ÖNEMLI SEBZE HASTALIKLARI

Degisik sebzelerin yetistirilme tekniklerini ayrintilari ile inceledik. Üretimde karsimiza çikan en önemli sorunlardan birisi hastaliklardir. Üreticilerimize ve ülkemiz ekonomisine büyük kayiplar olusturan hastaliklar çok çesitlidir. Her hastalik ayri bilgi ve mücadele sekli ister.

Hastalik bitkiye bulasmadan önce gerekli önlemler alinmalidir. Bulastiktan sonra yapilacak isler hem az hem de zordur.

Hastaliksiz, saglikli ve kaliteli üretim nasil yapilir?

Bazi hastaliklara karsi nasil bir mücadele uygulanir?

Bu dersimizde önemli bazi hastaliklari taniyarak gerekli mücadele sekillerini ögrenecegiz.

Unutmayalim ki sebzecilikte basari çesit seçimi ve uygun yetistirme teknigi yaninda büyük ölçüde bilinçli yapilan hastalik mücadelesine baglidir.

MANTARI HASTALIKLARI ÖGRENELIM

ÖNEMLI SORUNUMUZ KÜLLEME

Külleme hastaligi hemen hemen bütün bitkilerde görülmektedir. Ancak sebzelerde küllemenin ayri bir önemi vardir. Külleme tarla ve bahçe yetistiriciligi yapilan yerlerde kavun, hiyar, kabak, karpuz, bamya, gibi sebzelerde; örtü alti yetistiriciligi yapilan yerlerde de yine hiyar, kavun, domates, patlican, biber v.b. sebzelerde genellikle her yil görülür.

BELIRTISI NASIL?

Hastalik, bitkilerin alt yapraklarindan baslar. Daha sonra taze yapraklara ve sürgünlere geçer. Küllemenin bitkideki görünüsü, yapraklarin genelde üst yüzünden bazen hem alt hem de üst yüzünden un serpilmis gibi lekelerin olusudur. Lekeler zamanla birleserek bütün yapragi kaplar.

Hiyar bitkisinde külleme hastaligi.

Sekil 1. Hiyar bitkisinde külleme hastaligi.

NASIL ZARARLI OLUR?

Küllemeli bitkiler büyüyemez, çiçek açmaz, meyveler tatsizlasir. Hastalik çok ilerlemisse yaprak ve meyve dökümü olur.

YAYILMASI NEM VE SICAKLIGA BAGLI

Külleme hastaligi çevrede bir kaç bitkide görüldü mü rüzgar ve böceklerle çevreye dagilarak yeni bitkilere bulasir. Hastaligin mevsim içinde yayilmasi ve bulasmalarin olmasi için % 60-70 nem ve 27°C kadar varan sicaklik çok uygundur. Külleme yagmurlu havalardan çok çigli ve puslu günlerde daha çok yayilir.

KISI TOPRAKDA GEÇIRIR

Hastalik kisi bitkilerin,yapraklari üzerinde siyah renkte, yuvarlak üreme organi halinde geçirir. Baharda bu üreme organi geliserek burada meydana gelen sporlari etrafa yayilir ve yeni bitkilerde hastalik olusur.

KÜLTÜREL ÖNLEMLER

Hastaligin çokça görüldügü yerlerde, hastalikli bitki artiklarini toplayip yakmak gerekir.

ILAÇLI MÜCADELE SART

Kimyasal ilaçlarla külleme hastaligina karsi basarili olarak mücadele yapilmaktadir. En ucuz ve en etkili külleme ilaci kükürttür. Hastaligi hem tedavi eder ve hem de sonraki bulasmalara karsi bitkiyi korur. Toz kükürt suyun olmadigi yerlerde kullanilabilir, ancak yakma yaptigindan bunun yerine islanabilir kükürt atilmalidir. Su bulunmayan yerlerde tarla ilaçlamalarinda toz kükürt kullanilacaksa, buna 1/3 oraninda talk veya odun külü karistirilarak uygulama yapilmalidir.

Ilaçlamalar havanin serin ve sakin oldugu zamanlarda, bitkinin her tarafinin ilaçla kaplanmasi seklinde olmalidir.

10 GÜN ARA ILE ILAÇ

- Ilaçlamalara hastalik görülür görülmez baslanmali, 10 gün ara ile tekrarlanmalidir. Sistemik etkili ilaçlar kullanildiginda bu ara 14-15 güne çikabilir.

- Siddetli çig ve yagistan sonra toz kükürt ile ilaçlama yapmamak gerekir. Zira yagisin ardindan çikabilecek günes bitkide yakma yapabilir.

- Son ilaçlama ile hasat arasinda en az 15-20 günlük bir aralik birakilmalidir.

