TÜRKIYE BAGCILIGI ve BAZI ÜZÜM ÇESITLERIMIZ

1.1. Bagciligin Durumu ve önemi

Ülkemiz bagcilik için en uygun iklim sartlarina sahiptir. Bu nedenle asma yetistiriciligi yüzyillardan beri yapilmaktadir.

Asma hemen her toprakta yetisir. Az sulamayla yetinmesi, yamaç arazileri de degerlendirmesi tercih edilmesini saglamistir. Ayrica üzümün birçok degerlendirme seklinin olmasi da dünya üzerinde en fazla üretilen meyve olmasina yol açmistir.

Bag yetistiren ülkeler içinde Türkiye 1999 yili verilerine göre 560.000 ha bag alani ile dördüncü, 3.650.000 ton yas üzüm üretimi ile de besinci sirada yer almistir. Üzüm üretiminin tüm meyve üretimimiz içindeki payi %30.7’dir.

Üzüm sofralik, saraplik, kurutmalik olarak üç sekilde degerlendirilir. Bunun yaninda pekmez, pestil, köfter, sucuk, ezme gibi degerlendirme yollari da vardir.

Ülkemizde üretilen üzümün 2.235.000 tonu çekirdekli, 1.365.000 tonu çekirdeksizdir. Toplam üretimin %35.4’ü sofralik, %41.7’si kurutmalik, %5.5’i saraplik olarak , %8.8’i çesitli gida ürünleri elde etmek amaciyla kullanilmaktadir.

Ülkemizde yer alan 9 tarim bölgesi içinde hem alan, hem de üretim yönünden Ege Bölgesi birinci sirada gelmektedir. Sadece bu bölgemiz bag alanlarinin %28.5’ine, üzüm üretiminin % 45.6’sina sahiptir. Modern bagcilik teknigi sayesinde dekara ortalama verim 1.000 kg’in üzerine çikmistir. Son yillarda tesis edilen baglarda telli terbiye sistemleri kullanilmaktadir. Bölgede kurutmalik üzüm yetistiriciligi yapilmakta olup, %90 oraninda yuvarlak çekirdeksiz üzüm çesidi üretilmektedir.

Bag alani ve üretim açisindan ikinci sirada gelen Akdeniz Bölgesi erkenci üzüm yetistiriciligi açisindan önemlidir.örtü alti bag yetistiriciligi son yillarda artmistir. Yalova Incisi ve Trakya Ilkeren çesitleri ile artik Mayis ayi sonunda ilk turfanda ürün alinabilmektedir. Akdeniz Bölgesi’nde yayla bagciligi konusunda da gelismeler vardir.

Marmara Bölgesi’nin Trakya kesiminde saraplik, Anadolu tarafinda ise orta mevsim ve geç mevsimde olgunlasan sofralik üzüm çesitleri yetistirilmektedir. Tekirdag ve Edirne’de saraplik üzüm üretimi çok yaygindir, ürünleri ise Tekel ve özel sektöre ait sarap fabrikalarinda degerlendirilmektedir.

Ülkemizin diger bölgelerinde de standart üzüm çesitlerine ait baglar bulunmaktadir. Güney Dogu Anadolu Projesi (GAP)’nin tamamlanmasi ile çalismaya baslanmasindan sonra Güney Dogu Anadolu Bölgemizde bagcilik daha önemli hale gelecektir.

Bagcilikta filokseranin tahribati nedeniyle asili-köklü fidan kullanmak zorunlu olmaktadir. 1998 yili verilerine göre bir yilda üretilen fidan sayisi 2.7 milyonu asili, 1.25 milyonu asisiz Amerikan asma fidani olmak üzere 4 milyon adettir. Bu rakamin yogun tarim dallarindan olan bagciligin gelistirilmesi için artirilmasi gerekmektedir.

Türkiye baglarinin %80’i goble ya da mahalli terbiye sistemlerine göre kurulmus baglardir. Yüksek terbiye sistemleri daha çok Ege Bölgesi’nde yogunlasmistir. Türkiye genelinde son yillarda tesis edilen baglarda telli terbiye sistemleri kullanilmaya baslanmistir.

