AHIR GÜBRESİ VE YANMIŞ (ÇÜRÜTÜLMÜŞ) AHIR GÜBRESİNİN KULLANILMASI

AHIR GÜBRESİ

Gübrelerin toprağa veya doğrudan bitkiye verilmesine gübreleme denir. Organik ve kimyasal olmak üzere ikiye ayrılır. Organik gübreler içinde en çok kullanılan ahır gübresidir. Ahır gübresi genellikle at, inek, koyun, keçi vb. hayvanların katı ve sıvı dışkıları ile yataklık olarak kullanılan sap, saman gibi maddelerden meydana gelen karışımdır.

At ve koyun dışkıları daha az su içerdiği için sıcak (kuru) gübrelerdir. Çürümeleri kolay olup çürüme esnasında yüksek sıcaklık oluştururlar. Daha fazla su içeren sığır gübrelerine ise soğuk gübre denir. Sıcak gübreler soğuk gübrelere göre daha çok bitki besin maddesi içerirler. Ahır gübreleri içinde en kuvvetlisi kümes hayvanlarının (özellikle güvercin) gübreleridir. Bunun için bu gübrelerin daha az kullanılması gerekir. Ayrıca koyun gübresi de sığır gübresine göre daha az kullanılmalıdır.

Hayvanlar yedikleri yemin ancak % 45 inden faydalanabilirler. Yemde bulunan bitki besin maddelerinin yarısından fazlası dışkıyla ahır gübresine geçer. Bu nedenle ahır gübresi içerdiği besin maddelerinden dolayı bitkiler için zengin bir besin maddesidir.

NEDEN AHIR GÜBRESİ?

Ahır gübresinin etkisi kimyasal gübreler gibi tek yönlü değil çok yönlüdür.

—Ahır gübresi bitkilerin gelişmesi için gerekli besin maddelerini sağlar.

—Toprağın su tutma kapasitesi ve geçirgenliğini artırarak havalanmasını sağlar. Su tutma kapasitesinin artması tarıma elverişli toprağın kaybına (erozyon) engel olmaktadır.

—Toprağın kolay tava gelmesini ve toprak işlemeyi kolaylaştırır.

—Toprağın organik madde miktarını artırır.

—Topraktaki mikroorganizma sayısı ve etkinliğini artırarak toprağı daha verimli hale getirir.

Ahır gübresi

AHIR GÜBRESİNİN TOPRAĞA VERİLME ZAMANI, ŞEKLİ VE MİKTARI NASIL OLMALIDIR?

Üretim cinsine göre dekara 1-4 ton ahır gübresi verilebilir. Organik maddesi az olan topraklara daha fazla ahır gübresi kullanılmalıdır. Ancak gübrenin olgunlaşmış ve yanmış olmasına dikkat edilmelidir. Yanma sırasında gübre içindeki yabancı ot tohumları ve hastalık etmenleri etkisini kaybeder. Ahır gübresinin değerini korumak ve ahırda temiz ve kuru yatacak yer sağlamak için hayvanların altlarına yeterli miktarda sap, saman gibi yataklık serilmelidir. Yataklık, idrarın akıp gitmesini önleyerek bitki besin maddelerinin tutulmasını da sağlayarak gübrenin yararını artırır.

Kültür bitkileri içinde ahır gübresinden en fazla yararlanan bitkiler sebzeler ve çapa bitkileri iken, tahıllar içinde en fazla çavdar yararlanmaktadır.

Ahır gübresiyle gübreleme, az yağış alan bölgelerde ve ağır bünyeli topraklarda sonbahar, çok yağış alan bölgelerde ve kumlu topraklarda ise ilkbaharda yapılır. Böylece, gübreden yıkanmayla ortaya çıkacak kayıplar azaltılmış olacaktır. Ahır gübresi tarlaya taşınır taşınmaz pullukla toprağa karıştırılmalıdır.

YANMIŞ (ÇÜRÜTÜLMÜŞ) AHIR GÜBRESİ NASIL OLMALIDIR?

