MERCIMEK YETISTIRICILIGI

Mercimek1. TANIMI VE öNEMI

Mercimek tek yillik,çesitlere ve çevre kosullarina bagli olarak 15-75 cm arasinda degisiklik gösteren yükseklikte, tek dalli bir gövdeye sahiptir. Mercimek kökleri üzerinde hava serbest azotunu tespit eden kök yumrulari Rhizobium leguminosarum adli bakteriler tarafindan olusturulmaktadir. GAP Projesinin uygulanacagi Güney Dogu Anadolu Bölgesi'nde baklagillerin ekim alani toplam ekim alaninin %25'ini kapsamaktadir. Yemeklik dane baklagiller içerisinde ise kirmizi mercimek %85'lik ekim sahasi ile birinci sirda yer almaktadir.

2.IKLIM VE TOPRAK ISTEGI

2.1 Iklim Istegi

Mercimek sicak iliman ve subtropik bölgelerin ürünüdür. Fakat tropik bölgelerin yüksek kisimlarinda ya da serin mevsimlerde de yetismektedir. Mercimek yemeklik baklagiller içerisinde kuraga, sicaga ve soguga en dayanikli olanidir. Bölgemizde yaz sicakliklari erken ve birden geldiginden, yaz aylari çok sicak ve yagis olmadigindan bölgede yazlik mercimek yetistirmeyip, kislik kirmizi mercimek üretimi yapilmaktadir. Optimum çimlenme sicakligi 8-13 ºC olup, genelde uzun gün bitkisidir. Vegetasyon periyodu iklime bagli olmakla beraber 6-7 aydir.

2.2 Toprak Istegi

Mercimek kumludan agir killiye kadar olan çok degisik toprak tipleri üzerinde yetismektedir. Iyi verim için sicak, iyi havalanan kumlu-tinli kireçli topraklar önerilmektedir. Ancak mercimek agir topraklarda ve hatta kuruyarak taslanmis killi topraklarda da yetismektedir. Mercimek Ph:5.5-6.5 olan hafif asit topraklarda iyi yetisir. Toprak pH : 5.5-6.5 olan hafif asit topraklarda iyi yetisir. Toprak pH sinin 9'dan fazla olmasi halinde kök yumrularinin olusumu gecikir ve verim düser.

3.YETISTIRME TEKNIGI

3.1 Ekim Nöbeti

Bölgemizde kuru tarim alanlarinda yer yer münavebeli tarim sistemi uygulamasina ragmen yakin zamanlara kadar genellikle tahil-nadas sistemi uygulanmaktaydi. Ancak son zamanlarda Mercimegin deger fiyat bulmasi ve mercimekten sonra ekilen bugday ve arpanin verimlerinde de herhangi bir azalma olmadigi görülünce ekim nöbetine mercimek girmis ve nadas alanlari büyük oranda ortadan kaldirilmistir. Kuru tarim yapilan yerlerde tahildan sonra tarlayi nadasa birakmak yerine, mercimek ekmek en karli sistemdir. Böylece hem mercimek geliri elde etmis oluruz, hem de tahil nadas sistemi kadar tahil verimi elde etmis oluruz.

3.2 Çesit

Tarimsal Arastirma Enstitüsü tarafindan bölge için 1983 yilinda yerli populasyondan seçilen Yerli Kirmizi mercimek çesidinin veya 1987 yilinda yabanci populasyondan seçerek tescil ettirdigi Firat-87 mercimek çesidinin kullanilmasi önerilmektedir.

3.3 Toprak Hazirligi

Mercimek yetistiriciliginde toprak islemesi iki farkli yöntemle yapilir. Tahil hasadini müteakip toprak gölge tavindayken 15-20 cm derinlikte ilk sürüm yapilarak aniz bozma islemi yapilir. Sonbahara kadar beklenir. Ilk yagmurlar düsüp toprak tava geldiginde ve yabanci otlar çimlenmeye basladiginda mercimek ekilecek olan ikinci bir toprak islemeden geçirilir. Ikileme kultivatör + tapan veya gobledisk + tapan formülasyonlarindan biri ile yapilarak mercimek için gerekli olan tohum yatagi hazirlanmis olur.