Bagcilik özel bilgi ve beceri isteyen tarim koludur. Bakim islerinin zamaninda uygulanmasi çok önemlidir. Hastalik ve zararlilarla mücadele mutlaka yapilmalidir. Ancak zamansiz ve gereksiz ilaç kullanimi dogal dengeyi bozar, insan sagligina zarar verir, üründe kalite ve verim kayiplarina yol açar. Yanlis yapilan ilaçli mücadele sonucu kuru üzüm ve sarap ihracatinda, ayrica yurt içi tüketimde, meyvedeki ilaç kalintilari nedeniyle sikinti yasanacaktir.

Ülkemizde üzümler çesit ve ekolojiye göre Haziran basi ile Kasim ayi sonuna kadar olan periyotta hasat edilmektedir. Hasat zamani ve sekli çesidin sofralik, saraplik ya da kurutmalik olusuna göre degisir. Pazar isteklerine, tatlanma durumuna, salkim sapi ve iskeletinin rengine göre hasada baslanir. Ambalajlama özellikle sofralik üzümlerde önem tasir. Standartlara uyulmalidir. Ülkemizde yillik ortalama 5.000 ton civarinda üzüm soguk hava depolarinda depolanmaktadir. Üretilen yas üzümün 1/3’ü kurutmalik olarak degerlendirilmektedir. Ülkemiz bu yönden dünyada ilk sirada yer almaktadir.

Ülkemiz Uluslararasi piyasada çekirdeksiz kuru üzüm ticaretiyle taninmaktadir. Üzüm ihracatinin %87 ila 91’i kuru üzümden olusur. Sofralik üzüm ihracatimizin orani %3.3’tür. Erkenci üzüm çesitlerinin yayginlasmasiyla bu rakamin artmasi beklenmektedir.

Türkiye baglarinin büyük bölümünde (%80), mekanizasyona elverisli olmayan terbiye sekli kullanilmaktadir. Oysa insan is gücünün azalmasi mekanizasyonun artmasi gerekmektedir. Bunun için geleneksel terbiye sekli olan Goble vb. sistemlerden hizla yüksek telli sistem bagciliga geçilmelidir.

Bagcilik gelir açisindan önemli tarim kollarindan biridir. Tabii olarak bu sektörü üzüm üreten isletmeler olusturmaktadir. Bu isletmelerden 2,5 milyon kisi gelir saglamaktadir. Ülkemizde bagcilik genellikle küçük isletmelerde yapilmaktadir. Küçük alanlarda yapilan bagcilik büyük alanlar üzerinde yapilirsa karlilik artar.

Dünya sarap üretiminde ve ticaretinde Türkiye’nin payi % 0.11 ile son derece küçüktür. Ihraç edilen saraplar çok az miktarda siselenmis olarak, daha büyük miktarda ise dökme olarak satilmaktadir.

Üzümün diger degerlendirme ürünleri pekmez, sucuk, reçel, köfter, bastik, samsa, pestil vb. iç pazarda tüketilmektedir.

Bagcilik dünyanin en uygun iklim kusaginda yer alan ülkemiz için vazgeçilmez tarim kollarindan biridir. Ülkemiz bagciligini gelistirmek için modern bagcilik tekniklerini kullanmak, üretim-pazarlama zincirini saglamak gerekmektedir.

1.2. Bölgelere Göre Standart Üzüm Çesitleri MARMARA BöLGESI Sofralik Çesitler

Amasya Beyazi, Alphonse Lavallée, Alpehlivan, Cardinal, Çavus, Degirmendere Siyahi, Erenköy Beyazi, Edincik Karasi, Hafizali, Hacibalbal, Hacioglu Siyahi, Hamburg Misketi, Italia, Kozak Beyazi, Kozak Siyahi, Muscat Reine des Vignes, Müsküle, Razaki.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Adakarasi, Beylerce, Clairette, Cinsaut, Gamay, Karalahana, Karasakiz, Papazkarasi, Pinot Chardonnay, Pinot noir, Riesling, Semillon, Vasilaki, Yapincak.