Ahır gübresinin bitkiye faydalı olabilmesi için yanmış ve olgunlaşmış olması gerekir. Taze iken toprağa verilen ahır gübresinde karbon / azot oranı yüksek olduğu için bitki bundan faydalanamaz ve bitkide azot noksanlığını ortaya çıkar. Ahır gübresinin yanması ile karbon / azot oranı düşürülmektedir.

Gübre yığınlarından sızarak uzaklaşan suyun koyu renkli olması yıkanmanın en belirgin işaretidir. Gübrenin şerbeti olarak anılan bitkiye yarayışlı besin maddelerini içeren bu sıvının yıkanıp uzaklaşmasına engel olunup, kayıpların asgari düzeye indirilmesi için ahırdan çıkarılan gübre;

—Sert bir zemine serilerek sıkıştırılmalı,

—Gübre yığını yeterli düzeyde nem içermeli,

—Gübre hava şartlarından en az düzeyde etkileneceği bir yerde yapılmalı,

—İmkanlar elverdiğince yığın bozulmadan saklanmalıdır.

Ahırdan çıkan gübreyi düzenli olarak doğrudan tarlaya taşıyıp, toprakla karıştırmak pratik değildir. Bu nedenle ahırdan çıkan gübre sert bir zeminde, hava şartlarından fazla etkilenmeyecek şekilde bir yere yığın yapılır.

Saklama şekillerindeki farklılıktan dolayı ahır gübresi sıcak ve soğuk olmak üzere iki çeşittir. Ahır gübresinin sıkıştırılmadan yığınlar halinde biriktirilmesi ile gübre havalı şartlarda parçalanmakta ve sıcaklık 60 dereceye ulaştığında (yazın bir haftada, kışın 15-20 günde) elde edilen gübreye sıcak gübre denilmektedir. 2-3 gün bu sıcaklıkta tutulan gübrenin, daha sonra sıkıştırılmasıyla yığın içersinde havasız ortam sağlanmakta ve ısı düşürülmektedir.Bu yöntemle parçalanma hızlı olup, 3 ay gibi bir zamanda gübre tarlaya taşınabilir duruma gelmektedir.

Ahırdan çıkarılan taze gübrenin sıkıştırılarak havasız şartlarda çürütülmesi ile elde edilen gübreye soğuk ahır gübresi denir. Bu yöntemle parçalanma oksijensiz şartlarda olup, sıcaklık 30 dereceyi geçmez. Daha çok sap, saman bakımından fakir, kesif yemle beslenmiş hayvanlardan elde edilen gübreler bu yöntemle çürütülmektedir.

Ahır gübresinde azot kaybını engellemek için kimyasal koruyucular karıştırılarak gübrenin etkisi arttırılabilir. Fosforik, sülfürik ve hidroklorik asit gibi güçlü asitler etkili koruyucu maddelerdir. Fosforik asit, gübrenin fosfor oranını arttırdığından daha avantajlıdır. Güçlü asitlerin kalsiyum tuzlarından olan kalsiyum sülfat, kalsiyum klorür ve kalsiyum nitrat koruyucu madde olarak değer taşır ve gübreyle karıştırılınca azot kaybını önler. Kalsiyum sülfat (jips) içeren Triple Süper fosfat gübresi etkili bir koruyucudur. Bir ton taze gübreye yaklaşık 15 kg kadar karıştırılması yeterlidir.

Ahır gübresinin ülkemizde yakacak olarak (tezek) kullanılması çok yaygındır. Ahır gübresinin toprağa verilmesinin, tezek olarak kullanılmasından çok daha fazla katkı sağladığı unutulmamalıdır. Tezek yapılması zorunlu ise, geride kalan külün tarlaya taşınması fosfor, potasyum, kalsiyum vb. mineral maddelerin toprağa verilmesi açısından yararlı olacaktır.

