kez çoğunlukla sabah emzirirler. Süt verme süresi genelde 6 haftadır.6 hafta sonra yavrular sütten kesilir. Yıllık yavrulama sayısını arttırmak için 4 haftadan sonra sütten kesim yapılabilir. Sütten kesimden sonra 6-8 adedi bir arada yavru büyütme kafeslerine konur.

Doğum kutusundaki tavşanlar

Resim 2: Doğum kutusundaki tavşanlar

Tavşanlarda Besleme

Yeni doğmuş tavşanın beslenmesi tamamen anası tarafından sağlanır. Ananın yavrularına ilk 24 saat zarfında verdiği süt özel olup, koruyucu etkilidir.3 haftalık genç tavşanlarda sıvı alma yavaşlar, 2-3 gün sonrada katı gıda ile beslenebilirler. Tavşanların gece yem tüketim alışkanlıkları olduğu için önlerinde sürekli yem ve su bulundurulmalıdır. Ergin tavşan günde 100-140 gr kesif yem tüketir. 4 haftalık  tavşan ergin tavşanın tükettiğinin 1/3(üçte birini)' nü tüketir. Çevre sıcaklığı arttıkça yem tüketimi azalır, su tüketimi artar. Tavşanların beslenmeleri, dişi veya erkek oluşu, gebe olması, emzirme dönemi, kuruda olması ve besiye alınmasına göre değişir.

Tavşanların beslenmesinde değişik besin maddeleri kullanılabilir. örnek olarak yonca + dane mısır verilecek ise % 65 yonca, % 35 mısır uygulanır. Mısır yaş ise oran % 45'lere çıkarılır. Yulaf+yonca ise yüzde 60 yonca, % 40 yulaf kullanılır. Karbonhidratlı yemler yulaf, mısır, buğday, arpa ve değirmen artıklarıdır. Proteinli yemler soya, yer fıstığı, keten, susam, pamuk tohumu küspesidir. Kuru ot olarak  yonca, fiğ, burçak, soya fasulyesi, yer fıstığı kullanılır. Kuru otlar hem kilo aldırır hem de yem tüketimini azaltır. Yeşil yemler ve kökler, havuç, patates, şalgam, hayvan pancarı, şeker pancarı gibi yemlerdir.

Kuru ot tavşanlara yararlıdır.

Resim 3: Kuru ot tavşanlara yararlıdır.

Tavşanlar üç farklı şekilde beslenirler:

1.İşletmenin kendi ürettiği yemlerle yapılan beslemedir.

2.İşletmenin hem kendi ürettiği yem, hem de karma yem kullanılarak yapılan beslemedir.

3 .Karma peletle yapılan beslemedir

İkinci  besleme şekli en uygunudur. İşletmenin meyve ve sebze atıkları değerlendirilmiş olur. Pelet yem verirken yanında muhakkak kuru ot yedirmek gerekir. Yemleme yaparken bazı yemlerin zararlı etkileri göz önünde bulundurulmalıdır. Tavşanlara fazlaca lahana, karnabahar, kolza verilirse guatr  hastalığına yol açar. Ispanak ve pazı fazla verilirse kasılmalara neden olur. Soya fasulyesi ile diğer fasulyelerin fazlası da hayvanların büyümelerini engeller.

Tavşan beslemede sanayi yemi de kullanılabilir.

Resim 4: Tavşan beslemede sanayi yemi de kullanılabilir.

Çevre Faktörleri

Diğer evcil hayvanlarda olduğu gibi tavşan yetiştiriciliğinde de 4 önemli çevre faktörü vardır:

Sıcaklık:

Tavşanlar sabit sıcaklığa sahip (sıcak kanlı) hayvanlardır. Tavşanlar bu dengeyi sağlayabilmek için yem tüketimini arttırırlar veya azaltırlar. Çevre sıcaklığının genelde  14-18 ºC civarında olması tavsiye edilir.

Nem:

Tavşanlar % 55'den  daha düşük ortam nemine karşı duyarlıdırlar. Sıcaklığın yüksek olduğu devrelerde nemde yüksek olursa hayvanlarda halsizliğe varan rahatsızlıklar görülür. Bunun aksine nem çok az olup hava kuru ise deri ve kürkün matlaşması ve solunum yolları hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olur.

Havalandırma:

Tavşancılıkta havalandırma yapılması; tavşanlar tarafından çıkarılan gazların (CO2), altlık ve gübre ile oluşan gazların (NH3, H2S, CH4 vd.) atılması, oksijen sağlanması, fazla nemin azaltılması ve hayvanların çıkardığı fazla ısının atılması  içindir.

Aydınlatma:

Gelişmekte olan tavşanlar ve dişi tavşanlar için önemlidir. Aydınlatma dişi damızlıklarda sinir sistemini ve dolaylı olarak hormonal faaliyeti etkilemektedir. Dişilerin 16 saatlik, erkeklerin 8 saatlik aydınlatma istekleri vardır. Aynı ortamda olan bu tavşanlara 12 saatlik aydınlatma optimum üretimi sağlamaktadır.

Tavşan barınakları ve ekipmanları:

Barınaklarda gerçekleştirilmesi gereken esaslar, tavşanlar için en uygun şartları sağlaması ve günlük işlerin kolayca yapılmasına elverişli olması gerekir. Tavşan barınakları genelde eğimli arazilerin güney ve güneydoğu tarafı yamaçlarına kurulur. Tavşan barınakları taş, tuğla ve betondan yapılırsa sağlam, temiz ve kuru olur. Tavşan başına  0.8-1 metrekare taban alanı düşünülür. Pencereler taban alanının yüzde 5' i kadar olmalıdır. Barınaklarda sıcaklık 10 derecenin altına  25 derecenin üstüne çıkmamalıdır. Temiz havanın yeterli miktarda ve hızda barınağa girmesi sağlanmalıdır.