EGE BöLGESI Sofralik Çesitler

Alphonse Lavallée, Cardinal, Hamburg Misketi, Italia, Kozak Beyazi, Kozak Siyahi, Muscat Reine des Vignes, Razaki, Osmancik, Pek, Pembe Çekirdeksiz, Pembe Gemre, Perlette, Sultani Çekirdeksiz, Yuvarlak Çekirdeksiz.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Alicante Bouschet, Cabernet Sauvignon, Carignane, Çalkarasi, Merlot, Semillon.

Kurutmalik Çesitler

Sultani Çekirdeksiz, Yuvarlak Çekirdeksiz.

KARADENIZ BöLGESI Sofralik Çesitler

Çavus, Hafizali, Hamburg Misketi, Kömüs Memesi.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Bogazkere, Izabella, Narince, öküzgözü.

IÇ ANADOLU BöLGESI Sofralik Çesitler

Alphonse Lavallée, Çavus, Hafizali, Hamburg Misketi, Muscat Reine des Vignes, Italia, Razaki, Gül Üzümü, Kadin Parmagi, Parmak.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Akdimrit, Emir, Hasandede, Kalecik Karasi, Karadimrit, Papazkarasi.

Kurutmalik Çesitler

Akdimrit, Karadimrit, Besni.

AKDENIZ BöLGESI Sofralik Çesitler

Alphonse Lavallée, Muscat Reine des Vignes, Italia, Razaki, Adakarasi, Cardinal, Hönüsü, Isikli, Pance précose, Perlette, Perle de Csaba, Tarsus Beyazi, Yildiz.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Burdur Dimriti, Dökülgen, Kabarcik, Sergi Karasi.

GÜNEYDOGU ANADOLU BöLGESI Sofralik Çesitler

Ag besni, Dimiski, Hönüsü, Tahannebi.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Bogazkere, Dökülgen, Horozkarasi, Kabarcik, öküzgözü, Rumi, Sergi karasi.

Kurutmalik Çesitler

Besni

DOGU ANADOLU BöLGESI Sofralik Çesitler

Karaerik, Tahannebi, Silfoni.

Saraplik ve Siralik Çesitler

Bogazkere, Kabarcik, Narince, öküzgözü.

Kurutmalik Çesitler

Besni

1.3. Bazi Standart Üzüm Çesitlerinin Tanitimi ÇAVUS

Türkiye'nin her yerinde rastlanmakla beraber daha ziyade Marmara Bölgesinde ve Bozcaada'da genis olarak yetistirilmekte olan erkenci sofralik bir çesittir. Tanesinin gevrek sulu ve hos aromali olmasi, çekirdeklerinin kolay ezilmesi nedeniyle çok sevilen bir çesittir. Tek kusuru fizyolojik disi çiçekli olmasi ve dölleyici bir çeside ihtiyaç göstermesidir. Kara sakiz, Hacibalbal ve Hamburg Misketi çesitleri dölleyici olarak kullanilmaktadir. Omcalar kuvvetli gelisir, iri taneli, verimli bir çesittir. Kisa budanir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.

HAFIZALI HAFIZALI Trakya Bölgesinin en yaygin sofralik beyaz çesididir.Balkan ülkeleri ve Italya'da çok yetistirilir. Omcalari iyi gelisir ve verimlidir. Kisa veya karisik budanir. Orta Anadolu'da da iyi sonuç vermektedir. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

MÜSKÜLE

Iznik ve Geyve civarinda yetistirilen son turfanda sofralik bir çesittir. Omcalari kuvvetli gelisir. Kordon seklinde terbiye edildiginde iyi ve kaliteli ürün alinmaktadir. Kisa budanir. Omcalarin üzerinde bekletilerek veya soguk hava depolarinda muhafaza edilerek pazar süresi uzatilmaktadir. Ihraçlik çesitlerimizden biridir. Kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

RAZAKI RAZAKI Ülkemizin hemen hemen her bag bölgesinde Razaki adiyla bilinen gösterisli, yol ve muhafazaya uygun bir sofralik çesittir. Verimli bir çesit olup karisik budanir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.

