TAVUK BARINAKLARI

Tavuklarin barindirildigi yerlere kümes denir. Iyi bir kümes hayvanlara uygun bir çevre kosulu yaratacagindan verimi dogrudan etkileyecektir. Bunun için uygun kümes tipinin seçimi önemlidir. Kümesler genelde büyütme kümesleri, yumurta tavugu kümesleri ve etlik piliç kümesleri olarak üçe ayrilir.  Bu üç kümes tipide, önünde serbest gezinme avlusu olan ekstansif, tavuklarin disari çikmadan bütün zamanlarini kümes içerisinde geçirdikleri entansif kümeslerden olusur. Bu kümesler baslica su nitelikleri tasimalidir:

Içleri kuru, günesli ve aydinlik olmali,

Hayvan sagligina zararli nem ve pis kokulari bulundurmamali,

Kolayca havalandirilabilmeli,

Bit, pire gibi parazitlerle çesitli mikroplarin barinmalarina ve üremelerine elverisli olmamali,

Içine konacak hayvan sayisina uygun büyüklük ve genislikte olmali,

Temizlik kolay yapilabilecek sekilde olmali,

Disarinin soguk ve sicagini içeriye mümkün oldugu kadar az geçirmelidir.

Yer Seçimi

Kümeslerin kurulacagi kümes yerlerinin seçimi de tavuk yetistiriciligi için önemlidir. Kümesler taban suyu yüksek olmayan, topragi çakilli ve kumlu yerlerde, sert ve soguk rüzgarlardan korunacak sekilde yapilmalidir. Kümesin yönünün dogu ve güney doguya bakmasi uygundur. Kümes yapilan yerde su ve elektrik muhakkak bulunmalidir. Pazarlama bakimindan yol güzergahina yakin olan tarima elverisli olmayan alanlarda kurulmalidir. Kümesler kurulurken birbirlerine yakin olmamalidir.

Kümesler arasinda en az doksan metreyi geçkin mesafe bulunmalidir. Büyütme ve üretim kümesleri tamamen birbirlerinden ayri olmalidir. Kümesler toz ve gürültüden uzak olmalidir. Bunun için yollara yakin kurulmamalidir. Kümesin çati ve duvarlari sicak, soguk ve firtina gibi dis tesirlerden kümesi korumak için izole edilmelidir.

Kümesler Üç Çesittir

1. Büyütme kümesleri

2. Yumurta tavugu kümesleri

3. Etlik piliç kümesleri

Bu üç kümes tipide ya ekstansif olarak yapilir veya entansif olarak yapilir.

Ekstansif Kümesler

Bu kümeslerin önlerinde gezinme yerleri vardir. Gezinme yerleri gölgeli olmalidir. Sicak havalarda hayvanlarin bu alanlarda rahatlamalari gerekir. Kümes içinin kis aylarinda soguk havalardan etkilenmemesi için kümesin önü güneye bakmalidir. Bu kümeslerde,20-30 metrekare kümes taban alani için 1 metrekare pencere hesaplanir. Pencerenin altina tavuklarin geçebilecegi yükseklik ve genislikte (30 x 40 cm) giris ve çikis deligi  yapilmalidir. 60-70 tavuga bir giris -çikis deligi yeterli olur. Bu kümeste tavuklar çok sikisik bulunmamali, üç-dört tavuk için 1 metrekare kümes hesaplanmalidir.

Kümes ve gezinti yeri

Resim 1: Kümes ve gezinti yeri

Entansif Kümesler

Bu tür kümeslerde gezinme yeri yoktur. Metrekareye hayvan sayisi daha fazla ve gerekli is gücü daha azdir. Birim alandan daha fazla yararlanma imkani verir. Entansif kümesler ikiye ayrilir.