Ikinci yöntem ise; tahil hasadindan sonra aniz bozma islemi yapilmamissa sonbahara kadar tarla hiç bir islem yapilmadan bekletilir. Sonbaharin ilk yagmurlari düsüp yabanci otlar çimlenmeye basladiginda ve toprak tavda iken 15 - 20 cm derinlikte pullukla toprak islemesi yapilir. Bunun arkasindan kültivatör + tapan veya goble disk + tapan kombinasyonlarindan birisi ile ikinci bir toprak islemesi yapilarak ekime hazir hale getirilir.

3.4 Ekim

Mercimegin ekim zamani iklim ve çevre kosullarina bagli olarak degismekle beraber, bölgemizde genellikle Ekim ayi ortalarinda Kasim ayi sonlarina kadar ekimi yapilmaktadir. Ekim mutlaka mibzerle yapilmalidir. Ekimde tohumluk olarak yerli çesit kullaniliyorsa 9 kg/da tohum kullanilmalidir. Ancak bu deger, tohumun temiz ve çimlenme yüzdesi yüksek olmasi halinde geçerlidir. Aksi halde tohumluk miktari bir miktar arttirilmalidir. Ekim derinligi topragin her çesidinde 4-5 cm olmalidir. Ekim sira arsi mesafeler 15-20 cm degerlerinde alinmali ve mibzerin ekici ayaklari bu mesafede ekim yapacak sekilde ayarlanmalidir.

3.5 Gübreleme

Bölge için 2-3 kg/da N olarak önerilmektedir. Azotlu gübrelerdeki durumun aksine mercimegin fosforlu gübrelere olan gereksinimi oldukça fazladir. Bölgede arastirma kuruluslarinca yapilan çalismalar sonucunda ekonomik gübre seviyesi 10 kg/da P2O5 olarak tesbit edilmistir. Gübrelemede %18 N ve %46 P2O5 kapsayan diamonyum fosfat gübresinin kullanilmasi, mercimegin yetistiriciligi için gerekli olan her iki besin maddesini karsilama yönünden uygun olmaktadir. Ancak fosforlu gübrelerin tohumla karistirilarak verilmesi tohumlarin çimlenme ve çikisi üzerinde olumsuz etkisi bulunmaktadir. Olumsuz etkiyi önlemek yönünden gübrelerin tohum siralarinin yan ve biraz alt kismina gelecek biçimde (bant halinde) verilmesi uygun olmaktadir.

3.6 Sulama

Mercimek kuru sartlarda yetistiriciligi yapilan bir bitkidir. Bu yüzden sulama yapilmamaktadir. Ayrica fazla su ürüne zarar vermektedir. Ayrica asiri kurak geçen yillarda imkan olursa 1-2 su verilebilir.

3.7 Bakim

Mercimek yetistiriciliginde üstün verim alinmasini engelleyen en önemli unsur yabanci otlardir. Bunun için mercimek ekimi ilk yagmurlardan sonraya birakilmali yabanci otlar çimlenip tarla bir daha islendikten sonra ekim yapilamalidir.

Daha sonraki dönemlerde çikan otlarla elle ot alimi alinmak suretiyle de mücadele yapilabilir ancak fazla isgücü ve masraf gerekir.

3.8 Hastaliklari, Zararlilari ve Mücadelesi

Yabanci Otlar

Mercimekte ekimden sonra, çikis öncesi olarak kullanilan ilaçlar henüz deneme safhasinda oldugundan tavsiye edilememektedir. Çikis sonrasi uygulanan ilaçlar, mercimek ve yabanci otlar çikip mercimegin 8-10 cm, yabanci otlarin 3-5 yaprakli olduklari devrede kullanilir. Yabanci ilaç mücadelesinde kullanilan ilaçlar sunlardir;

Etkili Madde

Kullanma Dozu Dekara (Preparat)

Diclofob-Methly 200 cc
Flauzifob-Methly 100-200 cc
Dinosebacetate 3000 cc

Mercimek Yesil Kurdu

Mercimek ve nohutta zarar yapmaktadir. Yumurtalardan çikan larvalar yumurta kabugu ile yapragi kemirerek beslenir, 3 ve 4 dönem larvalar daha çok tomurcuk ve çiçekte zararli olur. Son dönemlerde kapsülü delerek nohut ve mercimek danelerini yerler. Sürvey sonucunda yeterli yogunluk saptanan yerlerde mücadeleye baslanir. Ilaçlamalar koruyucu mücadele seklinde ve larvalarin ilk dönemlerinde tek uygulama olarak yapilir.