- Kükürdün disinda küllemeye karsi kullanilan sistemik ve kontak etkili ilaçlar ve uygulama dozlari asagidaki tabloda verilmistir.

Sebze küllemelerine karsi bu ilaçlar kullanilmaktadir. Ancak patlican, domates, patates ve biberde ise (*) isareti ile gösterilen ilaçlar kullanilmaktadir. Ilaçlamalar hasada 20 gün kala kesilmelidir.

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi Formülasyonu Dozu .

Dekara 100 It suya

Preparat (kg) Preparat

* Kükürt, 80, 92 WP - 300-400 g.

* Kükürt Toz 3

Quinomethionate, 25 WP - 50-60 g. Benemyl, 50 WP - 40 g. Ditalimphos WP - 30-40 g. Thiophanate-methyl, 70 WP - 40 g. Ethirimol, 28 EC - 50 cc. Carbendazim, 50 WP - 50 g.

* Dinocap, 37 EC - 50 cc.

Pyrazophos, 30 EC - 40 cc. Fenarimol, 12 EC - 10 cc. Triadimefon, 5 WP - 75 g. Tridemorph, 50 EC - 20 cc.

BAKLAGIL HASTALIGI

ANTRAKNOZ

Baklasi yenen sebzeler olarak. kabul edilen bakla, bezelye ve fasulyenin en önemli hastaliklarindan biridir. Hastalik bitkilerin kök, kök bogazi, gövde, yaprak sapi, yaprak, meyve ve tohumlarinda görülür.

BELIRTISI NASIL?

Fasulyede antraknoz genç bitkilerde görülür, ilk kez kotiledon (ilk çikan yapraklar) yapraklarda ve gövde de çökük siyah lekelerle baslar ve daha sonra tüm fide de yanikliga yol açar. Daha ileri devredeki bitkilerde antraknoz yaprak, meyve ve tohumlarda görülür. Yapraklarda yapragin alt kisminda damarlarda koyu renkli çizgi seklinde lekeler görülür. Yapraklarda yapragin alt kisminda damarlarda koyu renkli çizgi seklinde lekeler olusturur. Siddetli durumlarda tüm damarlarda bu sekilde koyu renkli lekeler olur ve bunlarin arasindaki kisim kurur, sonuçta yapraklar dökülür. Dal ve gövde de uzunlamasina içe çökük kahverengi-siyah lekeler olusturur. Meyvede ise koyu kahve renkte ortasi çukur 0.5-1 cm çapinda lekeler meydana getirir. Ayni esmer renkteki çökmeler tohumda da görülür.

BEZELYE VE BAKLADA

Bezelye ve baklada Antraknoz hastaliginin belirtileri birbirine benzer. Hastalik yine yaprak, çiçek, meyve, tohum, sap kök ve kök bogazinda görülür. Hastalik yaprakta iç içe halkalar seklinde, ortasi açik kahve, dis kismi koyu renktedir. Meyve ve tohumdaki lekeler oval veya dairesel, içe dogru çökük ve siyaha yakin renktedir. Baklada lekelerin büyüklügü 1.5 cm kadar olabilir. Sap ve gövdedeki lekeler

uzunumsudur. Bu lekeler tüm bitkiyi kaplar. Hatta çiçekte de sekilsiz siyah lekeler olusur.

Fasulyede antraknoz hastaligi belirtisi.

Sekil 2. Fasulyede antraknoz hastaligi belirtisi.

TOHUM ÜRETICILERI DIKKATLI OLMALI

Antraknoz sözü geçen bu üç bitkide de tohuma kadar geçtiginden, özellikle tohum üretimi amaciyla yapilan yetistirmelerde tohumluklarin özelligini bozmakta ve yeni meydana gelecek bitkilerde de hastaligin çikmasina neden olmaktadir (sekil 3).

VERIMI ÇOK DÜSÜRÜR

Genç bitkilerde ölüme neden olur, daha yasli bitkilerde de kurumalar ve meyvede lekeler yaptigindan ürünün kalitesini düsürür ve üründe azalma yapar.

Antraknoz hastaliginin fasulye ve bezelye meyvelerindeki belirtisi.

Sekil 3. Antraknoz hastaliginin fasulye ve bezelye meyvelerindeki belirtisi.

YAGMUR VE RÜZGARLA YAYILIR

Hastalik rutubetli ve yagisli yillarda fazla görülür. Hastaligin mevsim içinde bitkiden bitkiye yayilmasi rutubetli havalarda yagmur ve rüzgarla olmaktadir. Hastaligi yapan etmen, bulasik bitki artiklarinda kisi geçirir. Bulasik tohum ekildiginde tohum çimlenirken beraberinde gelisen mantar bitki daha fide devresinde iken hastalik yapar ve bitkiyi kurutur.