Sayın Çiftçilerimiz;

Ahır Gübresinin değerini bilin. Daha verimli topraklar ve daha fazla ürün için bilinçli bir şekilde yanmış ahır gübresi kullanmaya özen gösterin. Bereketli ve bol ürün alın.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek İçin Tıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Hüsnü Tosun
Yazılış Tarihi : 10.7.2020 15:50:08
  Yanmamış. Hayvan gübresi varil içinde su ile iyice karıştırıp yalnız suyunu sebze ve ya meyve ağacına verilebilir mi

Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Şenay Karaçalı
Yazılış Tarihi : 27.2.2020 11:33:51
  Merhaba
İzmir ıldıri köyünde hiç ekim yapılmamış bahçem hangi tür gübre tavsiye edersiniz,sebze üretimi için
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 19.3.2020 00:14:10 
Cevaplayan : Önder ede 
Toprağı görmeden karar vermek zor. Ama hayvan gübresinden şaşmayın ve acele etmeyin derim
Cevaplama Tarihi : 14.7.2020 00:50:48 
Cevaplayan : Sebahattin atalay 
Bence önce toprak analizi yaptırınız. Izmir büyükşehir belediyesi 15 tl ye yapıyor bu analizi .
------------------------
Yazan : Bayram Tetik
Yazılış Tarihi : 7.12.2019 09:27:52
  1.Badem yetiştiriciliğinde hangi hayvanın (koyun, kuzu, keçi, inek, eşek) yanmış gübresinin uygulaması daha uygun, daha yarayışlı, daha etkilidir?
2. Yanmış uygun hayvan gübresi uygulanmasını müteakip toprakla karıştırmak gerekir mi? Karıştırmak gerekirse derinliği ne olmalı? Yanmış hayvan gübresi tüm tarla yüzeyine toprağa karıştırılmadan uygulanır ise organik madde ve bitki besin elementleri kaybı yaşanır mı?
3. Yanmış hayvan gübresi, geç Sonbaharda mı yoksa erken İlkbahar mı uygulanır?
4. Toprak hazırlığı kapsamında toprak analizini müteakip topraktaki organik maddeyi artırmak, toprağı ıslah etmek ve bitki besin ihtiyaçlarını karşılamak için hayvan gübresi nasıl (fidan çukuru ve çevresine mi, yoksa tüm bahçeye mi) uygulanır?
5. Fidan dikimini müteakip fidanların taç izdüşümüne yeteri kadar her sene mi yanmış uygun hayvanın gübresinin uygulaması yapılır, 2 senede bir mi? Toprak ve yaprak analizlerine göre mi bu uygulama düzene sokulur?
6. Yanmış kullanıma uygun hayvan gübresinin özellikleri (rengi, kokusu, boyutu, iç ısısı, sertliği vb.) nasıl olmalıdır?
7. Yanmış koyun, kuzu, keçi, inek, eşek gübreleri ayrı ayrı mı, yoksa hepsi belli oranda karıştırılıp mı uygulaması yapılır?
8. Taze/ham çiftlik hayvanlarının gübreleri hepsi birlikte mi karıştırılıp yanma işlemine tabi tutulur, yoksa ayrı ayrı mı yanma işlemine tabi tutulur? Taze/ham/yaş hayvan gübrelerini en uygun yakma işlemi nasıldır? Yakma sürecinde nelere dikkat edilir? Yakma sürecinde taze hayvan dışkısı yığınına odun külü, göztaşı, sönmemis kireç veya kükürt karıştırılır mı, karıştırılırsa oranı nedir?
9. Illaki yanmış mı yoksa yanmamış (taze/ham/yaş) hayvan gübresinin de uygulaması yapılabilir mi? Yanmamış (yaş, taze) hayvan gübresi uygulamasının toprak ve bitkiye ayrı ayrı ne gibi zararlı etkileri olur? Bitki kök bölgesinde zararlı oluşumuna neden olur mu? Kök çökerten denilen Nematoda neden olur mu? Hayvan gübresi kullanımın bademde bakla zınnı böceğini 3-5 kat artırdığı söylemi doğru mu? Bitkide yanma oluşturur mu? Yabancı ot oluşumunun yanı sıra çeşitli hastalıklara da yol açar mı? Yanma süreci esnasında gübre, yorulmuş ve bitki için yarayışlı bazı besin elementlerini (azot vb.) de kaybetmiş olur mu, bu da hayvan gübresinden beklenen etkiyi gösterememesine yol açmaz mı?
