Bagciligin Konya Ilindeki genel durumu, gelistirilmesi için neler yapilmalidir?
Veli Aköz
Ziraat Yük. Müh.

TK

Anayurdu Anadolu olan ve kurulmus tüm Anadolu Uygarliklarinin gözdesi olmus, günesin çocugu bag; Eregli Ilçemizde bulunan ve ilk ziraat abidesi olan Ivriz kabartmalarinda Bereket Tanrisi Tarhu tarafindan sol elindeki bugday basaklari ve sag elindeki üzüm salkimlari ile tasvir edilmektedir. Kral Varpalavas bu figürde halki için feyiz ve bereket dilemektedir.

Yerkürenin en eski bitkilerinden birisi olarak Nuh Peygamberin kültüre aldigi bir bitkidir, bag...

Binlerce yildir Anadolu da efsanelere konu olan bagcilik, bu topraklarda yasayan her insanin toplumsal yasaminda ve beslenmesinde önemli bir yer tutmustur. Sarap üretiminin yanisira, yas ve kuru üzümü sofrasindan eksik etmemis, pekmez, sirke, köfte, sucuk, pestil gibi mamüller insanlarin enerji ihtiyacini karsilamis ve temel gidalardan birisi olagelmistir.

Bilindigi gibi, ülkemizin bagcilikta dünyada önemli bir yeri vardir. Dünya bag alanlarinda 4. sirada olan ülkemiz, üzüm üretiminde 5. sirada yer almaktadir.

Bagcilik ve bagcilik kültürü tüm Dünya’ya Anadolu’dan ve içinde bulundugumuz bölgeden yayilmasina ragmen; gününüzde ise Ilimiz Varoslari ile dag silsilelerinin yamaçlarinda mecalsiz tutunmaya çalisir görülmektedir.

Filokseri ve bag kanseri tahribati yanisira verasetle parçalanma ve 1950’li yillarda baslayip babayi-oguldan, bagciyi-bagdan ayiran kirsal alandan göç (insan erozyonu) hareketleri baglarimizin terkedilmesine yol açmistir.

Erozyon canavari da tabiki bos durmamakta, terkedilmis baglarimizin topraklarini hiç yorulmadan deli çaylarin insafina birakmakta, adeta Anadolumuzun kanini akitmaya devam etmektedir.

Ülkemizin tarimsal üretiminin en fazla oldugu Ilimizin bagciligi hakettigi yerde degildir. Bu topraklar bize, geçmisin efsanevi bagcilik ve kültürünü hatirlatmakta bagciligin yeniden filizlenerek gelismesini emretmektedir. Ekmek parasi için köyünden kopup sehirlerin varoslarina tutunmus olan insanimizin küçücük bahçesinde mutlaka yer bulup diktigi 1-2 üzüm asmasi ile geçmisteki bagciliga özlem duydugunu göstermektedir. Bag bellenirken, o topragin kokusunu derinden hisseden odun atesinde kaynatilan pekmezin dumanla karisik kokusunu koklamis ve geçmisin bagcilik nostaljisini yasamis her insanimizin bagciligimizin gelismesi için kendisini görevli hissetmelidir saniyorum...

Memnuniyetle görüyoruz ki; son yillarda 40-50 yillik gerileme sürecinden sonra, Ilimizde bagciliga önem verilmeye baslanmistir. Bagciligin önemi kavranmis ve bagcilik bilinci artmis görünmektedir. Büyük boyutlara ulasan ekonomik kriz ve sonucu issizlik , geçim sikintisi geçmisteki kirsal göçü kismen tersine çevirmis durumdadir. Issiz kalip köyüne dönen bir kisim insanimiz ile biraz bilinçlenen bir kisim köylümüz; “Hangi ürünü yetistireyim? Hangi üründen daha çok kazanabilirim?” sorusunu sorup tarimda büyük bir arayis içine girmis bulunmaktadir. Sunu rahatlikla ifade edebiliriz ki; iyi bir sekilde yapildiginda bagcilik, tarimsal üretimde oldukça kârli olabilen ugrasilardan birisidir. Yeter ki konunun uzmanlari ile iyi bir diyalog kurulsun, çalismalara baslansin.