1-Açik Kümesler

2-Kapali Kümesler    ok isareti KapaliPencereli

ok isaretiKapali Penceresiz

1-Açik Kümesler :

Bu kümeslerin ya ön taraflari yada iki taraflari açiktir. Açik taraf tel ile örtülüdür. Kümes tabani izgara ile kaplidir. Gübre çukuru 80-100 cm derinliktedir. Folluklar, yemlikler ve suluklar izgara üzerine konur. ön taraf yaz – kis açik oldugu için kis aylarinda yem tüketimi artar, yumurta verimi azalir. Ilkbahardaki verim artisi bu açigi kapar. Genelde bu kümesler 8 m enindedir. Tek tarafi meyilli çati kullanilir. Çati altina kapakli havalandirma deligi açilabilir. Genelde iliman iklimlerde kullanilmakla birlikte soguk iklimde bile yemlik ve suluklara isitici koyarak kullanabiliriz.

Kümesin iki tarafi açik ise ( perdeli kümes ) açik taraflarda 50 cm duvar örülür ve bunlarin üzerinde perde ( genelde naylon ) vardir. Soguk havalarda kapatilarak kapali kümes halini alir.

2-Kapali Kümesler :

Bu kümeslerin tamamen kapali olanlarinda aydinlatma ve havalandirma mekanik olarak yapilir. Pencereli kümeslerde  ise aydinlatma ve havalandirmanin bir kismi mekaniktir. Bu tip kümesleri 3 grupta toplayabiliriz.

A) Kalin altlik sistemi ( yer kümesi )

B) Izgara sistemi

C) Kafes sistemi

Kapali ve pencereli kümes

Resim 2: Kapali ve pencereli kümes

A) Kalin Altlik Sistemi ( Yer Kümesi ) : Kümes tabani tamamiyla beton yada sikistirilmis topraktan olusur. Zemin üzerine 10-15 cm kalinliginda altlik serilir. Altlik malzemesi olarak bulunabilirligine göre; kaba planya talasi, pirinç kavuzu, parçalanmis misir koçani, sap veya saman gibi malzemeler kullanilabilir. Bu sistem halen broiler yetistiriciliginde yaygin olarak kullanilmaktadir. Her ne kadar ucuza mal olmakta ise de, özellikle iyi havalandirilmayan ve nemli bölgelerdeki kümeslerde altligin islanmasi ve keseklesmesi büyük sorunlar olusturmaktadir. Bu tip kümeslerde metrekareye 4-6 tavuk konulabilir.

B) Izgara Sistemi : Izgara sisteminin kullanilmasinin  amaci altlikli yer kümesinde görülen sorunlarin ortadan kaldirilmasidir. Izgara sistemi kullanilan izgaranin ölçüsüne göre 3’e ayrilir:

. 2/3 Izgara Sistemi : Kümesin 2/3’ü tahta izgaralarla, 1/3’ü de altlik ile kaplanmistir. Izgaralar altlik seviyesinden 20-40 cm yükseklikte olmalidir. Yemlikler ve suluklarin izgaralarin üzerine yerlestirildigi bu sistemde tavuklar günün büyük bir kismini izgaralar üzerinde geçirirler. Izgaralar; 2 x 2,5 cm kesitindeki çitalarin 2,5 cm ara ile ve paralel yerlestirilmesiyle yapilir. Izgaralar arasindan gübre çukuruna dökülen gübreler, bir yil boyunca burada biriktirilerek verim yili sonunda temizlenirler. Kümes genisligine göre, izgaralar kümes ortasina, folluklar karsilikli iki duvar kenarina yerlestirilir. Kümes genisligi 12 metreden fazla ise izgaralar ortadaki koridorun her iki yanina yerlestirilir. Bu tip kümeslerin içerisine girmeden, koridor boyunca dolasarak her iki bölmenin yumurtalarini toplamak oldukça kolaydir. Uygun havalandirma kosullarinda bu tip kümeslerde metrekareye 8 tavuk yerlestirilebilir.

. 1/3 Izgara Sistemi : Sistem olarak yukarida bahsedildigi gibidir. Kümesin 1/3’ü tahta izgaralarla, 2/3’ü altlikla kaplanmistir.

. Tam Izgara Sistemi : Bu sistemde kümesin tamami tahta izgaralarla kaplanmistir. Altlik giderleri tamamen kaldirilmis olup, izgaralarin ilk yapim masrafi oldukça pahalidir. Bu sistemde metrekareye 8-10 tavuk yerlestirilebilir.