Tavşan yetiştiriciliğinde kullanılan önemli ekipmanlar, kafes, suluk, yemlik , otluk ve doğum kutusudur.

Kafes:

Tavşanların barındırıldıkları  kafesler  bir, iki ve üç katlı olurlar. Anaç tavşanlar kafeslerde ayrı ayrı barındırılırlar. Kafesler metal ve ahşap olabilir. Bir kafes  80 cm uzunluğunda 60 cm eninde, 35-50 cm yüksekliğinde olur. Tabanı tel örgü veya ızgara olmalıdır.

kafesler

Resim 5: kafesler

Suluk:

Tavşanlar yeşil yem yanında kuru yemde tükettikleri için su tüketmek zorundadırlar. Suluklar genelde şişeli ve otomatik şekildedir.

Küçük işletmelerde şişeli suluklar kullanılır. Büyük işletmelerde otomatik suluk gereklidir. Verilen su temiz ve taze olmalı , çok sıcak veya  soğuk olmamalıdır.

Yemlik ve otluk:

Yemlik ve otluklar kolay temizlenebilen ve dezenfekte edilebilen, kafesten kolayca sökülüp takılabilen tipte olmalıdır. Yemlikler kafes dışına, otluklar kafes içine yerleştirilir. Yemlik ve otluklar kafes dışında doldurulabilmelidir.

Doğum kutusu:

Tavşan yetiştiriciliğinde en önemli ekipmanlardan birisidir. Tahta, sunta ve plastikten yapılır. Uzunluğu 40-45 cm, derinliği ve yüksekliği 30 cm' dir. Tahta ve sunta tavşan kemirmesin diye   içi madeni bir levha ile kaplanır.

Bir tavşan barınağı

Resim 6: Bir tavşan barınağı

Kesim ve Yüzme İşlemi:

Kasaplık tavşanlar 2,5 – 3 kilo olunca kesilirler Tavşan baş aşağı iken kesilir. Kesimden 15 dakika sonra yüzmeye geçilmelidir.

önce bacak derisi diz altından kuyruğa kadar yüzülür, sonra post aşağı doğru el ile sıyrılarak tulum çıkarılır. Yüzmede mümkün olduğu kadar bıçak kullanmamaya çalışılmadır. Kesikler derinin değerini düşürür. Postta et ve yağ parçası kalmamalıdır.

Tavşan yüzüldükten sonra iç organları temizlenir. Karaciğer yürek ve böbreği tekrar gövde içine bırakılır. Tüm gövde soğuk su ile yıkanır, sonra 2-4 derecedeki soğutucuya konarak saklanır. Bütün veya parça olarak pazara sevk edilir.

Tavşan Postları:

Yüzülen post hemen boyun kısmı yukarı gelecek şekilde kurutma kalıplarına geçirilmelidir. Üzerinde et, yağ varsa kazınmalıdır.

Kurutma yeri 18-22 derece sıcaklığında, kuru ve havadar olmalıdır. Böylece 15 gün içinde postlar kurur.

Kuruyan post kalıptan çıkarılır, kürklü tarafı güve ve böceklere karşı ilaçlanır. Postları saklandığı yerde böcek, sinek, fare bulunmamalıdır.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek İçin Tıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Murat kaya
Yazılış Tarihi : 18.12.2018 20:17:41
  Merhaba 25 gun once yavru yapan tavsanim simdi tekrar dogum yapar mi ayni dogum yapacakmis gibi yem yemesi azaldi az hareket ediyor
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 27.3.2019 08:43:29 
Cevaplayan : Çiğdem  
Murat Kaya doğum yapan Tavşanlar hemen hamile kalabilirler.Yani tavsanınız hamile olabilir.Lohusalıkları olmuyor.
------------------------
Yazan : sezai dündar
Yazılış Tarihi : 3.8.2017 16:37:48
  MERHABALAR PEKİ TAVŞANIN ETİNİ VE DERİSİNİ VEYA ADET OLARAK PAZARLAMASINI NASIL YAPIYORSUNUZ.
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Nefise cabuk
Yazılış Tarihi : 24.7.2017 16:11:17
  Iyi gunler bnm tavsanim 3 haftalik ve annesi bakamadi emzirmedi biz de emmedinde yarrdimci olmaya calistik fakat sut gelmdi kardesini yaninda cok kucuk kaldi bizde ewde sivi mamayla beslioruz. Gozleri dgdugundan beri cibisli temizledk fakat hala nomale donmedi ne yapabiliriz acaba
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Bekir
Yazılış Tarihi : 31.1.2016 02:04:13
  Daha önce birkaç kez doğum yapmış olduğunu tahmin ettiğim bir dişi tavşanım var onu yeni aldım. Aldığımda zaten yine hamileymiş ve doğurdu. Sütünün çok olması için nasıl beslemeliyim hangi gıdaları vermeliyim yardımcı olursanız sevinirim. Teşekkürler..
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : batuhan balcı
Yazılış Tarihi : 22.8.2015 23:07:38
  Tekirdağlıyım tavşanlarımı yazın dışarıda bakıyorum kışında baksam.sorun olurmu
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için Tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumlar girmek için tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007