KÜLTÜREL öNLEM ALALIM

- Bir yil evvel hastaligin yogun görüldügü tarlalarda 2-3 yil ayni bitkinin ekilmemesi gerekir.

- Tarladaki hastalikli bitki artiklari toplanip yakilmali veya derine gömülmeli.

- Hastalikli tohum kullanilmamali ve tohum temiz bir yerden alinmalidir.

- Tohum koruyucu amaçla ilaçlanmalidir.

ILAÇLI MÜCADELE SADECE FASULYE'DE UYGULANIR

Günlük ortalama sicaklik 17°C - 23°C arasinda ve rutubet % 90'nin üstüne çiktiginda ve yörede hastalik belirtileri görülür görülmez ilaçlamaya baslanir. Ilaçlama bitkinin tüm yesil aksamina kuru yer kalmayacak sekilde ilaçli su ile kaplama olarak yapilmalidir. Kullanilacak ilaçlar ve bunlarin dozlari asagidaki tabloda verilmistir.

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi Formülasyonu Dozu .

100 It. suya ilaç

Bakir oxychloride, 50 WP 500 g.

Maneb 80 WP 200 g.

Mancozeb 80 WP 200 g.

Propineb, 70 WP 200 g.

MILDIYö HASTALIKLARI

Mildiyö hastaliklari ve bahçe seklinde yapilan sebzecilikte, fide yetistiriciliginde ve örtü yetistiriciliginde yaygin olarak görülür.

YOGUN ZARAR YAPTIGI SEBZELER

En çok görüldügü bitkiler domates, patates, lahana, ispanak, marul, hiyar ve kavundur. Mildiyö hastaliklari bitkiye hastir. örnegin domatesteki lahanaya geçmez. Yine sogandaki marula geçemez. Ancak hiyarda görülen mildiyö kabak ve kavunda hastalik yapar.

EN ÇOK YAPRAKTA ZARAR YAPAR

Mildiyö hastaligi bitkilerin daha çok yapraklarinda olmak üzere gövde ve meyvelerinde zarar yapar. Bazi bitkilerde tohuma kadar geçer.

BELIRTILERI IYI TANIYALIM

Hastalik lahana, marul, ispanak, hiyar gibi bitkilerin yaprak ve yaprak sapinda soluk yesil renkte yaglimsi lekeler seklinde baslar. Daha sonra lekeler koyulasir ve orta kisimlari ölür. Rutubetli havalarda yapragin altinda gri renkte tüylü bir örtü vardir. Zamanla lekeler birlesir , bütün yapragin kurumasina neden olur.

Domateste mildiyö hastaliginin belirtisi.

Sekil 4. Domateste mildiyö hastaliginin belirtisi.

DOMATESTEKI ZARARI

Domateste meyvede de lekeler görülür. Meyve yüzeyinde küçük, düzensiz olarak dagilmis soluk renkte lekeler olusur. Bu lekeler daha sonra siyahlasir ve içe dogru çökük çürüklük olusur. Çürüklük meyvenin içine dogru ilerler. Domateste kosullar hastalik için elverisli olursa tüm bitkide yanikliga yol açar. Hatta sera ve rutubetli yerlerde genis alanlarin aniden çökmesine, adeta yangin geçirmis gibi bir görünüm olmasina yol açar.

Domates tarlasinda mildiyö zarari.

Sekil 5. Domates tarlasinda mildiyö zarari.

Domates bitkisinde mildiyö hastaligi belirtisi.

Sekil 6. Domates bitkisinde mildiyö hastaligi belirtisi.

SOGANDAKI ZARAR

Mildiyö hastaliginin sogandaki görünümü; yapraklarin dip ve orta kisimlarinda önce hafif sarimtirak lekeler ve daha sonra bunlarin gri- mavi havimsi bir örtüyle kaplanmasi seklindedir. Hastalik ilerledikçe tüm bitkiyi kaplar, yapraklari sararir ve kururlar. Hastalik bitkileri küçükken yakalandiginda bitkiler bodur kalir.

FIDE DöNEMINE DIKKAT

Lahana ve marul da ise mildiyö hastaligi bitkiler fide devresinde ;

iken baslar. Fidelerin yapraklari önce sararir, sonra kurur. Hizla tüm

fidelige yayilarak fidelerin elden çikmasina neden olur. Tarlaya sasirtilan bitkilerde hastalik önce yasli alt yapraklarda görülür. Burada yer yer sari lekeler belirir. Lekelerin alt yüzünde kirli beyaz renkte bir küf tabakasi olusur. Zamanla iç yapraklara dogru ilerler ve yapraklarda kuruma ve çürüme olur.