C) Kafes Sistemi : Bu sistemde tavuklar kümes içerisindeki kafeslerde barindirilirlar. Çok iyi bir havalandirma düzeni gerektiren bu sistemin yarari metrekareye düsen tavuk sayisinin fazla olusu  ile ( kafes tipine göre 12-27 tavuk/metrekare ) yer ve is gücünden tasarruf saglanmasidir. Ayrica daha kolay ayiklama, daha az yem tüketimi, altlik giderinin ortadan kaldirilmasi, parazitler, hastaliklar, tüy yolma ve kannibalizmin azalmasi gibi olumlu yönleri de vardir. Bunun yani sira ilk yapim giderlerinin yüksekligi, özel yemleme ve itinali bakim geregi kafes yorgunlugu, karaciger yaglanmasi ve kirik-çatlak yumurta miktarinin artmasi gibi sakincalari da vardir. Kafesler 2-2,5 mm çapindaki galvanizli tel çubuklarin 2 x 5 cm veya 2 x 6 cm araliklarla kaynaklanmasi ile yapilir. Kafes tabaninin meyili % 15,8 – 17,6 olup, bu meyilde yuvarlanan yumurtalar öndeki yumurta tablalarinda toplanirlar. Kafes bloklari arasindaki servis yolunun genisligi kafes tiplerine göre 60-75 cm arasinda degisebilir. Kafes bloklari kümes içerisinde birden fazla sira halinde yerlestirilir. Her blokta kafesler tek veya çok katli olarak dizilir. Bu dizilisler yatay, dikey veya kademeli olabilir.

Kafeste Yumurta Tavukçulugunun Avantajlari

Bu sistemin yer tavukçuluguna göre üstünlükleri asagida maddeler halinde özetlenmistir :

-          Birim kümes alanina konan tavuk sayisi diger kümeslerden 4-5 misli daha fazladir.

-          Altlik sorunu yoktur.

-          Yumurtalar daha temizdir.

-          Fazla dolasip enerji kaybetmedikleri için yemden yararlanma biraz daha yüksektir.

-          Yere yumurtlama sorunu yoktur.

-          Gurk olma hali çok azdir.

-          Tavuklar ayak altinda dolasmadiklari için bakimlari daha kolaydir.

-          Yumurtalar biraz daha agirdir.

-          ölüm orani genellikle daha düsüktür.

-          Is gücü gereksinimi, otomasyona bagli olarak % 50-80 daha azdir.

-          Tavuklarin tek tek kontrolü, kötü ve düsük verimlilerin ayrilmasi daha kolaydir.

-          Gübrenin alta geçmesi ve tavuklarin birbirleriyle temasinin az olmasi nedeniyle hastalik kontrolü daha kolaydir.

-          Kannibalizm daha düsük düzeydedir.

-          Hayvanlarin kendi yumurtalarini yemelerine ender rastlanir, ayrica bu aliskanligi olan hayvanlar kolayca ayiklanir.

Kafeste Yumurta Tavukçulugunun Dezavantajlari

Kafeste yumurta tavukçulugunun bir çok avantajlari yaninda dezavantajlari sunlardir :

-          Hayvan basina düsen ilk kurulus masraflari, kafes maliyeti nedeniyle çok fazladir.

-          Çatlak yumurta orani artar.

-        Yumurtlama döneminde hayvanlar daha fazla agirlik artisi saglasalar da, kemiklerin son derece zayif   olmasi nedeniyle dönem sonundaki piyasa fiyatlari düsüktür.

-          özellikle yazin, gübrede fazla miktarda sinek ürer ve sorun yaratir.

-          Kafes altlarinda biriken gübreyi sik sik temizlemek gerekir.

-          Bazi özel kafes hastaliklari nedeniyle özel yemleme gerekebilir.

-          Hareketsizlikten dolayi karaciger yaglanmasi ve buna bagli ölümlere daha sik rastlanir.

-          Kümes içerisinde daha fazla hayvan barindigi için daha güçlü bir havalandirmaya ihtiyaç vardir.

-          Yumurtlamayanlar düzenli bir sekilde ayiklandigindan kafeslerin bir kisminin bos kalmamasi için bir miktar yedek tavuk beslenir.

