Kanatlı Hayvanlarda Görülen Viral Hastalıklar

<<<Önceki Konu <<<

2-Viral Hastalıklar :

a) Newcastle (Nevkastıl ) Hastalığı

İşte çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık Newcastle...! Diğer adı Yalancı Tavuk Vebası. Yurdumuzun her yerinde ve dünyada da çok yaygın bir hastalık.

Bulaşma yolları solunum ve sindirim sistemleri. Hastalık mikrobu ile bulaşmış yem, su, malzemeler ve ekipmanlar ile hayvandan hayvana geçer.

En sevdiği şey pislik...

Hastalık pis ve bakımsız kümeslerde kolayca çıkar. Hayvanlarda stres varsa, kümes sıkışık ise hastalığın çıkışı daha çok görülür. % 90' a varan ölümlere yol açar.

Aniden ölümler başlar.

Sürüde birden bire ölümler başlayıverir.  Hayvanlar bitkindir, hızlı ve hırıltılı solurlar, öksürük görülür. Kanat bacak, boyun felçleri meydana gelir. Genç hayvanlar daha şiddetli hastalanır. Yem yiyemezler, yumurta verimi düşer, kalitesiz, kabuksuz yumurtalar atar.

Teşhis

Buna benzer başka hastalıklarda var. Acaba hangi hastalık diye, laboratuvara hasta ve ölü hayvan yollanır. Orada teşhis konur.

Newcastle’da klinik bulgular

Resim 2: Newcastle’da klinik bulgular

Bu hastalığı kümese sokmayalım

Çok bulaşıcı. Çok öldürücü. Bu hastalığı kümesimize uğratmamak lazım. Ne yapalım?

Önce temiz bir kümes:

Temizlik ve dezenfeksiyon hakkınca yapılmalı.

Sürüye dışarıdan olur- olmaz hayvan getirip katmamalı.

Dışarıdan gelen viyolleri, çuvalları kümese sokmamalı.

Her isteyen kümesimize girmemeli.

Yumurta ve civciv alınacak işletmeler iyi tanınmalı, rasgele yerlerden alınmamalıdır.

Her önlemin başı : AŞI

Aşı hastalığın en önemli tedbiridir. Bütün bir sürüde hastalığa karşı bağışıklık sağlar.

Kullandığımız iki aşı var. HB1 ve Lasota . HB1 aşısı 30 günlüğe kadar hayvanlara iki defa yapılır. Lasota aşısı 24 günlükten büyük hayvanlara ikinci veya daha sonraki aşılarda içme suyu, sprey veya adaleden olarak uygulama yapılır.

Aşı temiz şartlarda yapılmalıdır. Tarifine göre uygulanmalıdır. Aşılamadan 15 gün sonra kan muayenesi yaptırılarak bağışıklık durumu kontrol edilmelidir.

Newcastle felç yapar

Resim 3: Newcastle felç yapar

b) Marek Hastalığı

Hayvanların iç organlarında tümörler meydana gelir. Bulaşıcıdır, öldürücüdür.

Kümesin tozlu havasına karışan mikrop (virüs) hayvanları hasta eder. Virüs bulaşmış ekipman, yem, su, altlık da hastalığı nakleder.

İki şekilde görülür:

1.Kronik şekil:

10-15 haftalık tavuklarda görülür. Hastalık hafiftir. ölüm azdır. Hayvan durgun, iştahsız, ibik ve sakalları solgundur, zayıflar.

Bacaklarda ve kanatlarda felç meydana gelir. Bu yüzden bacağın biri ileriye, biri geriye doğru uzanır. Kanat düşer, yerine dönemez. Parmaklar bükülür. Boyun çarpılır. Göz donuklaşır, körlük olabilir.

Marek hastalığı olan bir tavuk

Resim 4: Marek hastalığı olan bir tavuk

2.Akut şekil:

Hastalık hızlı gelişir. ölüm fazladır. Hastalığın belirtileri aynıdır. Felçler vardır.