BOL YAGISLI YILLARDA FAZLA GöRÜLÜR

Mildiyö hastaligi rutubetli yerlerde ve yagisli yillarda fazla görülür. Hastalik bir yerde çiktimi hizla genis alanlara yayilir. Hastaligin gelismesi ve yayilmasi % 90-100 nem ve 15-20°C sicaklikta hizlidir. Rutubetin % 80'nin altina düstügü hallerde ve sicakligin da verilen sinirlarin altinda veya üstünde oldugunda hastaligin yayilmasi durur.

EKONOMIK ZARARI BÜYÜK

Hastalik yapragi yenen sebzelerde yapraklarin sararmasina, kurumasina, çürümesine neden oldugundan lahana, marul ve ispanak gibi sebzelerde üründe dogrudan dogruya kayip söz konusudur. Bitkilerin tümden kurumasina yol açar. Domates gibi meyvesi yenenler de çürümeler yapar.

YAGMUR VE RÜZGAR ILE TASINIR

Hastaligin yayilisi, yetistirme mevsimi içinde bulasik alanlardan yagmur ve rüzgarla temiz bölgelere sporlarin tasinmasi seklinde olur. Hastaliga neden olan etmenler bulasik bitki artiklarinda, sogan gibi bitkilerin arpacik adi verilen ekim materyalinin katmanlari arasinda, ispanakta tohuma kadar geçerek tohumla ertesi yila geçer ve yeni yilda da hastalik tekrar ortaya çikar.

öNCE KÜLTÜREL TEDBIRLER

- Hastaligin sik görüldügü yerlerde, bulasik bitki artiklarini toplayip, yok etmelidir.

- Tohumlugu mildiyö hastaliginin görülmedigi, saglikli yerlerden ve bitkilerden almalidir.

- Bitkilere fazla su vermemeli, yeteri kadar sulanmalidir.

- Sik ekim yapmamalidir. Lahana ve marul fidelerinde sik ekim yapildigi taktirde fideler ciliz gelisir, havalanma iyi olmaz. Bunu önlemek için daha az tohum kullanmali ve fidelikleri sik sik havalandirmalidir:

- Münavebe uygulanmalidir. örnegin domates yetistiriciligi yapilan bir yerde sik sik domates mildiyösü görülüyorsa, buraya 1-2 yil domates ekilmemeli, bunun yerine diger sebzelere yer verilmelidir.

ILAÇLI MÜCADELEDE BASARI VAR

Mildiyö hastaliklarina karsi kimyasal ilaçlarla basarili sonuçlar alinmaktadir. Hastalik bir defa bir tarla veya bölgede ortaya çiktimi süratle yayilma gösterir. Bu nedenle genelde ilkbahar ve yaz baslangicinda, ikinci ürün yetistiriciligi yapilan güney illerimizde sonbahar baslarinda hastalik görülür görülmez ilaçlamaya baslamak gerekir.

DIKKATLI ILAÇLAMA YAPILMALIDIR

- Ilaçlamalarin arasi ve sayisi ilacin çesidine göre degismekle birlikte, genellikle bir hafta ara ile uygulama yapilmaktadir. Hava sicakligi ve nem durumuna bagli olarak 2-3 bazen 5 kez ilaçlama yapilmaktadir. Ilaçlamadan sonra yagis oldugunda uygulama tekrarlanmalidir.

- Ilaçlamalarda bitkinin her tarafinin ilaçli su ile iyice yikarcasina islatilmasina özen göstermeli, hiç kuru yer birakilmamalidir.

- Mildiyö hastaligina karsi kullanilan ilaçlar, uygulama dozlari ve tavsiye edilen bitkiler asagidaki tabloda verilmistir.

Etkili Madde Formülasyonu Dozu . Tavsiye edilen bitki

Adi ve Yüzdesi 100 It. suya preparat

Propineb, 70 WP 200 g. Domates, Hiyar,

lahana, Marul,

Sogan

Mancozebe, 80 WP 200 g. Domates, Hiyar,

Sogan

Metiram, 80 WP 300 g. Domates

Ziram, 80 WP 300 g. Domates

Captan, 50 WP 300 g. Domates, Marul

Bakiroxcloride, 50 WP 300 g. Domates

Bakiroksit, 50 WP 300 g. Lahana

Kükürt, 80 WP 300 g. Sogan

Maneb, 80 WP 300 g. Domates, Sogan

Maneb, 80 WP 300 g. Hiyar

 

 

SEBZE FIDELERINDE KöK ÇÜRÜKLÜGÜ

(ÇöKERTEN HASTALIGI)

FIDELERDE ZARAR YAPAR

Fide kök çürüklügü veya çökerten adi ile anilan hastalik sadece sebzelerde degil, diger bütün bitkilerde yaygin olarak görülür. En genis sekliyle de fidelerde zararli olur.