Kullanilacak Ilaçlar ve Dozlari

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi

Formülasyon Dekara Doz
Endosülfan

32.5

WP

150

Chlorpuyrifos

40.8

EM

180

Deltametrin

2.5

EM

50

Cypermetrin

20

EM

40

Mercimek Hortumlu Böcegi

Ergin ve Larva dönemlerinde zararli olur. Erginler bitkilerin ilk gelisme dönemlerinde fazla zarar yaparlar. Yapraklarin kanarlarindan kemirerek yer yer oyarlar. Larvalar ise bitkinin kök ve nodozitelerinde beslenme yoluyla zararli olurlar. Saldiriya ugramis bitkilerde zayif gelisme, solma hatta kuruma görülebilir.

Mücadelesi

Kültürel önlemler olarak, bitkilerin hizla gelismesini saglamak amaciyla iyi bir toprak islemesi yapilamali ve tohumlar fazla derine ekilmeli, münavebe uygulanmali ve ara yillarda uygun gübreleme yapilamalidir.

Kimyasal Mücadele

Bitkilerin 5-10 cm boyda olduklari dönemde tek uygulama olarak yapilir.

Kullanilacak Ilaçlar ve Dozlari

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi

Formülasyon Doz (Dekara) Preparat
Azinphos Methly

2.5

Toz

3 kg

Malathion

5

Toz

3 kg

Fenitrothion

3

WP

3 kg

Thiodan

-

WP

150 cc

Apion

Erginleri yapraklarda küçük, delikçikler açarak zarar yapar. Erginler yapraklarla beslenmesine karsin asil zarar tepe tomurcuklarinda yasayan larvalari tarafindan yapilmaktadir.

Larva bitkinin büyüme gözünü kurutur. Bitkilerde büyümede durgunluk ve yan gözler verme zorunlulugu dogar.

Böyle bitkiler yeterli kapsül veremediginde direkt olarak verimde düsme olur. Siddetli zarar görmüs bir tarla uzaktan duman renginde görülür ve bitkiler kisa ve bodur kalirlar.

Mücadelesi

Derin sürüm, münavebe ayrica tarla içinde ve çevresinde kislamalarin uygun barinak ve bitki birakmamak gelecek yilin ergin populasyonunu azaltabilir.

Kimyasal mücadelede hedef kislamis erginler oldugundan ergin çikislardan sonra yumurtlama baslamadan ilaçlama yapilmalidir. Ilaçlamada geç kalindiginda yumurta larva sayimi esas alinmalidir. Kontrollerde hem ergin hem de larva bulunursa her ikisini etkileyen bir ilaç kullanilmalidir. Ilk ilaçlamadan 20 gün sonraki kontrollerde larva veya ergin yogunlugu savasimi gerektirecek düzeyde olursa ikinci bir ilaçlama yapilmalidir. Bu dönemde sitonalarinda (Hortumlu Böcek) ayni tarlada yogun olmasi durumunda her ikisini etkileyen bir ilaç seçilmelidir.

Kullanilacak Ilaç ve Dozlari

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi

Zararli Adi Apion

Sitoa

Form

Dozu (Dekar) Preparat

Fenitrothlon

50

Ergin+Larva Ergin

EC

200 cc

Endosulfon

35

Ergin+Larva -

EC

150 cc

Deltamethrine

2.5

Ergin Ergin

EC

50 cc

Monocrothophos

-

Ergin Ergin

EC

200 cc

Mercimek Tohum Böcegi

Kisi ergin olarak tane içinde mercimek ambarinin kuytu köselerinde mercimek yigini içinde ve tarlada bitki artiklarinda taslik kayalik yerlerde geçirir. Nisan ayindan itibaren çikislar baslar. Mayis ayinda çiftlesmeler olur ve ardindan yumurtalarla, yumurtadan çikan larva tarlada çiçek yada kapsül üzerine yerlesir. Tohumu delerek tohum içinde ortalama 30 günde larva gelisimini tamamlar. Pupa ve ergin olur. Böylece danede zarar yapmis olur. Delikli danelerin çimlenme gücü düser. Satis fiyati düser ve besin degeri azalir.

