EL DOKUSU HALI ÜRETİMİ

Dünya dokumacılık tarihinde, yaklaşık 3000 yıldır temel yapısı değişmeden bu güne kadar önemini saklamış tek ürün, el dokusu halıdır.

Bu dersimizde; değerli bir sanat eseri olarak sarayları, mabetleri, şatoları süslemiş olan el dokusu halıcılığı inceleyeceğiz.

HALICILIK NEREDE BAŞLAMIŞTIR VE YAYILMIŞTIR

- Bu konuda kesin bilgiler olmamakla birlikte, ilk halı örneklerinin bulunduğu yerler ile, bütün halı merkezlerinin Türklerin yaşadığı ve yerleştiği yerlerde olması dikkat çekicidir.

- Ayrıca çeşitli dillerde aldığı isimlerin Türkçe ismine yakın olması, gibi bazı işaretler, halıcılığın orta Asya’dan göç eden Türk boylarıyla yayıldığını gösteren güçlü işaretlerdir.

El dokusu halı çok değerli bir sanat eseridir.

Resim 1. El dokusu halı çok değerli bir sanat eseridir.

HALICILIKTA KULLANILAN TEZGAHLAR

Yurdumuzda halı üretiminde üç tip tezgah kullanılmaktadır.

1- Sarma tezgahlar

2- Germe tezgahları

3- Yer tezgahları

Bunların özellikleri Nelerdir?

SARMA TİP TEZGAHLAR:

- Ahşap ve metal olmak üzere ikiye ayrılırlar.

- Ahşap tip ağaçtan yapılmıştır.

- Parça sayısı fazladır.

- Kuruluş ve kullanımı zordur.

- Dayanıklılık yönünden uzun ömürlü değildir.

- Metal tip ise saçtan yapılmıştır.

- Parça sayısı azdır.

- Kurulması bakımından uzun ömürlüdür.

Metal tezgahlar saçtan yapılmıştır.

Resim 2. Metal tezgahlar saçtan yapılmıştır.

GERME TİP TEZGAHLAR

- Daha çok Hereke ve Kayseri yöresinde kullanılmaktadır.

- İpek ve Hereke halılarının dokunmasında kullanılır.

- Bunlarda ahşap ve metal olmak üzere imal edilirler.

Ahşap tezgahlar ağaçtan yapılmıştır.

Resim 3. Ahşap tezgahlar ağaçtan yapılmıştır.

TEZGAH YERİNİ TESBİT EDERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

1 - Tezgah kurulacak yerin sağlam ve düzgün bir yer olması gerekir.

2- Işık alan aydınlık bir yer olması gerekir.

3- Nemli olmaması gerekir.

DOKUMAYA GEÇMEDEN ÖNCE YAPILACAK İŞLEMLER NELERDİR?

- Halıda ilme (düğüm) atılıp, dokumaya başlayıncaya kadar yapılması gereken bir takım işlemler vardır. Şimdi bu işlemleri görelim.

- öncelikle dokunacak halının, kalitesi ve ebatlarına göre gerekli malzemenin tespiti, hesabı ve temini gerekir.

- Bundan sonra çözgü işlemine başlanır.

ÇÖZGÜ NEDİR?

- Halı tezgahı alt ve üst leventleri arasına, halı boyunca yatay, zemine dik ve birbirine paralel olarak çaprazlama geçirilen yün, pamuk ve ipekten bükülerek imal edilmiş ipliklerdir.

- Bir diğer deyişle halının iskeletidir.

- Çözgünün çok düzgün çözülmesi gerekir. Bu sağlanmazsa dokunacak halıda bir çok hataların meydana gelmesi engellenemez.

- Çözgü tezgaha takılıp aktarılması yapılır.

- Bu işlem bittikten sonra, gücüsünün örülmesine geçilir.

GÜCÜ NEDİR?