Teşhis için laboratuvara ölü ve hasta hayvan götürülür. Böylece Marek’e benzeyen başka hastalıklardan ayırt edilir.

Tedavisi yok

İlaçla tedavi mümkün değil. Hastaları ayırmalı, yok etmeli. Kümes güzelce dezenfekte edilmelidir.

Aşılanmamış civciv almayalım…!

Civcivler bir günlük iken Marek aşısı yapılmalıdır. Aşılanmamış civcivleri kümese sokmamak lazımdır. Aşı hastalığı yüzde yüz önlemez. Ancak hastalık çıksa da ölüm pek az olur, hastalık hafif geçer. Civciv aşısından sonra 3-4 haftalık olunca bir aşı daha yapmakta yarar vardır.

Laboratuarda tavuk otopsisi

Resim 5: Laboratuarda tavuk otopsisi

c) Gumboro Hastalığı

Bulaşıcı öldürücü bir hastalık daha! Hem de hayvanların yüzde 80-90’ı yakalanabiliyor. Yüzde 10-15 kadar olan ölüm oranı genç hayvanlarda, stres de varsa , yüzde 30’ lara çıkabilir. Genellikle 4-12 haftalık hayvanlarda görülür.

Nasıl bir hastalık?

Tavukların hastalığı. Tavuklarda titreme halsizlik, zayıflama ve ishal olur. Hasta piliçler gelişemezler.

Bir kümeste hastalık varsa, buraya konan bütün tavuklarda hastalık çıkar. Bulaşma ağız yolundan olur.

Dışarıdan getirilen hasta hayvanlar, hastalığı kümese sokar.

Hastalık taşıyan araç, gereç, yem hastalığı kümese taşır.

Etçi tavuklar hastalıktan çok etkilenirler. Hasta hayvanlar daha fazla yem tüketirler, maliyet yükselir.

Hastaların durumu önce durgunluk vardır. Kıç etrafındaki tüyler dışkı ve toprakla kirlenmiştir. Beyaz ve sulu bir ishal görülür. Bitkinlik, titreme, tüylerin kabarması ve oturma isteği ortaya çıkar.

Teşhis

Başka hastalıklara benzediği için, onlarla karıştırılabilir. En iyisi laboratuvara materyal götürerek kesin teşhisi yaptırmaktır.

Maalesef  tedavisi yok

Hiçbir ilaç hastalığı tedavi edemez. Hastalar ayrılır, bulaşmadan şüpheli olanlar yok edilir. Yemlere vitamin ve mineral takviyesi yaptırılır.

Dezenfeksiyon nasıl olmalı

Kümeslerde çok iyi bir dezenfeksiyon yapmalıdır. Hastalık etkeni dış şartlara çok dayanıklı olduğu için mücadelede en kritik nokta çok etkin ve dikkatli bir devre arası temizlik ve dezenfeksiyonun yapılması gerekir.

Aşı uygulamalarını nasıl yapacağız ?

Gumboro hastalığı ile mücadele diğer önlemlerin yanında etkin bir aşılama ile olmaktadır. Ancak bu hastalığa karşı tek bir aşılama programı önermek mümkün değildir. Aşılama programları düzenlenirken çevredeki hastalık riski, civcivlerdeki anadan geçme koruyucu maddelerin durumu, hayvanların yetiştirme yönü, aşılanacak hayvanların sağlıklı olmaları, kümesin temizlik durumu dikkate alınmalıdır.

d) Enfeksiyöz Bronşitis Hastalığı

Çok bulaşıcı bir akciğer hastalığıdır. Yumurtayı bozar, verimi düşürür, ölüme yol açar. Nedeni bir virüstür.

Bulaşma solunum yolundan olur. Kümesin tozlu havasına karışan mikroplar hastalığı bulaştırır. Üzerinde virüs taşıyan her canlı ve cansız bulaşmaya neden olur.