Ilimizde özlenen bagcilik idealinin gerçeklesmesi için arayislar, arastirmalar ve çalismalar baslamistir. Il Müdürlügümüzün yanisira ilgili ve duyarli diger kurum ve kuruluslarimiz ile çiftçilerimiz; yeni anaç ,yeni üzüm çesitleri ile yüksek telli sistemler seklinde deneme demonstrasyonlar, örnek bag tesisleri kurmaktadir. Ilimiz sartlarina uygun üzüm çesitlerinden fidanlar getirilip dagitilmaktadir. Bu çalismalara yeni bir ivme kazandirilarak, çiftçilerimizin fidan taleplerinin en emin ve saglikli yerlerden temin edilerek karsilanmasi gerekmektedir.

Ilimizde, Il Müdürlügümüz istatistiklerine göre, meyve veren yasta toplam 35869 hektar, meyve vermeyen yasta ise toplam 1500 hektar bag alani bulunmaktadir. Toplam üzüm üretimi ise 74249 tondur. Bu üretimin 7786 tonu kurutularak kuru üzüm olarak degerlendirilmektedir. Ilimiz büyük bir bagcilik potansiyeline sahip olup, sirasi ile en fazla Hadim, Bozkir, Taskent, Beysehir, Güneysinir, Ilgin ve Tuzlukçu da yaygindir. Keçimen, hesabali, gögüzüm, büzgülü, gibi degisik mahalli isimler de üzüm üretimi yapilmaktadir. Dekara verim ortalama 300 kg yas üzüm olup, omca basina verim ise düsük olup ortalama 2-3 kg kadardir. Bu düsük verim Türkiye ortalamasininda altindadir. Yeni bagcilik anlayisi ile klasik sistemdeki bu verimi bir kaç katina yükseltmek, hatta telli terbiye sistemleri ile verimi 1.5 tona çikarmak mümkündür. Yer yer iyi bakilan baglar mevcut olup bol verim ve iyi kalitede üzüm alinabilmektedir.

Halihazir, Ilimiz baglarinin çogunlugu yaslanmis olup verimden düsmüstür. Omcala rçok alçaktan taçlandirildigindan salkimlar toprakta çürümektedir. önemli budama hatalari yapilmakta, üzüm çesitlerine göre budama yapilmasi gerekirken rastgele budamalarla önemli ölçüde verim ve kalite kayiplari olusmaktadir. Basit bir-iki koruyucu ilaçlama ve yesil budama islemleri ile külleme hastaligi sorun olmamasi gerekirken, hala bazi baglarimizin kaderidir adeta külleme... Bagcilikta; bazi üzüm çesitlerinin dölleme ve döllenme problemi yasadigi yeterince bilinmediginden, çok sayida omca, asma, hatta baglarin üzüm vermemesi ayri bir manzaradir. Baglarin gübrelenmesi de öylesinedir.

Gerçektir ki; baglarimizin bir kismi dag yöresinde bagli olan bir köylü kadinimizin ifadesiyle; “Bahar geldi mi baglarimizi belleriz, kocam gider onlara kükürt atar, güzün de gider çoluk çocuk üzümleri toplariz” havasindadir. Tabiki Ilimiz bagciligi bu manzarayi haketmemektedir. Bu sekilde bakilmayan baglar verimden düsmekte, verim ve kaliteden düsen baglarda erim alamiyoruz mantigiyla terkedilmektedir.

Bazi baglarimiz ise yanlis konum yöney ve toprakta veyanlis çesitlerele kuruldugundan sürekli soguk zararina maruz kalmaktadir. özellikle daglik yörelerimizde don tabani-tavaninda kalan derin vadilerdeki baglarda üzümler hasat edilemeden sik sik soguk vurmaktadir. Radyosyon olayi ile yüksek rakimlardan asagiya dogru süzülüp gelen soguk hava vadi tabanlarindaki baglari üsütmektedir. Oysa bu baglar soguk havanin akip gittigi yamaçlarda olsaydi soguktan fazla etkilenmeyeceklerdi. Bölgemizde yüksek telli sistemlerde don taban ve tavani düsünülerek, yükseklik en az 1 metre olmalidir. Ilimizde siddetli donlu günler sayisi 14.1 olup, en düsük sicaklak -30.6 derece ölçülmüstür. Donlu günler baslangici 18 Ekim olup 15 Nisan tarihine kadar hatta bazi yillar çok daha ileri tarihlerde görülmektedir. özellikle Ilkbahar donlari yer yer büyük zararlanmalara yol açmaktadir. Bagin gelisme döneminde Ilimizin yagis ortalamasi 107.3 mm (çok düsük degerde) olup, sulama imkani olan baglarda yapilabilecek 2 sulamanin üzüm ve salkim iriligi ile kalite ve verimi önemli ölçüde arttirdigini görüyoruz.

