Sütün beslenmedeki yeri ve önemi
Hüseyin ERSOY
Gida Mühendisi

SütSüt, içerdigi çok çesitli besin maddelerinden dolayi tüm memeli canlilarda organizmanin gereksinmelerini karsilayabilen hayati temel bir gidadir.

Yuvrularin beslenmesinde temel gida olan süt, ayni zamanda gida sanayinde önemli bir hammadde, hayvan yetistirmede besin materyali ve bunlarin disinda farmakoloji ile diger endüstri dallarinda hammadde olarak kullanilir.

Yeterli bir beslenme için gerekli besin maddeleri bitkisel ve hayvansal gidalarda degisen oranlarda bulunmaktadir. Oysa süt, bir çok besin ögelerini özellikle gelisme çaginda gerekli olan protein, mineral maddeler ve vitaminleri diger gidalara göre daha yeterli seviyede içermektedir. Bu nedenle ilk çaglarda bir içgüdü etkisi ile degerli sayilan süt, bugün uygarligin ilerlemesi ile bilinçli bir önem kazanmistir. Bu yönüyle de gida maddeleri içinde ilk basta yerini almistir. Halk sagliginin korunmasi ve besin kayiplarinin önlenmesi için süt üretimi ve tüketiminin oldugu yerde süt endüstrisinin de kurulmasi gereklidir. Süt bilesimi ile mikroorganizmalarin yasami için çok uygun bir ortamdir. Bu nedenle de ne kadar saglikli hayvandan ne kadar hijyenik sartlar altinda sagilirsa sagilsin her sütte birkaç mikroorganizmanin bulunmasi dogaldir. Süt kisa sürede bozulabilmekte ve insanlar için çok tehlikeli olabilmektedir. Naklinin zor olmasi ve çabuk bozulmasi gibi sebeplerden dolayi daha dayanikli mamüllere islenmektedir.

Dogumdan ölüme kadar insan beslenmesinde önemli bir yeri olan süt, asagidaki beslenme alanlarinda kullanilmaktadir.

* Insan için temel gida olarak,

* Hayvan yetistirme, gelistirme ve yemlemede,

* Çesitli gidalarin üretiminde hammadde olarak,

* Kazain ve laktoz üretiminde. Dolayisiyla farmokoloji ve hafif sanayide hammadde olarak, sütün artan önemi tüketimini yükseltmektedir. Gelismis batili ülkelerde sagim tekniklerinin gelistirilmesi ve verimli irklarin olusturulmasi, üretilen süt miktarini artirmistir. Süt vücudun Ca, P ve B2- Vitamin ihtiyacinin karsilanmasi için önemli bir kaynaktir. Bunun yaninda A vitamini ile B1 vitaminin karsilanmasinda katkida bulunur. Bir litre süt, 685 kcal enerji saglar.

Sütün sahip oldugu bu üstün özellikleri korumak için çig süt kurallarina uygun ve dogru bir sekilde memeden sagilmali, sogutulmali ve muhafaza edilmelidir. Sütün kalsiyum, fosfor ve vitamin içerigi vitaminsizlik hastaliklarina karsi koruyucu durumdadir. Süt proteini iz halindeki iz materyalleri ve diger sagliga zarar verici maddeleri bagladigi için koruyucu bir faktördür. Bu özelliginden dolayi kimya ve metalurji endüstrisinde çalisanlara süt içmeleri tavsiye edilmektedir. Kremasi alinmis taze süt veya süt tozu, kümes hayvanlari ve buzagi beslemede de hayvansal protein ihtiyacinin önemli bir kismini karsilamaktadir. Sütün çesitli ülkelerde degerlendirme sekillerine bakildiginda dayanikli mamüllere islenmekte ve bunlar arasinda peynir ve çesitleri, yogurt, tereyagi, dondurma ve çesitli tatli yapimlariyla degerlendirilmektedir. Peynirin besin degerinde 100 g da 20-30 g protein bulunurken, ette 8-20, balikta yaklasik 15 g dir. Ca ve P olmak üzere mineral maddeler sinir sistemi faaliyeti, kemik, dis ve kan olusumu ile ilgilidir. Yogurtta ise; besin degeri süte göre daha yüksektir. Sindirimi kolay oldugu için sindirim sistemini düzenleyici özellige sahiptir. Kolestrolü düsürücü etkiye sahip oldugu da belirtilmektedir. önemli protein, yag, vitamin kaynagidir. Tereyagi diger süt ürünleri gibi yüksek oranda besleyici degere sahiptir. Enerji kaynagi olarak büyük öneme sahiptirler. Ayrica yagda eriyen vitaminleri (A,D, E, K) bulundurmaktadir.

Sonuç olarak; saglikli bir nesil yetistirmek istiyorsak, toplumumuzun beslenmesine önem vermek zorundayiz.

Bunun için de kola, gazoz reklamlari yerine süt reklamlarina yer vermek gerekir.

* Sokak sütçülügünü kaldirip, süt sanayiine önem vermek,

* Gida maddeleri üretimini artirmak ve bunlari isleyerek tüketicilere ucuz, kaliteli ve yeterli miktarlarda sunmak gerekir.

* Devletin beslenmeye gereken önemi vermesi, desteklemesi ve denetlemesi gerekir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Henüz yorum eklenmemiştir. Yorum Eklemek için Tıklayınız
Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007