öksürük, aksırık, hırıltı…!

Burun akıntısı, öksürük, aksırma ve tıksırma görülür. Hayvan hırıltılı nefes alır. Gece ve sabahları bu sesler çok belirgindir.

Bazen virüs böbreklere de sıçrar. O zaman idrar kana karışır, hayvanın ibiği morarır, tüyleri karmakarışık olur. Hayvan bol su içer, dışkısı sulanır, altlık ıslanır. Hastalığın 6'ıncı gününde ölümler başlayabilir. Bir hafta süren ölümlü dönemde hayvanların yüzde 5' i ölebilir. Civcivler hastalığa daha az dayanabilir.

Enfeksiyöz bronşitli bir tavuk

Resim 6: Enfeksiyöz bronşitli bir tavuk

Hastalık yumurta kanallarını zedeler. Onun için yumurtaların içinde , kabuğunda değişiklikler olur. Yumuşak kabuklu, şekilsiz yumurtalar görülür. Hastalığı atlatan hayvanların yumurtaları da hep bozuk şekilde çıkar.

Teşhis laboratuara götürülen ölü veya hastalıklı hayvanlara bakılarak konur.

İki çeşit aşısı var

Ülkemizde H52 ve H120 adında iki aşı kullanılmaktadır. H120  ile birinci günden başlayarak burun-göz damlası şeklinde aşılama yapılır. Püskürtme de yapılabilir. Hastalık yaygın görülmüyorsa, üçüncü haftada aşılama yapılır; 8 inci, 9 uncu haftalarda tekrarlanır.

Yumurtaya geçmeden önce son bir aşılama yapılır. Ama aşılama yapılmadan, ilkin bir kan muayenesi yaptırılmalıdır. Son aşılama H52 ile yapılacaksa , 15-17. haftalarda içme suyu ile yapılmalıdır.

Ayrıca kümes hijyenine dikkat etmeli, hasta hayvanlar ayrılmalı, yemlerdeki protein azaltılıp, vitamin ve mineraller çoğaltılmalı, stres önlenmelidir.

e) Eds Hastalığı  (Egg Drop Syndrome = EDS/76)

Yumurta kanallarını tahrip eder. Bu yüzden yumurtaların kalitesi bozulur. Bazen yüzde 1-3 kadar ölüme de yol açabilir.

Hastalığın nedeni virüstür. Hasta hayvanın dışkısından diğerlerine bulaşır. Kirli yumurtalardan civcivlere geçer. Hastalık yumurtanın bozulmasından anlaşıldığı için yumurtlamayan tavuğun hasta olduğu anlaşılamaz.

Yumurta verimi düşer

Hastalıklı sürüde yumurta verimi düşer. Yüzde 10-15 oranında verim düşüklüğü meydana gelir. Yumurtalar küçülür. Üstleri pürüzlenir. İnce kabuklu olabilir, kabuksuz çıkabilir. Yumurta akı sulanmıştır.

Bozuk şekilli yumurtalar

Resim 7: Bozuk şekilli yumurtalar

Bazı hayvanlarda hafif solunum güçlüğü görülebilir. İshal de olabilir. Ama bunlar 8-10 günde geçer. Seyrek olarak ölüm olayları görülür.

Teşhis için laboratuvara yeteri kadar hayvan götürmelidir.Hastalara antibiyotikler, sülfonamidler verilirse, başka hastalıkların da gelmesi önlenmiş olur. Yemlere protein, vitamin, mineral takviyesi yapmalıdır.