- Çözgü tellerini paralel bir şekilde, halı kalitesine göre eşit olarak taksim eden, atkı atılırken istenilen açıklığı temin etmek için arka ve ön tellerin birbirinden ayrılmasını sağlayan bir sistemdir.

- Gücü örülmesinde çözgü ipliği kullanılır ve gücü örmeğe çözgünün sağ tarafından başlanır.

Çözgünün düzgün çözülmesi gerekir.

Resim 4. Çözgünün düzgün çözülmesi gerekir.

AĞIZLIK İPLERİNİN TAKILMASI

- Ağızlık ipi çözgü tellerinin başlangıçtaki düzgünlüğünü, zincir ve halı kiliminin dağılmamasını sağlar.

- Ağızlık ipinin takılmasına, halının ilk başlangıcında 10 cm. lik bir saçak payı bırakıldıktan sonra başlanır.

ZİNCİR (ÇİTİ) NİÇİN YAPILIR?

- Halının başlangıç ve bitimine mutlaka zincir yapılmalıdır.

- Bu halının kilim ve havlı yüzeyinin sökülmemesi için bir garanti olur.

HALI KİLİMİ NEDİR?

- Kilim dokuması, halının başlangıcında zincirden sonra, bitişte ise havlu dokumadan sonra yapılır.

- Kilim dokuması, havlı dokuma kısmının dağılmaması için halı tipine göre yün, pamuk ve ipek ipliği ile yapılır.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek İçin Tıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Aziz
Yazılış Tarihi : 4.1.2017 14:57:27
  Merhaba Konya da kilim dokuma işinden anlayan tamir yapabilecek usta aranmaktadır lütfen iletişime geçiniz 0553 668 07 23
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : İnci
Yazılış Tarihi : 11.5.2016 21:54:18
  merhabalar!
Ben malatya da yasiyorum ve evde hali ve kilim dokumak istiyorum.Daha önce kilim dokuma tecrübem var , ama hali dokumayi da ögrenmek istiyorum. Hali kilim dokuma tezgahi ve gerekli olan diger malzemeleri uygun fiyata nerden bulabilirim ? Bu konuda yardimci olursaniz sevinirim.
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : dilek tatar
Yazılış Tarihi : 28.2.2015 02:55:52
  Merhaba ben izmirde yaşıyorum vede 12 yıldır halı dokuyorum bana yardımcı olurmusunuz halı dokumak istiyorum yardımcı olurmusunuz bana cevap verirmisiniz
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 20.3.2015 21:51:34 
Cevaplayan : sinan 
Evinde dokuma tezgahın var mI? Eğer halı dokuması yapıyorsan bana yazarsan sevinirim. Tüccar değilim. kendim için halı dokutmak istiyorum.
Cevaplama Tarihi : 20.3.2015 21:53:16 
Cevaplayan : sinan 
Merhabalar. Ben evime için el dokuması halı istiyorum eğer yapabilyorsanız konuşalım. Saygılarımla
Cevaplama Tarihi : 29.3.2015 17:09:07 
Cevaplayan : perihan 
pen LONDRA da yasiyorum. hali documa ogrenmek istiyorum.
butun hafta isledigim icin kisa kurslar veren yerler veya siz boyle bir kurs verirmisiniz.

beni bilgolendirirseniz memnun kalirim.
sevgiler

Perihan.
------------------------
Yazan : tatlı şeker
Yazılış Tarihi : 26.2.2015 20:38:56
  bence çok güzel olmuş aynısı sınavda çıktı TEŞEKKÜRLERR :D
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : figen
Yazılış Tarihi : 31.1.2015 22:53:31
  kırklarelinde ikamet ediyorum ve evde halı dokumak istiyorum tecrübem var daha önce dokudum lütfen cevap yazın
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 4.4.2016 06:52:14 
Cevaplayan : ufuk 
figen hanım merhaba evde halı dokumak isterseniz şartları telde konuşuruz ben fason halı dokuyan bayanlar arıyorum ipek hereke halısı
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumlar görmek için tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007