TARSUS BEYAZI

Adana ve Mersin civarinda genis olarak üretilen, piyasaya erken çikan yerli üzümdür. Omcalarin gelismesi ve verimi iyidir. Kisa budanir. Biraz bekletilince tanelenme yapar. Bu özelligi sofralik karakterini olumsuz yönde etkilemektedir. Erkenci olmasi nedeniyle bir miktar ihraç edilmektedir. Kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

TAHANNEBI TAHANNEBI Güneydogu'nun en erkenci çesididir. Verimi ve gelismesi iyidir. Karisik budanir. Fizyolojik disi çiçeklidir. Bu nedenle babalik çeside ihtiyaç gösterir. Kabarcik ve Sergi Karasi dölleyici olarak kullanilmaktadir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.
ALPHONSE LAVALLÉE ALPHONSE LAVALLÉE Koyu mor renkli, iri taneli, gösterisli, yola dayanikli, pazar degeri yüksek sofralik bir çesittir. Kuvvetli ve verimli taban topraklara uygundur. Kisa budanir. Kordon terbiye sistemiyle iyi sonuç verir. Kalin kabuklu ve siyah-mor renklidir.
CARDINAL CARDINAL Çok iri taneli ve salkimli erkenci sofralik bir çesittir. Son yillarda Akdeniz, Ege ve Marmara Bölgelerinde süratle yayilmistir. Omcalari kuvvetli gelisir. Verimi çok iyidir. Kisa budanmalidir. Kordon terbiye sistemleri önerilir. Çiçekten önce somak seyreltmesi, kaliteyi artirir. Sicak yerlerde günes yanigi, taban yerlerde tane çatlamasi görülebilir. Orta kalin kabuklu ve kirmizi renklidir.
YUVARLAK ÇEKIRDEKSIZ YUVARLAK ÇEKIRDEKSIZ Ege bölgesi baglarinin yaridan fazlasini teskil eden çekirdeksiz üzümlerin %90'ni bu çesit olusturur. Çok kaliteli kehribar sarisi renkte kuru üzüm elde edilir ve çogu ihraç edilir. Sofralik olarak degerlendirilen ve aranan bir çesittir. Kendine has karamelize bir lezzeti vardir. Çekirdeksiz oldugundan taneleri küçüktür ve pazara ulasincaya kadar tanelenme yapar. Hormon uygulanmasi, bilezik alma ve salkim seyreltmesi yapilarak tane irilestirilebilir. Uzun budama gereklidir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.

DöKÜLGEN

Güneydogu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde yetistirilen çok verimli bir çesittir. Orta kalitede sofra sarabi verir. Daha çok siralik olarak yetistirilir. Karisik budanir. Güneydogu da Hönüsü çesidinin dölleyicisi olarak kullanilmaktadir. Sek ve likör sarabi yapilir. Sarabi altin sarisi renkte, kuru madde ve gliserince zengindir. Alkol derecesi %11-13 arasinda degisir. Genel asidi 4 gr/L. civarinda olup, biraz düsüktür. Kabarcik veya Hasandede sarabi ile karistirilarak paçal da yapilmaktadir. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

EMIR EMIR Nevsehir, Kirsehir, Kayseri ve Nigde çevresinde yetistirilen, Orta Anadolu'nun kaliteli saraplik çesididir. Sek sarabi yapilir. Alkol derecesi %10-11 asidi 5-6 gr/L. civarindadir.Kuru madde ve pH' si kalite saraplar için belirlenmis sinirdadir. Omcalari iyi gelisir. Kisa veya karisik budanan verimli bir çesittir. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.
NARINCE NARINCE Tokat ve Amasya yöresinde baglarin %80-90'ni bu çesitten kurulmustur. Yerli çesitlerimiz arasinda en kaliteli sek ve dömisek sarap yapilan çesitlerden birisidir. Verimli bir çesittir. Kisa veya karisik budanir. Sek sarabin alkol derecesi %11-13 arasinda, asidi 6-7 gr/L civarindadir. Sek saraplari gibi, dömisek saraplari da kimyasal bilesim ve aroma maddeleri bakimindan iyi ve kaliteli olmaktadir. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