YER YER BOSLUKLAR OLUSUR

Fide kök çürüklügü, fidelikte yer yer sararmakla baslar. Sarilik siniri gittikçe artarken sararan fidelerin toprak yüzüne devrildigi görülür. Adeta fideler baygin gibi yatar. Bu nedenle hastaligin bir adi Bayginliktir. Baygin fideler kurur ve fidelikte yer yer bos alanlar meydana gelir. Bu bosluklara çiftçiler “Ayna” adini verirler .

Marul fidelerinde kök çürüklügü.

Sekil 7. Marul fidelerinde kök çürüklügü.

FIDEDE KöKBOGAZI INCELIR

Kök çürüklügünden dolayi baygin fideleri tutup çekersek, kök bogazindan iplik gibi inceldigi ve esmerlestigi görülür. Böyle bitkilerin kökleri saglam fideler gibi beyaz degil, kahverengilesmistir. Kök bogazi ince oldugu için fide ayakta duramaz ve bayilir. Fide kök çürüklügü sadece fideliklerde degil, fasulye, kavun hiyar ve kabak yetistirilen tarlalarda bu bitkilerin genç gövdelerinde de görülür.

NASIL YAYILIR?

Fide kök çürüklügüne sebep olan etmenlerin (mantarlarin) yayilmasina bulasik toprak, gübre, toprak isleme aletleri ve bulasik tohumlar sebep olur.

KÜLTÜREL TEDBIRLERI UYGULAYALIM

- Fidelik için kullanilacak harç topragi temiz olmalidir.

- Tohum çok sik ekilmemelidir.

- Fidelikteki hastalikli fideler ayiklanmalidir.

- Fidelik topragi ile üzerindeki örtü arasinda yeterli yükseklik birakilmalidir.

- Fideler günesli havalarda açilip havalandirilmalidir..

- Serin ve soguk zamanlarda açilip havalandirilmalidir.

- Fazla sulamadan kaçinmalidir.

- Fazla azotlu gübre verilmemelidir.

- Fidelikler bol günes alan, soguk rüzgarlari tutmayan yerlerde kurulmalidir.

TOHUM VE TOPRAK ILAÇLANIR

- Ilaçli mücadelede tohum ilaçlamasi, toprak ilaçlamasi ve~ fideler toprak yüzüne çiktiktan sonra fidelik ilaçlamasi seklinde yapilir.

- Tohum ilaçlamasi koruyucu olarak yapilir. Ekimden önce tohumun uygun bir ilaçla ilaçlanmasi gerekir.

- Toprak ilaçlamasi ekimden önce ve ekimden sonra yapilir. Ekimden önce yapildiginda fidelik topragi ve malzemesi % 40'lik formaldehit ile ekimden 15-20 gün önce 100 It suya 4 It karistirilir. Karisimdan m2 ye 10 It verilir. Fidelik 2-3 gün kapali tutulduktan sonra açilir ve 7-10 gün havalandirilir ve ekim yapilir.

2-3 KEZ FIDELIK ILAÇLAMASI YAPILIR

Tohum ekilip kapak harciyla kapatildiktan sonra fideli e m2 ye % 0.6'lik göztasindan 5 litre verilir, 10 dakika sonra a y yer 5 litre temiz su ile sulanmalidir.

Fideler toprak yüzüne çiktiktan sonra fidelikte hastalik görüldügünde de ilaç uygulanir. Yine burada da her ilaçlamadan sonra mutlaka temiz su ile fideligin sulanmasi

gerekir. Fidelik ilaçlamasi birer haftalik araliklarla 2-3 kez tekrarlanabilir.

Fidelikte bitkiler çiktiktan sonra uygulanacak ilaçlar ve uygulama dozlari asagidaki tabloda verilmistir.

Fidelikte bitkiler çiktiktan sonra uygulanacak ilaçlar ve uygulama dozlari

* fidelik ilaçlamalarinda verilen iki doz hastalik yogunluguna ve bitkinin gelisme durumuna göre degismektedir.

SEBZELERDE SOLGUNLUK HASTALIKLARI

BÜTÜN SEBZELERDE YOGUN ZARAR YAPAR

Solgunluk hastaliklari sadece sebzelerde degil, meyve agaçlari, süs bitkileri hatta kültür bitkileri arasinda bulunan ve istenmeyen yabanci otlarda bile görülmektedir. Ancak en yaygin olarak görüldügü sebzeler domates, biber, kavun, karpuz ve hiyardir. Solgunluk hastaligina neden olan etmenler (mantarlar) toprakta her zaman bulunur. Ancak sartlar hastalik için uygun oldugunda bitkilerde hastalik görülür.

FIDE DöNEMINE DIKKAT

Hastalik, bitkiler gençken ortaya çiktiginda fide kök çürüklügüne benzer sekilde çökerten belirtileri gösterir ve bu bitkiler hemen ölürler.

