Koyunlarda enterotoksemi (çelerme)
Ahmet EVCI
Veteriner Hekim

Bir koyun sürüsü

Taninmasi: Barsaklarda bulunan clostridium perfringens tip D bakterisinin çogalarak toksin salgilamasindan ileri gelen ve ani ölümlere neden olan bir hastaliktir.

Etkeni ve Hastaligin Olusumu: C1. perfiringens tip D, dogada yaygin olarak rastlanan anaerop bakterilerdir. Toprakta, sularda ve normal hayvanlarin barsaklarinda mevcut olan bir bakteridir.

Belirli bakim ve besleme sartlarinda barsak lumeni içinde hizla çogalir ve yüksek miktarlarda toksin salgilayarak hayvanin ölümüne yolaçar.

Asagidaki sartlar, Enterotoksemi hastaliginin olusumunda önemli rol oynar:

* Hayvanlarin büyüme ve gelisme devresinde bulunmalari,

* Gelisme hizinin yüksek ve kondisyonlarinin iyi olmasi,

* Süt emme devresinde, kuzularin asiri miktarda süt emmesi,

* Hububat agirlikli rasyonlarla besleme,

* Kaba yemlerle beslenmekte olan hayvanlarin, birdenbire yogun bir sekilde, hububat agirlikli kesif yemlerle beslenmeye baslanmasi,

* Körpe veya dane tutmaya baslamis hububat türünden otlar bakimindan çok zengin olan meralarda veya tarlalarda otlatma,

* Kuzularda tenya invazyonlari.

Enterotoksemi, esas olarak koyunlara mahsustur. Seyrek olarak sigirlarda, bol sütle beslenen buzagilarda, keçi ve develerde de görülür.

Sürü hayvanciligi için en kritik olan mevsim ilkbahar sonlari ve yaz aylaridir. Her yas koyunda görülse de, en çok kuzularda ve toklularda rastlanmaktadir.

Hastalik her bölgede görülebilir.

Mortalite (ölüm) orani %100’ dür.

Belirtileri: Yukarida belirtilen nedenlerden dolayi, iki hafta sonra klinik olaylar görülmeye baslar. Hastalik çogunlukla çok hizli bir seyir takip ettigi için, hayvanin ne zaman hastalanip, öldügünü çogu zaman takip etmek mümkün olmaz. Az bir zaman önce sapasaglam oldugu bilinen hayvanin merada veya agilda ölüsü bulunabilir.

Hastaligin daha hafif seyrettigi olaylarda ise yem yemeyi birden kesme, durgunluk, esneme, yüz kaslarinda segirme gibi belirtiler görülebilir. Bazen hastalik süresi 12-24 saat sürebilir. Hasta hayvan sürünün arkasinda kalir, yürürken yalpalar ve agizdan köpük tarzinda salya akintisi gelir. Dönme hareketleri yapar, solunum durur ve aniden düserek ölür.

Teshisi: Bazi hastaliklarla degisik yönlerden birbirine benzese de hayvanin beslenme sekli, bu hastalik hakkinda bir ön fikir vermektedir.

Hastaligin kesin teshisi, laboratuvar muayenesi sonucunda yapilmaktadir. Kadavra çabuk bozuldugundan, otopsi kisa sürede yapilmali ve laboratuvar yakinsa, böbrekler ve bagirsaklardan iki üç parça uçlarindan iple baglanarak kesilir ve içerigiyle birlikte alinarak gönderilmelidir.

Tedavi ve Koruma: Hastalik çok hizli seyrettiginden, tedavi imkani yoktur. Ani yem degisikligi yapmak, hayvanlarin önlerinde daima kaba yem bulundurmak, hasadi yapilmis ekin tarlalarinda (anizda) otlatmamak gibi beslenme konusunda önlemler alinabilir.

En garantili yöntem, hastalik mevsiminden 1-1,5 ay önce ilkbahar ve sonbaharda hayvanlarin asilanmasidir. Kuzular ilk yil iki defa asilanirsa, sonraki yillarda tek asilama yeterli olabilir.

Hayvanlarin yetistirilme yönlerine göre çesitli asilama programlari hazirlanabilir. Ülkemizde uygulanan asilama sekli sütten kesilmis kuzu, toklu ve koyunlara uygulanan asilama programidir. Koyun ve keçilere ilk asilamadan 6 ay sonra yapilacak ikinci bir asilama, dogacak olan kuzulara kolostral antitoksin saglamasi açisindan çok önemlidir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Özkan
Yazılış Tarihi : 13.5.2017 11:38:17
  Koyunumuz hamurladı ne yapabiliriz
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Yilmaz
Yazılış Tarihi : 24.2.2017 23:39:26
  Mera aşisini gebe ve yeni dogmuş koyuna yapsak nolur





Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Faysal erez
Yazılış Tarihi : 25.12.2016 17:43:06
  Slm bitene koyun hastadir ağzında köbük hastaligi bilen varmi arkadaslar yemek yemiyor kesecem diyorum ama yavrusu icindedir doguma az var oyuzden kesemiyorum acil cvb bkliyorum saolun
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : şerif
Yazılış Tarihi : 17.12.2016 21:35:58
  Benim kuzularim var ağzi yara olmus sut yiyemiyor veterinere gittim fayda almadim şimdi eapalim siz yardimci olun hocam 05432437782 bana ulaşa bilirsiniz


Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Mehdi
Yazılış Tarihi : 15.9.2016 14:58:02
  Selam hocam erkek koyunumuz var bi tane hep burnu akıyo ne yapmam gerekir?
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007