SEMILLON

Dünyaca meshur saraplik bir çesittir. Sarabinda incir aromasi vardir. Sicak yerde yetistirilirse mükemmel kalitede tatli sarap verir. Yurdumuzda yaygin olarak Tekirdag yöresinde yetistirilmektedir. Sek sarabi yapilmaktadir. Ege veya Güneydogu Anadolu’da yetistirildiginde kaliteli tatli sarap verebilir. Erken olgunlasan verimli bir çesittir. Kisa ve karisik budanir. Uzun budandiginda daha fazla ürün almak mümkündür. Sarabi dolgundur, oksidasyona kismen dayaniklidir ve 1-1,5 yilda siseleme olgunlugu kazanir. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

CABERNET SAUVIGNON

Çok kaliteli saraplik bir çesittir. Saraplarinda karakteristik tat, buke, alkol-asit dengesi ve renk mükemmeldir. Dünyanin en iyi kirmizi saraplik çesitlerinden birisidir. Tane tutumu seyrek ve gayri mütecanis oldugundan verimi az ve gelismesi orta bir çesittir. Karisik budama gerektirir, serin bölgelere iyi adapte olur. Tekirdag yöresine iyi uyabilir. Verimi az ve salkimlari gayri mütecanis oldugundan yurdumuzda arzu edilen düzeyde yetistirilmemektedir. Kalin kabuklu ve siyah renklidir.

KALECIK KARASI Orta Anadolu, Ankara, Kalecik ve Kirikkale dolaylarinda yetistirilen çok kaliteli sek sarap yapilan bir çesittir. Dolgun bukeli ve dengeli sarap verir. Orta Anadolu'nun en kaliteli siyah saraplik çesididir. Verimi iyidir ve karisik budanir. Sarabinda %12-13 alkol, 5-7 gr/L. toplam asit ve 23-24 gr/L. sekersiz kuru madde vardir. Kalin kabuklu ve siyah renklidir.
öKÜZGöZÜ öKÜZGöZÜ Tek basina sarabinin toplam asidi yüksek, alkolü az olmasina ragmen, dolgun bukeli kaliteli ve kendine has aromali sarap veren bir çesittir. Bogazkere çesidinin sekeri daha yüksek oldugundan öküzgözü-Bogazkere 2:1 oraninda paçal yapilmaktadir. Bu paçal sarabin alkol derecesi %12-13, toplam asidi 5-6 gr/L. ve sekersiz kuru maddesi 22-24 gr/l. olup dengeli ve dolu bir yapidadir. Karisik budanir, orta verimliktedir. Orta kalin kabuklu ve siyah renklidir.

SERGI KARASI

Gaziantep bölgesinin kirmizi saraplik üzüm çesididir. Sarabi orta kalitede koyu kirmizi renkte ve alkol derecesi %11-14, genel asidi 5 gr/L ve sekersiz kuru maddesi 28-29 gr/L civarindadir. Tanesi fazladir. Eskitildiginde iyi bir buke kazanir. Gelismesi kuvvetli, verimi iyidir. Karisik budanir. Iri taneli ve gösterisli oldugundan sofralik ve kurutmalik olarak da degerlendirilmektedir. Orta kalin kabuklu ve siyah renklidir.

BESNI

Güneydogu'nun en önemli kurutmalik çesitlerinden birisidir. Omcalarinin gelismesi ve verimi çok iyidir. Sofralik olarak da kullanilir. Karisik budanir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.

SULTANI ÇEKIRDEKSIZ SULTANI ÇEKIRDEKSIZ Yuvarlak çekirdeksizle birlikte Ege Bölgesi baglarinin yaridan fazlasini olusturan, dünyaca meshur mükemmel kaliteli kurutmalik bir çesittir. Sofralik olarak da degerlendirilmektedir. Bu durumda tanelerinin irilesmesi için hormon atilir, bilezik alinir ve çilkim seyreltmesi yapilir. Tanelerin salkima baglantilari zayif oldugundan pazara ulasincaya kadar tanelenme yapar. Omcalari kuvvetli gelisir. Bu yüzden budamada fazla göz birakilmalidir. Karisik budanir. Ince kabuklu ve beyaz renklidir.