ÇIÇEK VE MEYVE DöNEMINDEKI ZARARI

Bitkiler normal büyüklügünü aldigi, çiçek ve meyve döneminde (kavun, karpuz ve hiyarda kol atma devresi olarak kabul edilir) hastaligin ilk belirtileri ortaya çikar. Solgunluk gösteren bitkilere karsidan baktigimizda, domates ve biberde yapraklarin solmus, asagiya sarkmis, sanki bitki susuz kalmis gibi bir görünüm alir.

BELIRTILERINI TANIYALIM

Solgunluk gösteren bitkiyi yakindan inceleyince yapraklarda solma ve pörsüme görülür, daha sonra sararir ve tüm bitki solar. Bu görünüm susuz kalmis bitkiyi andirir. Ancak o anda su verildiginde bitki normal haline döndügü halde, hastaliktan dolayi solmus bitki tekrar eski haline dönemez.

BITKI KöKBOGAZI ESMERLESIR

Solgunluk gösteren bir bitkiyi söküp kök bogazin enine kestigimizde bu kismin esmerlesmis oldugunu görürüz, köklerde çürüme görülür. Nemli yerlerde solgunluk gösteren kavun, karpuz ve hiyar gibi bitkilerin saptarinda beyazimsi bir küf tabakasi ~da meydana gelir.

KAYIP BÜYÜK OLUR

Solgunluk tüm bitkide görüldügünden ve sulama ile diger bitkilere yayildigindan genis alanlarda ekonomik önemde kayiplara neden olmaktadir. Hastalik bitki artiklarinda uzun yilar canli olarak kalabildiginden gelecek yil ekilen yeni bitkide de solgunluk görülür.

YAYILMASI NASIL OLUR

Hastaligin hafif seyrettigi bitkiler meyve baglayabilir, bunlardan tohum alinarak tohumluk olarak kutlanildiginda yeni yerlerde de hastaligin çikmasina sebep olur.

Solgunluk hastaliginin yayilmasi bulasik tohum, bitki artiklari, sulama suyu ve toprakla olmaktadir.

öNEMLI KÜLTÜREL TEDBIRLER

- En az 2-3 yil bulasik olan yere ayni veya benzeri bitkinin ekilmemesi (bugday vs. ile münavebe yapilmasi) gerekir.

- Tarladaki bitki artiklarini toplayip yakmak veya gömmek gerekir. - Temiz tohumluk kullanmak gerekir.

- Bitkileri sirta alarak sulama suyunun bitkinin kök bogazina degmemesine özen göstermek gerekir.

- Asiri kimyasal gübre vermekten kaçinilmalidir.

- Hastaliga dayanikli çesitlerle üretim yapilmalidir.

- Solgunluk hastaliklarinin pratik ve ucuz ilaçli savasim yolu yoktur.

 

 

DOMATES BAKTERIYEL HASTALIKLARINI INCELEYELIM

DOMATES BAKTERIYEL SOLGUNLUGU (BAKTERIYEL KANSER)

Domatesin en önemli bakteriyel hastaliklarindan biridir. Domatesten baska biber ve köpek üzümü de etmenin konukçulari içindedir.

BELIRTISI NASIL?

Tipik belirti domates bitkileri çiçek devresine yaklastiginda yapraklarda solgunluk seklinde baslar. Baslangiçta tek bir yaprakta veya bitkinin bir tarafindaki bilesik yapraklarda solgunluk görülür. Zamanla tüm bitki solar ve çöker. Gövde üzerinde yaprak saplarinda açik kahverengi kanserler olusabilir. Iletim demetleri koyu kahverengisine dönüsür. Meyvelerde 3 mm çapa kadar ortasi kahverengi etrafi açik kus gözü seklinde lekeler olusur.

NASIL BULASIR? NASIL MÜCADELE EDELIM?

Hastaligin bulasmasi bulasik tohumla, ya da hastalikli bitki artiklariyla olur. Mücadelesinde temiz tohumluk kullanilmali ve hastalikli bitkiler tarladan uzaklastirilmalidir. Tohum alinacak domates meyveleri direkt günes isinlarinin gelmeyecegi bir yerde 20°C'de 3 gün bekletildikten sonra tohumlar çikarilip kullanilmalidir. Tohumlar da bulasma varsa 54-56°C sicak su banyosunda 25 dakika tutulup kurutulduktan sonra ekim yapilabilir.

Domates bitkisinde bakteriyel solgunluk zarari.

Sekil 8. Domates bitkisinde bakteriyel solgunluk zarari.

DOMATES BAKTERIYEL LEKE HASTALIGI

BELIRTISINE DIKKAT

Domates bitkisinin bütün toprak üstü aksamlarinda baslangiçta gayri muntazam yaglimsi lekeler olusur. Lekeler zamanla koyu ten rengine ve siyaha dönüsür, ekseriyetle etrafi sari bir haleyle çevrilir.Meyvelerdeki lekeler dairesel dokuya hafifçe batik sekildedir. Etmen domatesten baska biber ve köpek üzümünü hastalandirmaktadir.