10. Fidan dikimi öncesi tüm bahçe toprağındaki azotu artırmak için yeşil gübrelemenin (Macar fiği + % 25 yulaf/arpa) yanı sıra organik maddeyi de artırmak için tüm bahçe yüzeyine yanmış uygun hayvan gübresi ve Leonardit uygulaması ilerleyen sürede  fidanların gelişimini nasıl etkiler?
11. Topraktaki bitkiye yarayışlı besin maddelerini mi yoksa yetiştirilen bitkinin hasat sonunda topraktan kaldıracağı öngörülen besin iz elementlerini mi toprağa vermek gerekir? Gübrelemeye neden ihtiyaç duyulur?
12. Badem fidani dikimi öncesinde yeşil gübreleme ve tüm bahçe yüzeyine yanmış uygun hayvanın gübresinin yanı sıra bitkiye yarayışlı nasıl bir karışım (yeşil gübrelemenin üzerine yanmış hayvan gübresi+hazır kompost+leonardit+kükürt harmanı dekara 400-600 kg ile toprağa karışım sağlama gibi) etkili olur?
13. Yanmış hayvan gübresi içeriğindeki dışkının yanı sıra altlık ve idrar miktarı mevcudiyetinin bitkiye yarayışlı olmadaki önemi nedir? Özellikle hayvan idrarı az olsa tuzluluğu da az olacağından böyle bir gübrenin bitkiye yarayışlılığı daha yüksek midir? Güvercin, tavuk ve yarasa gübresinin yarayışlılığının yüksek olmasının sebebi bu mudur?
14. Yanmış hayvan gübresindeki karbon/azot oranı (C/N) gübrenin kalitesini mi belirler? Ideali kaçtır? Yanmış koyun, kuzu, keçi, inek ve eşek gübresinde ayrı ayrı C/N oranının kaç olması hedeflenir? Biz tüketiciler bu oranı nasıl ölçebiliriz, analize göndermeden nasıl tespit edebiliriz? Yanmış hayvan gübresinin iç ısısı kaç olmalıdır?
15.Kullanıma hazır, yanmış hayvan gübresinde patojen ve parazitlerin yok edildiğini, bitkiye yarayışlılığının yüksek olduğunu biz tüketiciler analize göndermeden nasıl tespit ederiz?
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Mehmet Akif ÖZHAN
Yazılış Tarihi : 22.3.2019 04:51:04
  Kayseri Pınarbaşı ilçesinde oturuyorum.Yaklaşık 30-40 ton doğal büyükbaş hayvan gübresi vardır almak isteyen irtibat tel:05384383698 Fiyat çok Ucuzdur!!!
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : mahmut habibi
Yazılış Tarihi : 7.8.2018 00:04:11
  selam,
reklamlar sayfayı kaplıyor ve okumak mümkün değildir. Lütfen bir düzenleme yapınız, yada ziyaretçi kapatabilsin.
iyi çalışmalar
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 8.8.2018 09:09:35 
Cevaplayan : tarimci 
İyi Günler,
Sitemize ilginizden ve problemi bildirdiğiniz için teşekkür ederim.
Sitemizde reklamlar Google tarafından otomatik olarak boyutlandırılarak çıkmaktadır. Problemli olan sayfanın adresini, hangi cihazdan ve tarayıcıdan açtığınızı belirtirseniz düzeltebilirim. Hatta bir ekran görüntüsünü de tarimkutuphanesi@gmail.com atabilirseniz daha iyi olur.
Teşekkürler.
Cevaplama Tarihi : 23.12.2018 01:19:53 
Cevaplayan : ulaş Aksu 
Merhaba. Çiftçilikle ugraşıyorum yaklaşık 4-5 ton tavuk gubresine 4-5 kg kireç uzerine 10 kg fosforik asit atarak uzerini 5 cm kalınlığında toprakla kapattım ve yanmasını bekleyecegim. Bu mntıkla fosforik asit dozundan kynaklı gubrede sıkıntı çıkar mı.? Çunki bildiğin kaynama oluyordu fosforik asidi verdiğim bölgede. Kolay gelsin.
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için Tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumlar girmek için tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007