HAMBURG MISKETI

Hem sofralik hem de saraplik olarak degerlendirilen kokulu bir çesittir. Yaygin olarak Marmara ve Orta Anadolu Bölgesi’nde yetisir. Omcalari kuvvetli gelisir, verimi iyidir. Kisa veya karisik budanir. Orta kalin kabuklu ve siyah renklidir.

HASANDEDE HASANDEDE Ankara, Çorum ve Çankiri yöresinde yetistirilen bir çesittir. Orta Anadolu'da yapilan beyaz saraplarin çogu bu çesidin sarabidir. Tatli doyumlu ve kendine özgü aromali olmasi nedeniyle sofralik olarak da kullanilir. Kisa budanir. Sek ve dömisek sarabi yapilir. Sek saraplari sofra sarabi niteliginde orta kalitededir. Alkol derecesi % 12 dolayinda, toplam asidi beyaz saraplar için gerekenden biraz düsüktür. Orta kalin kabuklu ve beyaz renklidir.

IZABELLA

Karadeniz sahil kesiminde özellikle Samsun'dan Rize'ye kadar, agaçlara sarilmis olarak en fazla rastlanan bir çesittir. Mantari hastaliklara dayaniklidir. Tane sikildiginda içi bütün olarak firlar. Eksi ve çilek kokulu bir üzümdür. Esas olarak siralik olmasina ragmen Karadeniz Bölgesinde sofralik olarak degerlendirilmektedir. Kalin kabuklu ve siyah renklidir.

YALOVA INCISI

Ege ve Akdeniz Bölgesi’nde yetistirilen, islah çalismalari sonucu elde edilmis yeni bir çesittir.Sofralik olup, erkencidir. Taneleri beyaz renkli, oval ve iridir. Kisa budanmalidir.

ATA SARISI

Ege ve Akdeniz Bölgesi’nde yetistirilen beyaz sofralik, çok iri, yuvarlak taneli, kisa budama orta mevsimde olgunlasan bir çesittir.Kisa budanmalidir.

TRAKYA ILKEREN

Siyah renkli, çekirdekli, erkenci, sofralik olarak tüketilen, örtü alti yetistiriciligine uygun özellik gösteren, Marmara, Ege, Akdeniz Bölgesi’nde yetistirilen, yuvarlak ve orta büyüklükte taneleri olan bir çesittir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Fatih öngel
Yazılış Tarihi : 12.6.2016 23:51:44
  Yalova misketi veya yalova karasi ali uzumu ortu altinda ektim ve bu bag hakkinda bilgilerim toplamaya istiyorum. .yardimlariniz icin tesekkurler
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : ahmet hartavi
Yazılış Tarihi : 4.2.2016 13:04:12
  MERSİN ÇAMLIYAYLA RAKIM 1000 M 6 DÖNÜMLÜK BİR BAHÇEDE HANGİ ÜZÜMÜ YETİŞTİRMELİYİM
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Abuzer FIRATBALKIZ
Yazılış Tarihi : 14.11.2015 01:26:39
  Besni uzumu yetistiriyoruz ve satiyoruz isteyen varsa yardimci olurum kurutmalik uzum telofum 0543 848 18 82
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : halime afkan
Yazılış Tarihi : 9.9.2015 23:07:02
  Iyi calismalar yurt disindaki bir tuccar arkadasim yuklu miktarda yas uzum satin almak istemekte bu konuda bana nasil yardimci olabilirsiniz acil donus yapabilirmisiniz 0533 760 20 22 benim telefon numaram kolay gelsin
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 14.11.2015 01:32:12 
Cevaplayan : abuzer FIRATBALKIZ 
Kuru uzum var suan elimizde ilgilenirseniz 0543 848 1882 
------------------------
Yazan : betül ak
Yazılış Tarihi : 18.8.2015 10:03:49
  toptan üzüm alan firmalar hk. bilgisi olan?
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007