K Kafeslerde Aranilan Nitelikler

-          Kafes maliyeti imkan oraninda düsük olmali,

-          Parçalari kolayca sökülüp takilabilmeli,

-          Dayanikli olmali,

-          Kolayca temizlenip dezenfekte edilebilmeli,

-          Gübre kolayca temizlenip atilabilmeli,

-          Kafesin en üst katina rahat erisilebilmeli.

Kafes Sistemleri

Yumurta tipi kafes sistemleri 3 grupta incelenebilir :

-          Basamakli (kademeli ) kafesler

-          Bataryali ( dikey ) kafesler

-          Düz ( yatay ) kafesler

Basamakli  ( Kademeli ) Kafesler :

Kafes tavukçulugunun en basit tipidir. Bu tip kafesler merdiven basamaklari gibi kademeli olarak dizilirler. Bu tip kafeslere Kaliforniya tipi kafesler de denilmektedir. Her bir kafes bölmesine 3-4 tavuk konulur. Taban alaninin her bir metrekaresine 12 tavuk konulur. Bu tip kafeslerin mevcut binaya uyum saglamalari kolaydir. Ilk yatirim masraflari düsük, küçük sürüler için uygundur. Dezavantaji birim alana az hayvan düsmesi, gübrenin içerde birikmesi nedeniyle  uygun olmayan kümes içi çevre kosulunun olusmasidir.

Bataryali ( Dikey ) Kafesler :

Bu tip kafeslerde metrekareye 16-18 tavuk düsmektedir. Kafesler 3 yada 4 katli olacak sekildedir. Bu kafeslere apartman veya battery tip kafesler de denir. Kafesler sirt sirta dizilir. Üsttekilerin gübresi bir alttaki kafesin üstündeki tablalara dökülür. Bunlar gübre çukuruna dökülüp otomatik olarak kümesten uzaklastirilir. Yemleme, sulama, yumurta toplama gibi isler de otomatik yapilir.

Dikey kafesler

Resim 3: Dikey kafesler

Düz ( Yatay ) Kafesler :

Bu kafesler kümeste tek katli olarak kurulur. Kafes bloklarinda genellikle 4 kafes bulunur. Ortadaki iki kafes sirt sirta, distaki iki kafes ise ön taraflari ortadakilerin ön yüzüne bakacak sekilde dizilir. Bloklar arasinda servis yolu birakilir. Metrekareye 12-14 tavuk düser. Sistem tamamen mekanik isler. Yerden 60-70 cm yukaridan kurulu kafeslerden inen gübre otomatik olarak kümes disina ulastirilir.  Sistem pahaliya mal olur, uzun kümesler gerektirir.

Yatay kafesler

Resim 4: Yatay kafesler

Kümeslerde Temizlik

Hangi tip kümes olursa olsun temizlik gereklidir. Temizlik ile birlikte dezenfeksiyona da önem verilmelidir.

Kümes bosalinca tüm ekipman disari çikarilir. Altlik kümesten uzaga götürülüp atilir. Sonra kümese ilaçli sular püskürtülür. 24 saat sonra kümes tabani kazinarak temizlenir, sicak sodali sularla firçalanip yikanir.

Disari alinan ekipman güzelce temizlenir, dezenfekte edilir. Kullanilan dezenfekte edici maddenin uygun olmasi ve uygun dozda kullanilmasi gerekir. Mikrop öldürücü bu maddelere dezenfektan diyoruz.

Dezenfeksiyon

Resim 5: Dezenfeksiyon

Iyi bir dezenfektan,

-          Çesitli hastaliklarin mikroplarini öldürür.

-          Insan ve hayvan için zararsiz olur.

-          Sürüldügü alet ve ekipmanlari bozmaz.

-          Dayanikli ve uzun etkili olur.

-          Kötü kokulu, renk verici veya renk soldurucu olmaz.

-          Kullanisli ve ucuzdur.

Dezenfektan olarak kullanilacak çok çesitli kimyasal maddeler vardir. Ayrica kireç ile yapilacak temizlik, dezenfeksiyonda kolaylik saglar. Sabun, soda, sudkosdik, deterjanlar tavuk yetistiricisinin daima elinin altinda bulunmalidir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Henüz yorum eklenmemiştir. Yorum Eklemek için Tıklayınız
Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007