Bulasmasi; Bulasik tohumla veya bitki artiklari ile olur.

Mücadelesinde; Temiz tohumluk kullanilmali fide devresinde hastalik görüldügünde hastalikli fideler sökülüp atilmali bulasik bitki artiklari tarladan uzaklastirilmalidir. Tarla devresinde hastalik

Domates meyvelerinde bakteriyel leke hastaligi zarari.

sekil 9. Domates meyvelerinde bakteriyel leke hastaligi zarari.

DOMATES BAKTERIYEL KARA LEKE HASTALIGI

BELIRTISI NASIL?

Domatesin sap, çiçek, yaprak ve meyvelerinde küçük kahverengiden siyaha degisen renklerde etrafi ince sari bir hale ile çevrili benek seklinde lekeler olusturur. Lezyonlar birleserek gayri muntazam koyu kahverengi lekeler halini alabilir. Meyvelerdeki lezyonlâr daha küçük koyu kahverengi kabuk üzerinde yüzeysel kabarciklar seklinde belirir.

Bulasmasi; Bulasik tohumla ve topraktaki bitki artiklari ile olur.

Mücadelesi: Bakteriyel leke hastaliginda oldugu gibi yapilmalidir.

FASULYE BAKTERI HASTALIKLARINI INCELEYELIM !

FASULYE ADI YAPRAK YANIKLIGI

Belirtisi Söyledir: Hastaligin ilk belirtileri kotiledon yapraklarda görülür. Baslangiçta soluk yesil renkte, zamanla solgunluklar olusur. Yapraklardaki küçük, köseli lekeler birleserek büyür ve kahverengi hal alir. Kapsül lekeleri yagli görünümlü, içe dogru çökük durumundadir. Kapsüllerdeki gelismenin gerilemesi sonucu burusmalar gözlenebilir. Kapsül lekelerinin ortasinda sari renkli bakteriyel akinti görülür ve lekeler kirmizimsi-kahverengi renk alirlar. Gövdede ise koyu yesil, zamanla kahverengilesen çizgiler seklinde lezyonlar vardir. özellikle kapsül enfeksiyonlarindaki belirtileri Hale Yanikligi belirtilerinden ayirmak oldukça güçtür.

Bulasmasi; Bulasik tohum ve toprakta hastalikli bitki artiklarindan olur.

FASULYE HALE YANIKLIGI

BELIRTILERI NASIL?

Yine ilk belirtiler kotiledon yapraklarda görülür. Yapraklarda küçük, sarimsi-kahverengi, yagli görünümlü, etrafi sarimsi-yesil hale ile çevrili lekeler vardir. Kapsül üzerinde ise yuvarlak, koyu yesil, islak görünümlü lekeler olusur ki bazen bu lekelerin ortasinda krem rengi bakteriyel akinti görülür. özellikle beyaz tohumlu çesitlerde tohum kabugu üzerinde sari renk almis infekteli alanlari görmek olasidir. Bazi durumlarda ise infekteli bitki parçaciklari ile temas eden tohum kabugundaki çatlaklardan bakteri giris yaparak tohum bulasikligina neden olabilmektedir. Bitkinin iletim demetlerinin hastalanmasi ile genel bir solgunluk görülür ve bitki ölebilir. Fasulye disinda bazi yemlik baklagillerde de hastalik görülür.

Bulasmasi; Bulasik tohum ve toprakta hastalikli bitki artiklarindan olur.

FASULYE KAHVERENGI LEKE HASTALIGI

LEKELER OLUSUR

Yapraklarda kizil kahverenkli sinirli çevrelenmis sari kahve renkli küçük lekeler olusturur. Bu lekeler genellikle yuvarlak, damarlarla sinirlandiginda köselidir. Her lekenin etrafinda çogu kez çok dar sari bir hale bulunur. Zamanla lekenin orta kismi kuruyarak düsebilir ve bu yapraga yirtik bir görünüm verir. Gövdede ise çapi 10 mm'ye kadar büyüyebilen kizil-kahve sinirli sari-kahve renkli lekeler olusur. Kapsüllerde ilk önceleri koyu yesil, islak ve yuvarlak olan lekeler zamanla genisler ve çökük bir hal alarak ayni sari-kahve lekeler burada da olur. Bazen kapsüller lekelerin oldugu yerden keskince kivrilirlar.

Bulasmasi; Bulasik tohum ve toprakta hastalikli bitki artiklari olur.

FASULYE BAKTARIYEL HASTALIKLARININ

Kültürel önlem Almalisiniz!

- Kültürel önlemler almaliyiz.