EDS aşısı

Yumurta dönemine girmeden önce EDS aşısı yapılır. Aşıdan 15-20 gün sonra kan muayenesi yapılır, hastalığa karşı bağışıklığın olup olmadığı öğrenilmiş olur.

f) Çiçek Hastalığı

Nedeni bir virüsdür. Bu virüsler sıyrık veya yaradan deriye girer, bir kabarcık yapar, içi su toplar, iltihaplanır. Zamanla kurur, kabuklaşır. Kabuklar deriden ayrılıp düşer. Ama bu parçaların içi virüslerle doludur. Onlar tekrar başka hayvanlara geçip, onlarda da çiçek yapar. Bu virüs sıcağa, soğuğa, güneşe, dezenfektan ilaçlara da çok dayanıklıdır.

Virüs ayrıca ağız boşluğunda, dilde, yutakta da bozukluklar yapar.      Çiçek ölümlere yol açar. Kümesler kalabalık, rutubetli, kirli ve soğuk ise ölenlerin sayısı fazla olur.

Çiçek iki şekilde ortaya çıkar :

1)Deri Çiçeği Şeklinde

Sakal, ibik, yüz, ağız ve göz kenarları ile tüysüz deride küçük kabarcıklar yapar. Gaga kenarlarında da görülür. Hayvan ağzını açamaz, beslenemez, verimi düşer.

Bu şekilde çiçekte ölüm olayı nadirdir.

Yüzde çiçek bozukluğu

Resim 8: Yüzde çiçek bozukluğu

2-Difteri Şeklinde

Ağız boşluğu, dil, yutak, yemek ve soluk borusunda üstü gri-sarı renkli zarlar oluşur. Bunlar bütün bölgeyi kaplayabilir. Tutulup kaldırılırsa altı kanar. Kötü kümeslerde yüzde 50’ ye varan ölümler görülür.

Teşhis laboratuvar incelemeleri ile kesinleşir. Bunun için laboratuvara yeter sayıda hayvan götürmelidir.

Ağız boşluğunda çiçek bozukluğu

Resim 9: Ağız boşluğunda çiçek bozukluğu

Tedavi

Özel bir ilacı yok. Hastalar hemen ayrılır. Kabarcıkların ve zarların üzerine gliserin iyode sürülür. Ağız boşluğundaki zarlar pens ile dikkatlice kaldırılır, yerine gliserin iyode sürülür.

Aşı yapılabilir

Hastalık çıkan kümeslerde güvercin çiçek aşısı uygulanır.

Sağlam kümeslerde 1,5 – 2 aylık iken tavuk çiçeği aşıları uygulanır.

Çiçek aşıları hayvanların bacak derisine fırça ile sürülerek yapılır veya kanat zarına iğne batırılarak  da yapılabilir.

Aşılamadan sonra üç hafta içinde bağışıklık başlar ve 1 yıl sürer. Güvercin çiçek aşılarının verdiği bağışıklık 3-4 ay sürer.

Kümes Hayvanlarında Aşı Uygulamaları

Aşı  bir ilaç değildir. Hayvanları çeşitli hastalıklardan korumak üzere hazırlanmış biyolojik bir maddedir. Kümes hayvanlarında ortaya çıkan bir çok hastalığın ilaçla tedavisi yoktur. Bu hastalıklara karşı hayvanlar ancak aşılama yolu ile korunabilir. Fakat aşı uygulamalarından istenilen faydayı temin edebilmek ayrıca aşıların bir takım olumsuz etkilere yol açmaması için bazı hususlara dikkat etmek gerekmektedir. Bunlar maddeler halinde kısaca sıralanacak olursa :

Aşının kullanma talimatlarına uyulmalı , aşıyı uygulayacak olanlar uygulamadan önce kullanma talimatlarını dikkatle okumalıdırlar.

Günü geçmiş, kaçak, etiketsiz, soğukta muhafaza edilmemiş aşılar kullanılmamalıdır

Aşılar güneş ışınlarından , ani ısı değişikliklerinden korunmalı, buzdolabında +40C’ de muhafaza edilmelidirler.

Aşıları uygulayacak olan şahıslar temiz tulum, başlık, eldiven giymeli ve sprey aşılamalarında ağız burun maskesi kullanmalıdırlar.