Mücadelesi:

Koruyucu önlemler:

Temiz tohum kullanilmalidir. Hasat ve harman geciktirilmeden yapilmali, tarlada kalan artiklar derine gömülmeli veya yakilmalidir.

Kimyasal Gübreleme:

Tarlada yilda tek döl veren baklagil böceklerine karsi mücadeleye çiçeklenme baslangicinda baslayarak 10 gün ara ile 2 ilaçlama yapilmalidir.

Koruyucu Ilaçlama:

Ambarda döl vermeye devam eden türlerin zararlarini ve çikan erginlerin ertesi yila geçislerini önlemek amaciyla fümigasyona tabi tutulmus ürüne, ürün ambara konurken uygulanir.

Tarlada Kimyasal Mücadelede Kullanilan Ilaçlar ve Dozlari

Etkili Madde Adi ve Yüzdesi

Formülasyon

Doz (Dekara) Preparat

Delthametrin

2.5

EC

40 ml

Fenitrothion

50

EC

150 ml

Triazophos

40

EC

100 ml

Fenthion

50

EM

200 ml

Azinphos-Methly

2.5

Toz

3 kg

Ambarda kimyasal mücadelede kullanilan ilaçlar ve dozlari

Etkili Madde ve Yüzdesi

Formülasyonu

100 m2 Yüzeye Preparat

1 Ton Ürüne Preparat

1 m3 Ürüne Preparat

1 Çuval Ürüne Preparat

Malathion

60

E.M.

200

-

-

-

Malathion

25

W.P.

500

-

-

-

Malathion

20

E.C.

625

-

-

-

Bromophos

36

E.C.

300

-

-

-

Malathion

2

Toz

-

-

-

-

Hidrojen Fosfür

33

Tablet

-

30 gr

3 gr

3gr

3.9 Hasat, Harman ve Depolanmasi

Hasat zamaninda danedeki nem oraninin az olmasi istenir. En uygun zamani bitkilerin sardigi ancak tam olarak tam olarak kurumadigi zamandir. Bölgemizde hasat zamani mayis ayi ortasinda baslayip sonuna kadar devam eder. Hasatta gecikildigi taktirde meyveler dökülmekte ve ürün kayiplari olmaktadir. Bu sekilde olusan ürün kayiplari % 50'ye kadar ulasabilmektedir.

Bölgemizde mercimegin tirpan, çayir biçme makinasi ve biçerdöverle hasat edildigi görülmektedir. Bu üç yöntemle hasatta da tarlanin düz ve tassiz olmasi gerekir. Mercimek ekiminden sonra merdane geçirilmesi toprak yüzeyinin düz olmasini saglamaktadir. Hasat edilen 3 sira birlestirilir her gün aktarilarak 7-10 gün süreyle kurutulur. Daha sonra harman yerlerine tasinarak harman edilir, temizlenir, çuvallanir. Ürün ya hemen satisa sunulur yada baklagillerin depolanmasina uygun kosullarda depolanir.

4.VERIM

Kuru kosullarda 120-150 kg/da, sulu kosullarda 200 kg/da olmaktadir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : mahmut
Yazılış Tarihi : 30.5.2016 11:36:42
  100 dönüm sulu arazim var.şimdi buğday ekili .6.ayin 20 si gibi bugday biçimi yapilacak.yerine hemen mercimek ekebilir miyim?.arazim güneydoğuda ve buralar yazin çok sicak oluyor.bilgilrndirirseniz sevinirim.
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Muhammet
Yazılış Tarihi : 27.12.2015 06:49:31
  Hocam mercimek ekimi yapılırken 10 kğ tsp gübresi vermem çiçeklenmeyi ve meyve verimini artırırmı
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : süleyman
Yazılış Tarihi : 7.9.2014 16:49:54
  Benim tarlam 21 dönüm buna nekadar tohum koymam gerekir.birde gübre nekadar ve hangi gubre çeşidini atmam gerekir.not:tarlam sulu.
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 8.4.2015 19:44:23 
Cevaplayan : gökhan 
hocam mercimek ektiysen hangi aşamalrı yaptığını ne kadar tohum attın ne kadar gübre attğını paylaşırsan sevinirim 
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007