Ilimizde Bagciligin Gelismesi Için Yapilmasi Gerekenler

* Geçmiste çok olan fakat sonradan kaybolan bagciliga ilgi, çiftçilerimizin egitimi ve yayim hizmetleriyle yeniden uyandirilmalidir. Kaliteli üretilmis bir üzümün pazar bulup para edecegi bilinmelidir. Son yillarda kirz ve bodur elmaciliga gösterilen ilgi üzüm üretmine de yönlendirilmelidir. Baglarimazdan esirgenmemelidir. örnegin Hadim ve Taskent gibi Ilçelerimizde, bagcilik göz ardi edilmemeli, kirazin yaninda üzüm gibi alternatif sigorta bir meyveye her zaman yer verilmelidir. Yöneyinde kurulmus yüksek telli sistem iyi bakimli bir bagdan 105 ton kaliteli üzüm almak mümkündür. Bagciligin is gücü daha kârlidir.

* Genis bir cografyaya sahip ilimizin alt iklim bölgelerine göre seçilen pilot bölgelerde ülkemizin önemli üzüm çesitleri ile denemeler kurulmali, bölgemize uygun çesitlerle demonstrasyonlar yapip üreticilerimize gösterilmelidir.

* Ilimizde, ciddi manada damizligi olan ve üzüm fidani üreten ne bir resmi kurum ne de özel-tüzel kisiler vardir. Fidan üretimi tesvik edilmeli, ilk etapta ilimizin ihtiyaci olan fidanlar en emin ve saglikli yerlerden temin edilerek çiftçilerimizin ihtiyaci karsilanmalidir. Ilimiz bagcilarinin genel temayülü sofralik ve çekirdekli kurutmalik üzüm üretimi ile pekmez yapimi yönündedir.

Üzüm çesitlerinin çogunlugu sofralik nitelik tasir. Oysa, maalesef Türkiye’nin sofralik üzüm ihracati çok azdir. Sofralik üzüm ihracatinin kat kat artirilmasi gereikr. Ihraç ettigimiz sofralik üzümler erkenci (Tarsus Beyazi, Yalova Incisi) örtü alti gibi çesitler ile geç olgunlasan (Razaki, Müsküle) çesitler ile sinirlidir. Kiraz gibi (Türk Kirazi adiyla) sofralik üzümlerimizin de bir gün dünyada aranan marka olacagina inaniyoruz. Yeterki; kaliteli ürünümüz, muhafazamiz güzel ambalajimiz ve ürünlerimizi tüm dünyaya pazarlayacak aktif girisimcilerimiz olsun... Çogu üründe oldugu gibi üzüm üretimindede en büyük sikinti pazarlamada yasanmaktadir. Üreticilerimiz ürünlerini mevcut hal düzeninide hale vermekte, yada bir bölümünü mahalli pazarlarda satmaya çalismakta veya pekmez yapmaktadir. Il genelinde 7785 ton kuru üzüm üretlep satilmaktadir. Yanlis hasat ambalaj ve nakliye ile sofralik üzümlermizin %20’sinden fazlasinin telef olabildigini biliyormuyuz? Depolama sartlari, üzüm muhafazasi ile ilgili bilgi eksiklikligi bagcilikta ayri bir sorunu teskil etmekte, giderilmesi de ayri bir önem arz etmektedir.

* Asma, Anadolu topragina sikicatutunmus halde, topraklarimizi en iyi degerlendirebilen bir bitki olmasinin yanisira toprak kaybinin önlenmesinde ilimizin basta gelen güvencelerinden birisidir. Bag yörelerine giderek gözlemleyiniz. Ellerinde bag biçkilari ile genelde yasli insanlari göreceksiniz. Gençlerimizin bagciliga ilgileri yok denecek kadar az görünüyor. Bagcilik kirsal alanda mutlaka geçim kaynagi yapilarak, gençlerimizin bagciliga ilgileri arttirilmaladir. Bu konuda devletimizin kurumlarina, yerel yönetimlere büyük görevler düsmektedir. Her türlü bagcilik tesvik kredilerinin verilmesi, vakif ve özel idare kaynaklarindan üreticilerimizin daha çok yararlandirilmasi, Kirsal Kalkinma Projelerinde bagciliga özel bir önem verilmesi kaçinilmaz görünmektedir.