Sprey aşılamalarında kullanılacak aletlerin amacına uygun olarak çalışıp çalışmadığı dikkatli bir şekilde kontrol edilmelidir.

İçme suyu yolu ile uygulanacak aşılarda kullanılacak su klorsuz olmalı ayrıca dezenfektan, deterjan, sabun içermemelidir.

Aşılar sadece sağlıklı hayvanlara uygulanır.  Kümeslerde bir hastalık durumu söz konusu ise veya kümes şartlarında bir problem varsa asla aşı uygulaması yapılmamalıdır.

Aşılama sırasında hayvanları hırpalayacak hareketlerden kaçınılmalı, acele edilmemelidir.

Aşıların  hayvanların hepsi tarafından ve yeterli miktarda alınması sağlanmalıdır.

Yarım kalmış sulandırıldıktan sonra 3-4 saat geçmiş aşılar kullanılmamalı, canlı aşılar sulandırıldıktan sonra en fazla 2 saat içerisinde kullanılmalıdır.

Boş aşı şişeleri etrafa atılmamalı bir yerde toplanmalıdır.

Aşılar, burun-göz, gaga daldırma, sprey, içme suyu, kanat zarına batırma, enjeksiyon tarzında uygulanabilirler. Gerek uygulama yolları gerekse aşılama programları için Veteriner Hekimlere danışılmalıdır.

Aşılama türüne göre değişmek kaydıyla aşılamadan yaklaşık 15-20 gün sonra yeterince hayvandan kan alınarak bağışıklık durumunu kontrol etmek amacıyla bir laboratuvara gönderilmelidir. Eğer yeterli bir bağışıklık durumu tespit edilmemiş ise uygun bir süre sonra aşı uygulanması tekrarlanmalıdır.

Aşılama öncesinde ve sonrasında hayvanlara vitamin-mineral madde uygulaması yapılabilir.

> > >  Sonraki Konu > > >

Kanatlı Hayvanlarda Görülen Mantar Hastalıkları

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek İçin Tıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Pasa
Yazılış Tarihi : 2.12.2016 00:04:40
  Kumesleri ates puskurtme île temizleyin ve kisin sarimsak ve sogan koyun sularina ishal ise nar kabugu kaynatin bekleyin vérin ilac vs hikaye hasta olanlari kesin atin
Cevap vermek İçin Tıklayınız...
------------------------
Yazan : mehmet akpınar
Yazılış Tarihi : 1.11.2016 21:23:15
  2 aylık tavuk un boynu ters döndü lüttfen çözm üretin
Cevap vermek İçin Tıklayınız...
------------------------
Yazan : Olgun karaca
Yazılış Tarihi : 29.9.2016 14:38:27
  Selm benim 1 civcivimi diğer kardeşleri başından vurup yaraladı ve onu onlardan ayırdım. Ama şimdi yaralı Civciv gözlerini açamıyorum göz kapaklarinda bir hasar yok sadece başı ve gözlerinin yanında vurulmuş yerler var acaba ne yapmam gerek nasıl gözlerini açabilirim ?
Cevap vermek İçin Tıklayınız...
------------------------
Yazan : Ahmet
Yazılış Tarihi : 22.8.2016 18:09:26
  Mrb 4 aylik brahma tavugum hasta oldu belirtileri ibigi ve cevresi soluk renkte ve arada aksiriyor halsizlik var hayvanda ne tur bir tedavi uygulayabilirim lutfen yardim
Cevap vermek İçin Tıklayınız...
------------------------
Yazan : Hacı
Yazılış Tarihi : 4.8.2016 14:42:24
  3 tane hindi yavrumuz var göz kapaklarında burunlarında kafalarında iri şişik kocaman yaralar çıktı ağızlarındada var lütfen yardım.
Cevap vermek İçin Tıklayınız...
------------------------
Soru veya Yorum Eklemek İçin Tıklayınız

Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek İçin Tıklayınız.

Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007