Domates yetiştiriciliği
Mustafa DEMİREL
Ziraat Mühendisi

Ekiliş alanı ve üretim miktarı açısından ön sıralarda yeralan solanaceae familyasının Iyc opersicon cinsine dahil olan domatesin ana vatanı Meksika olduğu ve kültür domatesin Avrupa’ya yayıldığı bilgileri vardır. Domates iklim değişikliklerine karşı daha dayanıklı olması nedeniyle en kolay yetiştirilebilecek sebzelerden biridir.

Domatesin botanik özellikleri:

Tohumun çimlenmesi ile oluşan kökcük genç bitkinin 2-3 yapraklı devresine kadar uzunlamasına devam eder. Bu dönemde kökboğazına ykın bölgeden yan köklerin oluşumu başlar. Kazık ve yan kökler oldukça geç dallanır ve saçak kök oluşturur. Domateste şaşırtma yapılarak yan kök oluşumu teşvik edilir.

Açık alan yetiştiriciliğinde köklerin 100-150 cm derinliğe ve yanlara kuvvetli geliştiği halde sera yetiştiriciliğinde 40-100 cm derine 40-60 cm yanlara yayılmaktadır. Köklerin %72’lik kısmı toprağın 0-20 cm’lik üst kısmındadır. %22’si 20-50 cm ve %6’sı ise 50 cm’den daha derinde bulunur. Otsu yapıdaki gövde başlangıçta yuvarlak, yumuşak ve tüylüdür. Yaşlandıkça sertleşerek köşeli bir yapı kazanır. Domateste çiçekler salkım şeklinde oluşur. Çiçek salkımları basit (tek) veya çift (çatal) dallanma göstermektedir. Bazı çeşitlerde ise karışık salkım şeklinde görülmektedir.

İklim ve toprak istekleri:

Domates ılık ve sıcak iklim sebzesidir. Sıcaklık -2 ile -3 dereceye düştüğünde bitki tamamen ölür. Gereğinden fazla nem ve sıcaklık bitkide hastalıkların meydana çıkmasına, sıcak ve kuru rüzgarlar da çiçek dökülmesine neden olur. Domateslerde normal gelişmenin olabilmesi için sıcaklığın 16-19 derecede olması gereklidir. Sıcaklığın 13 derecenin altına düşmesi halinde olgunlaşmanın geciktiği ve mahsulün çok azaldığı tesbit edilmiştir. Domates çiçek tozları 10 ve daha yukarı derecelerde, en iyi olarak da 27 derece civarında istenilen şekilde çimlenerek döllenme yeteneğini ve gelişmesini sürdürmektedir.

Domatesin toprak isteği kumludan, killiye kadar her toprakta yetişebilir. Derin, geçirgen su tutma kabiliyeti iyi, humus ve besin maddelerince zengin tınlı topraklar ideal topraklardır. Kumlu tınlı topraklarda erken ürün verir. Çorağa oldukça dayanaklıdır. En uygun toprak reaksiyonu pH 6,5 civarındadır. Düşük toprak asiditesine dayanıklıdır.

Yetiştirme Tekniği:

* Çeşit seçimi:

Bölgemizde sırık domates; yer (sofralık) domates, sanayi (salçalık) domates yetiştiriciliği şeklinde yapılmaktadır. Bölgemizde yetiştiriciliği yapılan, deneme ve demonstrasyonları kurulan sırık, bodur, sanayi domates çeşitlerinden bazıları şunlardır: Sırık domates (F1); Elif 190, Gökçe 190, Diyansa, Gülle, Target, Opera, Polaris, Astona, Mog. Sofralık (yer); H 2274, 5656, Merve. Salçalık; H 2274, Chipli, Riogranda, M 1103

* Ekim nöbeti:

Kışlık sebzelerden sonra domates ekilebilir. Lahana ve baklagiller dometes için iyi bir ön bitkidir. Domatesten sonra baklagiller, havuç, salata, pancar ve hububat ekimi yapılır. Domates üst üste ekilmemelidir.

* Toprak hazırlığı:

Toprak derin sürülmelidir. Sonbaharda pullukla toprak derince sürülür. İkinci sürüm ilkbaharda tavında yine pullukla yapılır. Sonra tırmık, tapan veya diskaro çekilerek kesekler kırılır. Domates derin köklü bir bitki olduğu için kültür alanlarında geçirimisiz pulluk tabanı oluşmuş ise çizel veya dippatlatan ile toprak işlenir.

* Ekim ve dikim:

Yer domatesi için sıra arası 140-250 cm, sıra üzeri 40-50 cm olacak şekilde dikim yerleri hazırlanır. Sırık domates için sıra arası 80 cm, sıra üzeri 50-60 cm olmalıdır. Ayrıca 75x50, 100x40, 100x35 sıra aralık ve mesafelerinde de dikim yapılabilir. Fideler 5-6 yapraklı devrelerinde son don tarihi geçtikten sonra dikilip, can suyu verilir. salçalık domatesler için dikim aralık ve mesafesi 135x40 cm’ dir. Açık alanda sırık domates fide dikimi çift sıra dikim şeklinde de yapılır. Bu durumda aralık ve mesafeler 110x50x50 cm veya 100x60x50 cm olacak şekilde ayarlanır. Domates karık sulama ve damlama sulama ile yapılır. Yağmurlama sulama yapılmaz. Fide önceden hazırlanır. Masuralara tek veya çift sıra dikilir.

