Yem bitkilerin kraliçesi yonca
Fikret SEYMAN
Ziraat Yük. Müh.

yoncaönemi: Dünya’da ve ülkemizde en fazla tarimi yapilan yonca türü medicago sativa L dir. Degisik çevre kosullarina kolaylikla uyum saglar. Uzun ömürlü çok yillik bir yem bitkisidir. Orta Anadolu Bölgemizde de sulu kosullarda basari ile yetistirebilen kiymetli bir yem bitkisidir. Yonca genellikle kuru ot üretimi otlatma veya silo yemi yapmak amaciyla yetistirilir. Yonca bitkisinin yesili olsun, kuru otu olsun protein, vitamin ve mineral maddelerce zengin bir kaba yem oldugundan et ve süt verimi olarak kullanildigi gibi, gelisme çaginda olan hayvanlar için de iyi bir büyüme yemidir. Kuru ve yas halde her türlü hayvan için besleyici ve lezzetli olup, her cins hayvana verilebilir. özellikle besi ve süt sigirciliginda önemli bir yeri vardir. Uygun sartlarda kurutuldugunda %15-17 ham protein içerir. Yoncanin diger bir özelligi de topragin fiziksel ve kimyasal özelligini olumlu yönde etkilemesidir. Derinlere giden kökleri ile derinlerdeki su ve besin maddelerinden kolayca yararlanir. Topragi derince gevsetip taban tasinin kirilmasina yardimci olur. Köklerdeki nodozitelerle havadan serbest azotu alip topraga tespit eder. Bu özelligi ile topragin azotça zenginlesmesini saglar ve kendinden sonra ekilen bitkinin verimini artirir? Yonca erozyonu da azaltir. Diger yem bitkileri ile karisima girer. Iyi adapte oldugu yerlerde uzun yillar yasarsa da 7-10 yil ekonomik ürün verebilir. Bir mevsimde birçok defa biçilebilir. Sulu ve kuru kosullarda yetistirilebilir. Sulu kosullarda 3-7, kuru kosullarda 1 biçim yapilabilir. Bölgemizde 4-5 defa biçim yapilabilir. Kuru ot verimi fazladir. Yem bitkileri içerisinde en fazla kuru ot verimi yoncadan alinir. Bölgemizde 1000- 1200 kiloya kadar kuru ot alinabilir.

Iklim ve Toprak Istegi: Çok genis bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Her yerde yetisirse de iyi büyüme ve gelismesini havasi kurak ve sicak olan bol sulu alanlarda daha iyi gelisir. En iyi yetistigi topraklar tinli, çok kumlu olmayan yeteri derecede kireçli topraklardir. Toprak asitliliginin pH 6.5’ dan asagi olmamasi gerekir. Yonca yetistirilecek alanlarda taban suyu da fazla yüksek olmamali 2 m civarinda olmalidir.

Memleketimizin hemen hemen her yerinde yetisir, her türlü iklimde yetistirilebilecek tür ve çesitleri mevcuttur. Iklim sartlarina uyum kabiliyeti yüksektir.

Yetistirme Teknigi:

* Toprak isleme tohum yatagi hazirlama: Yonca yetistiriciliginde toprak isleme ve tohum yatagi hazirlamanin çok büyük önem tasir. Yonca tohumlari çok küçük oldugu için ekilecek topragin bünyesini bozmadan tavinda sürülmelidir. Ekim eger ilkbaharda yapilacaksa yonca ikelecek tarla fazla kesek çikarmadan derince sürülmeli (20-25 cm). mümkünse toprak kivaminda iken sürülmesine dikkat edilmelidir. Sonbaharda sürülen bu arazi bahara kadar bu sekilde birakilmali ilkbaharda yonca ekimine yakin dönemde ekime yetisecek sekilde toprak tava geldiginde ikileme aletleriyle 8-10 cm den düzgünce sürülmelidir. Gerekirse toprak yüzeyinin daha düzgün olmasi için kombikürümlerle tekrar yüzlek olarak sürülmeli, keseksiz fazla ufalanmamis düzgün bir tohum yatagi hazirlamaya dikkat edilmelidir. Bu islemler sirasinda toprak fazlaca kabarmis ise toprak yüzeyi hafifce sikistirilmalidir. Ekim yapilacak toprak çok sert veya çok yumusak olmamalidir. Mümkün oldugu kadar en iyi tesviye saglanmalidir.

* Ekim: Yonca kislari sert geçen yerlerde ilkbahar, ilimli geçen yerlerde sonbaharda ekilir. Yonca ne zaman ekilirse ekilsin iyi islenmis bir tohum yatagi ister, bunun yaninda tarla tesviyesinde iyi yapilmasi gerekir. Yabanci ot tohumlarindan arindirilmis temiz bir tarlaya, temiz bir tohum ekmek yonca yetistiriciliginin ilk sartlarindandir.

