Gidalarin seçimi ve muhafazasi
Hatice ÖZKAYA
Ev Ekonomisi Tek.

Tüketilen gida maddelerinin degeri insan vücudunda faydasi ile ölçülür. Gidalarin faydali olabilmesi için onun gerekli besin maddelerini ihtiva etmesine ilaveten bütün hastalik amillerinden arinmis olmasi gerekir.

Gidanin saglam ve temiz olmasi; üretimden tasinmasina, depolanip satilmasina, ev ve kurumlarda saklanmasina, hazirlanip, pisirilmesine ve servis yapilip onun bizler tarafindan tüketilmesine kadar geçen safhalarin hepsinde düsünülmelidir. Kalitesi ise; besinde tad, koku, renk ve duyusal yapilari ile ilgili degisiklikleri kapsar.

Genellikle piyasada islenmemis hayvansal ve bitkisel kaynakli besinler veya gida sanayinde islenmis besinleri aliriz. Bu besinleri alirken dikkat etmemiz gereken bazi hususlar vardir.

Hasadi iyi yapilmamis yarali, bereli, ezilmis, üzeri küf üremeye baslamis sebze ve meyve satin alinmamalidir. Ayrica mevsimlik sebzelerin besin degerleri yüksek ve fiyatlari daha ucuzdur. Unun renginin beyaz veya sarimtirak beyaz olmasi, sariya dönüsmüs olmamasi lezzetinin aci olmamasi, nahos kokusunun bulunmamasi, kurt, böcek ve yabanci maddeler ve küflerden ari olmasina dikkat edilmelidir. Makarnanin rengi kehribar sarisi renginde ve parlak olmali, rengi ve sekli bozulmamis, beyaz benekler bulunmamalidir.

Bulgurun yeterince kurumus taneleri düzgün ve hemen hemen ayni büyüklükte, toz, böcek ve diger yabanci maddeleri ihtiva etmemesi lazimdir.

Nisastanin hangi üründen yapildigi etiketinde gösterilmelidir. Tad ve görünüsü hosa giden durumda olmali, yabanci maddeler bulunmamalidir. Kullanis amacina göre pirinç satin alinmalidir. Baharat alirken, tabii renkte olmasina, yabanci madde ihtiva etmemesine ve kendine has tad ve kokuda olmasina dikkat edilmelidir.

Etleri satin alirken genellikle etin rengine, kokusuna, üretildigi yerin belli olup olmamasina yani damgali olmasina dikkat edilmelidir. Kabugu çatlamis kirik yumurtalari, imalatçisi belli olmayan sucuk, salam gibi ürünleri, belli kurumlardan saglanmayan sütleri satin almamak gerekir. Tereyaginin acimis olmamasina ve kokusuna dikkat edilmelidir. Baligin kalitesi, cinsi ve tazeligi ile ölçülür. Taze baligin gözleri parlak ve lekesiz, solungaç kisimlari kirmizimsi pembe renkte, pullar ve süzgeçler diri, kaslari sert ve esnek bir durumdadir. Kaslara basildigi zaman parmagin biraktigi izin hemen düzelmesi gerekir.

Bitkisel yaglarin berrak, tortusuz, kendine özgü renk ve kokuda olmasina ve ambalajinda imalat ve son kullanma tarihinin belirtilmis olmasina özen gösterilmelidir.

Gida maddelerini temiz bir sekilde satin alsak da ondan sonra uygulanacak islemlerde dikkatli olmazsak gida maddeleri temiz ve saglikli olma özelligini yitirebilir.

Et mezbahada kesilip 0-1 derecede 24 saat bekletildikten sonra kasaplara dagitilir. Satin alinan etler mutlaka buzdolabinda bir günden çok bekletilmemelidir. Parça etler 2-3 gün bekletilebilir. Etler daha uzun süre saklanmak istenirse pisirilecek miktar ayrilip, yagli kagida sarilarak buzlukta bir kaç hafta saklanabilir. Donmus et kullanilacagi zaman buzdolabinda çözdürülür, oda isisinda çözülmeye birakilmamalidir. Donmus etler çözülmeden dogrudan dogruya pisirilmemeli ve çözülmüs etler yeniden dondurulmamalidir. Kümes hayvanlarinin etleri de buzdolaplarinda diger etlerde belirtilen usullerle veya donmus olarak saklanir. Kisa süre içinde kullanilacak baliklar buz içerisinde ve 0 derecenin altinda bekletilir. Baliklari uzun süre saklamak için dondurmak, tuzlamak, kurutmak ve konserve yapmak gerekir.

Süt oda isisinda saklanamaz. Pastörize edilmemis süt kaynamaya basladiktan sonra en az 5 dakika daha karistirilarak pisirilir. Cam kaplarda buzdolabinda 2-3 gün saklanabilir. Yumurta tazelegini kaybetmemesi için serin yerde bekletilir. Buzdolabinda yumurtayi 1-2 hafta tazeligini kaybetmeden saklamak mümkündür.

Kuru sebze, kuru meyve, tahil, baklagil ve islenmis gida maddelerinin saklandigi dolaplarin kuru ve havadar olmasi ve bu dolaplarda temizlik malzemesi bulunmamasi gerekir. Açilmis salçi kendi kutusunda ve nemli dolapta degil, cam kavanozda ve buzdolabinda tuzlanarak saklanmalidir. Salçanin üzeri bir parmak kadar sivi yagla kapatilirsa hava almasi ve dolayisiyla küflenmesi önlenmis olur. Çok dayaniksiz olan taze sebze ve meyveler buzdolabinda 3-5 gün tazeligini kaybetmeden saklanabilir. Patatesin büzülmesini ve filizlenmesini önlemek için orta nemli, karanlik ve çesidine göre 4 ile 10 derecede saklanmasi gerekir. Sogan ise nemli yerlerde saklanamaz.

Kati yaglari agzi kapali olarak ve buzdolabinda saklamak, bitkisel sivi yaglari koyu renk siselerde veya açik renk sisede ise gün isigindan koruyarak saklamak gerekir.

Yiyeceklerin hazirlanmasi ve daha sonrasinda dikkat edecegimiz kurallar ise sunlardir:

Elleri sik sik yikamali, mutfakta sigara içilmemeli, ayni kasikla hem yemek karistirip hem de tadina bakilmamalidir. Yemeklerin içine dogru aksirip, öksürülmemeli, eller kirli veya yikandiktan sonra önlüge silinmemelidir. Kullanma suyunun temizligine dikkat etmeden besinler yikanmamalidir. Etli ve sütlü yiyicekler pistikten sonra uzun süre oda sicakliginda birakilmamali, artik yemekler derhal sogutulup buzdolabina kaldirilmalidir. Ayiklanmis yiyecekler kirli tezgah üzerinde yada agzi açik kapta bekletilmemelidir. Sirri çikmis, çatlak kaplar ve kalaysiz bakir kaplara yemek koyup saklanmamali. Yesil yaprakli sebzeler önce yikanip, sonra dogranmalidir. Çünkü kesik yerlerinden vitaminler suya geçer.

Sonuç olarak; gidalarimizi bozan ve onlarin araciligi ile insanlara geçen ve sagliga zarar veren çesitli etkenlerden korunmak hepizin görevidir. Bu görevi, edindigimiz bilgiler isiginda yanlis uygulamalari düzelterek yerine getirebiliriz. Bu sayede hem sagligimizi korumus, hem de ülke ekonomisine katkida bulunmus oluruz.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Henüz yorum eklenmemiştir. Yorum Eklemek için Tıklayınız
Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007