- Hastaliksiz, temiz tohum kullanmaliyiz.

- Tohum üretimini sicak ve kurak bölgelerde yapmaliyiz.

- Hastalikli bitki artiklarini tarladan uzaklastirip, imha etmeliyiz.

- Yagmurlama sulama yapmamaliyiz.

Kimyasal Mücadele Yapacaksak!

Yesil aksam ilaçlamalari tarlada hastalik görülmeden önce, bitkiler 2-3 yaprakliyken hazir bakirli preparatlardan biri ile 7 gün ara ile 2-3 ilaçlama gereklidir. Bakir oxychloride 50; % 0,3, Bakir oxide 50; % 0,3 dozunda kullanilmalidir.

Ilaçlamalar kaplama olarak sabah erken saatte yapilmalidir. Bitkinin tüm yüzeyinin ilaçli su ile islanmasina özen gösterilmelidir. Ülkemizde etkili bir tohum ilaci bulunmamaktadir.

HIYAR KöSELI YAPRAK HASTALIGINI TANIYALIM

KöSELI LEKE OLUSUR

Baslangiçta kotiledon yapraklarda ve giderek diger yapraklarda yaglimsi damalarla sinirlanmis köseli lekeler olusur. Lekeli kisimlar zamanla kurur, çatlar ve yapraklar delik desik bir hal alir. Hastaligin en~ tipik özelligi bu lekelerin altinda su damlasi seklinde bakteriyel bir akinti olusur. Bu belirti nemli kosullarda sabah erken ve aksam saatlerinde görülür. Bu nedenle hastaliga gözyasi hastaligi da denir. Patojen meyve sapi yoluyla sistemik olarak meyveye geçer. Meyvede yumusak sulu bir çürüklük ve bakteriyel akinti olusur.

Bulasmasi; Bulasik tohum ile olur.

Kültürel Tedbir ve Ilaçli Mücadele

Temiz tohum kullanilmali, hastalikli bitki artiklari yok edilmeli. Hastalik görülen tarlalarda saglikli bitkilere koruyucu olarak 10'ar gün ara ile 2-3 defa Bakirli (% 0.3), Manebli (% 0.2) prepatlardan biri ile ilaçlama yapilmalidir.

 

LAHANAGILLER BAKTERIYEL HASTALIGI

SIYAH DAMAR ÇÜRÜKLÜGÜ

YAPRAK DAMARLARI SIYAHLASIR

Etmen lahana, karnabahar, brüksel lahanasi, turp, çoban çantasi gibi lahanagiller bitkilerinde hastalik yapar. Baslangiç belirtileri bulasik yapraklarin kenarlarinda koyu renk damarlar arasinda V sekilli sarimtirak lekeler seklindedir. bulasik alanlar kurur ve kahverengilesir. Damarlar siyahlasir. Hastalik iletim demetleri yoluyla sistemik olarak yayilir. Gövdeden boyuna kesit alinirsa iletken dokunun tamamen siyahlastigi görülür. Erken devrede yakalanan bitkiler çöker ve olgunluga ulasmadan ölürler.

Bulasmasi; Bulasik tohum ve bulasik bitki artiklari ile olur.

Ilaçli mücadelesi yoktur. Temiz tohumluk kullanilmali, hastalikli bitki artiklari yok edilmeli, lahanagiller familyasi bitkilerle en az 3 yillik münavebe uygulanmalidir. Lahana 52°C'de 30 dakika, karnabahar tohumlari 52°C’ da 25 dakika sicak su banyosunda tutulmalidir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Yakup
Yazılış Tarihi : 13.11.2016 14:34:44
  Evde Çiçek var bundan siyah renkte yumuşak bir şey dökülüyor bunlar nedir
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Ali
Yazılış Tarihi : 14.7.2016 16:22:15
  Merhaba arkadaslar ben topraksız tarımla uğraşıyorum aynı zamanda domates toprakta yapıyorum domateste kara leke hastalığını daha çözemedim yardimci olursanız sevinirim
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : yorgun asik
Yazılış Tarihi : 10.7.2016 11:23:13
  Biber meyvesinde ki lekeleri engellemek için ne tür ilaç kullanımı uygulanır...
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : yakup
Yazılış Tarihi : 22.6.2016 12:21:23
  salatalıklarda döllenme oluyor ama belirli bir zaman içinde sararıp kuruyor buna ne yapmam lazım
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : elif aslan
Yazılış Tarihi : 11.5.2016 10:53:58
  Selamlar benim sebzelerimin hepsinde hastalik olmus fidelerim sararip yspraklsri dokuluyor başindada siyahlik oluşmuş acaba neden ve ani yere tekrar ekerdrm ani yere olurmu hurma agacinfsda ani hasyslik vsr neyapabilir


Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007