* Gübreleme:

Domates için dikimden evvel dekara 2-3 ton iyi yanmış çiftlik gübresi uygulaması gereklidir. Yine meyveler fındık iriliğin alınca 10-15 gün ara ile 100 litre su ile 600-800 gr potasyum nitratın yapraktan uygulanması meyve ve bitkisini olumlu yönde etkiler. Üst gübresinin; ilki meyveler ilk görüldüğünde ‘(fındık şekilndeyken) verilecek üst gübrenin yarısı, meyveye yattığında da diğer yarısı karık arasına verilir.

Kimyevi gübre uygulaması:

Taban Gübrelemesinde; dekara 40 kg. DAP, 20 potasyum sülfat gübresi kullanılmalıdır. Üst Gübrelemede; dekara 12 kg amonyum nitrat (%33), 12 kg. potasyum nitrat (%13-0-46) gübresi atılmalıdır.

* Sulama:

Domates tarımında bitkiler üzerinde ilk meyveler görülünceye kadar mümkün olduğu kadar sulamadan kaçınılır. Bu devreye kadar dikim esnasında verilen cansuyu ile yetinilir. Bunun için çapalamaya önem verilir. İhtiyaç halinde sulama yapılabilir. İlk meyveler görüldükten sonra sulama önem kazanır. Mevcut şartlara göre toprak yapısı ve seçilen çeşit özelliğine göre uygun periyodlarla yeteri kadar sulama yapılır. Nihayet hasat başladıktan sonra her hasat sonrası sulama yapılmalıdır.

* Bakım:

Fideler esas yerlerine dikilip, gelişmeye başladıktan yaklaşık iki hafta sonra birinci çapa yapılır. İki hafta sonra ikinci çapa yapılır. Boğaz doldurulur. Hastalık ve zararlılar ile mücadele bir program dahilinde sürdürülür.

Bu haber 15915 defa okunmuştur.

Sitemize reklam vermek için mail atınız.

Soru / Yorum Eklemek için Tıklayınız

..:: Sorular / Yorumlar ::..

Yazan : mehmet Yazılış Tarihi : 2.7.2013 12:35:45
  domatesi tarlaya dikeli tam onbeşgün oldu ama domates dengesiz büyümüyor küçük küçük kaldı ne ve sarardı ne yapmam gerekiyor

»Cevap vermek için tıklayın» 

  Cevaplayan : Sertaç  Cevaplama Tarihi : 16.8.2013 08:53:39   
  Arkadaşlar

Aynı sorun bende de var. Tarla domatesinden çimlendirdiğim domatesin yaklaşık yarım metre boyuna gelmiş olmasına rağmen ancak 5-6 domates elde ettim. Onlarda kızarmış olanlar dahil büyümüyorlar. İnternetten yaptığım araştırmalarda konuyla ilgili bilgi yok. Sanki diktinmi hemen domates alıyormuşsun havası var. Hazır tohumlar öyle, bende diktim ama kendim sıfırdan yetiştirdiğim doğal tarla domatesi bir türlü olgunlaştıramıyorum. Yardımlara önemle ihtiyacım var.

Teşekkürler 
 
     

-------------------------------------------------------------------------------

Yazan : uğur yakut Yazılış Tarihi : 26.6.2013 14:13:16
  iyi günler domates de aşırı tohur var ve domatesin cinsi 56 tı sofralık ne atarsak domatesi irileştire biliriz ne uyguluyalım potosyum nitrat irileştirir mi damlamadan versek köke uygulasak

»Cevap vermek için tıklayın» 

-------------------------------------------------------------------------------

Yazan : RAMAZAN Yazılış Tarihi : 27.5.2013 02:41:30
  Domateste alt tarafında daire şeklinde çürümelerin oluşması calsuyum eksikliğindendir.giderilmesi için calsuyum verilmelidir.Yada yoksa evinizde az miktar hobi için yapıyorsanız bu işi toz kireçte bol miktarda calsiyum vardır (badana kireci) atarsanız geçer...

»Cevap vermek için tıklayın» 

-------------------------------------------------------------------------------

Yazan : emrah Yazılış Tarihi : 28.10.2012 12:48:15
  domateslerimin salkimlari egiliyor bu seferde domates buyumuyor

»Cevap vermek için tıklayın» 

-------------------------------------------------------------------------------

Yazan : cemal Yazılış Tarihi : 6.10.2012 23:13:52
  domatesler ilk olgunlaşma devresinde alt kısımlarından daire şeklinde cürüme meydana gelmekte ,bu durum nasil önlenebilir.teşşekürler.

»Cevap vermek için tıklayın» 

  Cevaplayan : mehemt  Cevaplama Tarihi : 11.5.2013 10:12:01   
  kalsiyum eksikliğinden.yaprakatn kalsiyumlu gübre ile takviye yapın   
     
  Cevaplayan : halil  Cevaplama Tarihi : 11.11.2013 17:38:16   
  EN UYGUNU SIVI KALSİYUM VER ÜSTTEN DE KÖKTENDE ÜSTTEN 100LT/150CC KÖKTEN 3KG CALSİYUM 2 KG POTASYUM NİTRAT CALSİYUM NİTROPULUS DİYE BİŞES VAR COK GÜZEL KAİTELİ
 
 
     

-------------------------------------------------------------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için Tıklayınız

Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları görmek için Tıklayınız.


-Tarım Kütüphanesi - 2007