Yonca ekimi mibzerle ekim ve serpme olarak iki sekilde yapilabilir. Ancak mibzerle ekim önerilmektedir. En iyi ekim sekli mibzerle ekimdir. Serpme ekimin birçok mahsuru vardir. Mibzerle siraya ekim her zaman yararlidir. Ekimde baskili mibzer kullanilir ise daha iyi olur. Yonca ot üretimi için ekiliyor ise sulu sahalarda sira araligi 18-20 cm tohum için ekiliyor ise sira araligi 50-60 cm olmalidir. Kiraç arazide ot için yonca ekiliyor ise sira araligi 50-60 cm olmalidir. Mibzerle ekim yapiliyor ise sulu kosullarda 1,5-2 kg, kuru kosullarda 1 kg tohum yeterli olmaktadir. Toprak hazirliginin tam istenildigi gibi yapilmadigi hallerde ise bu miktar biraz daha artirilarak 2-2,5 kg’a kadar çikarilabilir. Elle serpme olarak yapilacak ekimlerde atilacak tohum miktari 4-5 kg.i geçmemelidir. Yonca tohumlari çok küçük oldugu için fazla derine ekilmemeli, topragin yapisina bagli olarak 1,5-2 cm olmalidir. Ekimden sonra tohumlarin toprakla temasini saglamak için mutlaka merdane çekilmelidir. Yonca tohumunun iyi ve mütecanis bir çikis için tavli topraga ekilmesi tavsiye edilir. Kullandigimiz yonca tohumunda küsküt ve yabanci ot tohumlarinin bulunmamasina çesit ve bölge özelligi tasimasina dikkat edilmelidir.

* Gübreleme: Yonca ekilecek sahalar bitki besin maddeleri yönünden analiz edilmeli, eksikligine göre besin maddeleri tamamlanmali, buna göre gübreleme yapilmalidir. Yonca diger bitkilerde oldugu gibi azotu köklerindeki nodoziteler aracigili ile havanin serbest azotundan temin eder. Ancak bu bakterilerin faaliyete geçebilmesi için o yere daha önceki yillarda yonca ekilmis olmasi veya topragin hazir bakteri kültürü ile asilanmasi gerekir. Azot bitki besin maddesi yoncanin zararli otlarla rekabetini artirmakta, hastaliklara karsi korumakta, gelismenin daha hizli iyi olmasini saglamaktadir. Yonca tohumu ekilecegi zaman 100 kg. tohuma 1 kg hesabiyla bakteri kültürü karistirilarak ekim yapilirsa uygun asilama saglanmis olur. Ekilecek tohum bakteri kültürü ile asilanmis ise ekim yilinda dekara 3-4 kg saf azotu karsilayacak sekilde azotlu gübre verilmelidir. Yonca için esas besin maddesi fosfordur. Sulanir kosullarda tavsiye edilen fosforlu gübre miktari 8 kg/da P2O5’tir. Ekimden sonra diger yillarda 2-4 kg P2O5 verilmesi yoncanin gelismesi bakimindan yararlidir. Ekimden sonraki yillarda azotlu gübreleme yapilmaz.

Yoncanin potasyuma fazla ihtiyaç duyan bir bitkidir. Karadeniz Bölgemiz hariç topraklarimiz potasyum yönünden zengin oldugu için genellikle yoncanin potasyumlu gübreye ihtiyaci yoktur.

* Bakim: Yonca bitkisi yeni çimlendigi genç dönemlerinde yabanci otlarla rekabet edemez, yabanci otlar gelismesini engeller. Bunun için ot tohumlarindan ari bir toprak hazirligi ile yine ot tohumlarindan arinmis, elenmis tohum ekilmesi gerekmektedir. Bu tedbirlere uyulursa fazla ot çikmaz, ancak yine de yabanci ot çikar ise bunlarla mücadele rüzgardan ve diger etkenlerden korumak için gevsek bir sekilde baglanir. Asi sürgünü bu dönemde çok hizli büyür. Baglarin asiya zarar vermemesi için sik sik kontrol edilir. Gerekli görülen baglar çözülüp yeniden baglanir. Bu arada asi bölgesinde bol miktarda yabani sürgünler olusur. Bu sürgünler taze iken elle yolunur, siyrilir ve keskin bir biçakla temizlenir. Asilara zarar vermeden ot alma, çapalama, sulama, gübreleme, zirai mücadele isleri yapilir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Okan
Yazılış Tarihi : 9.5.2017 11:00:28
  23 nisan 2017 ektim ilk kez yonca ekiyorum ekmden önce 26 lik gbre attım yeni yeni çıkıyo üre gübresi atsam sulamadan önce olurmu
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Mustafa kurden
Yazılış Tarihi : 3.4.2017 12:45:11
  Yoncayla ilgili yazının sonuna doğru olay bağ budamasina geçiyo
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 5.4.2017 16:10:46 
Cevaplayan : Webmaster 
Dikkatiniz ve uyarınız için teşekkür ederim. Düzeltme yapıldı. 
------------------------
Yazan : alparslan
Yazılış Tarihi : 21.8.2016 03:56:37
  bu ayda eksem cıkar mı ? birde kaç cm ekcem. tesekurler
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : hasaan
Yazılış Tarihi : 28.7.2016 10:50:19
  ben yonca ektim ama sudan dolayı çıkış tam sağlanamadı 1 biçim anca aldım gelecek yıl çıkış devam edermi acaba bozup tekrarmı ekeyim kararsız kaldım
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Tayyip Yurtsev
Yazılış Tarihi : 4.4.2016 12:53:54
  Ben Yozgattan Tayyip ilk kez yonca ekecegim. Hububat mibseri ile ekim yapacagim. Gubreyle birlikte karistiripmi ekecegim ve dekara ne kadar ekecegim. İlk yilinda yuzune gubre atilacakmi atilacaksa ne kadar atmam lazim.
Sorularimi cevaplarsaniz sevinirim
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 15.4.2016 22:59:16 
Cevaplayan : Ömer bora 
Dekara 4 kg tohum at  
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007