* Üzümlere anaç seçimi ve bunlarin üzüm çesitlerine göre uyumu ayri bir önem tasir. Ilimize üzüm çesitleri önerirken vejetasyon süresi nispeten kisa, sulama imkani sinirli, topraklarinin kireç kapsamlarinin oldukça yüksek oldugu dikkate alinmalidir. Buna göre meyilli kiraç alanlar için 41 B, taban ve sulanablir alanlar için 5 BB, 1103 P, 99R ve 110R gibi daha kuvvetli anaçlar önerilmektedir.

Genelde Iç Anadolu Bölgesine asagidaki üzüm çesitleri tavsiye edilmektedir. Yakin gelecekte bölgemizi çok daha fazla üzüm önerilebilecektir. Bag tesisi kuracak üreticilerimizin pazar taleplerine ve degerlendirme sekillerine göre çesit seçiminde bulunmak bunu yaparken çevre ve iklim sartlari ile dölleyici çesit gerçegini göz önünde bulundurmalidir.

Çizelge 1: Bölgemize önerilen baslica üzüm çesitleri

Çesidin Adi Rengi Degerlendirme sekli Tane Sekli Olgunluk Zamani Budama Istegi
1- Razaki Beyaz Sofralik Elips- Ortairi Orta erken Kisa
2- Çavus Beyaz Sofralik Yuvarlak-iri Orta erken Kisa
3- Ata sarisi Beyaz Sofralik Yuva.-Çok iri Orta geç Kisa
4- Hafizali Beyaz Sofralik Elips-iri Orta-geç Kisa-karisik
5- Hatun parmagi Beyaz Sofralik Ig sekli orta iri Erken Kisa
6- Italia Beyaz Sofralik Haf. Oval-iri Erken Kisa
7- Yalova incisi Beyaz Sofralik Oval-iri Erken Kisa
8- Alphonse lavelle Siyah Sofralik Bas.Yuv.-iri Orta mevsim Kisa
9- Keçi memesi Siyah Sofralik Uzun elips-çok iri Orta mevsim Kisa
10- Kozak siyahi Siyah Sofralik Elips-orta iri Çok geç Kisa- karisik
11- Pembe gemre Pembe Sofralik Yuvarlak-iri Orta geç Karisik
12- Siyah gemre Siyah Sofralik Yuvarla-iri Orta geç Karsik
13- Karagevrek Siyah Sofralik Oval-orta Orta Kisa
14- Akdimrit Beyaz Saraplik Yuvarlak-küçük Orta geç Karisik

* Iyice yaslanmis ve verimden düsmüs baglar hariç, ilimizdeki diger mevcut baglar, yeni bilgi ve tekniklerle bir bakim isleminden geçilerek üzüm verimleri ve kalitesi arttirilabilir. Hatta istenirse, bagcilarimiz bagdaki mevcut omcalarinin kollarina yongali göz asisi yaptirarak yeni üzüm çesitlerine çevirebilirler. Keza zamaninda bilinçsizce dikilmis, günümüzde ise fazla bir ekonomik degeri bulunmayan üzüm çesitlerinden tesis edilmis çok sayida bag mevcuttur. Iste böyle baglari basit bir asilama islemi ile çiftçi yararina sunmak, sonuçta bunlari ekonomimze kazandirmak içten bile degildir.

* Türkiye’nin tarimsal yapilanmasinda “Üretici Birlikleri” nin önemi ne geçmiste ne de günümüzde tam kavranmis degildir. Diger ürünlerde oldugu gibi, önemli bagcilik yöremizde üzüm üretici birliklerinin kurulmasi yakin tarihte kaçinilmaz olacaktir.

* Bilinçsiz ilaçlama ve gübreleme mantigi ile, insanlarimizi bir güzel zehirleyip, sonra onlari hastane odalarinda sifa aratma zahmeti ve bunun devletimize yüksek maliyeti mantiksizligi yerine; tedbiri bastan alarak, zehir yedirilip içirilmeyen yeni bir nesil için üzüm üretiminde de organik tarima-biyolojik mücadeleye gidilmeli, tesvik edilmeli, üretici ve tüketicilerimiz bu konuda yeterince bilinçlendirilmelidir.

* Arazi toplulastirilmasi bagcilik yörelerimizde adeta bir zorunluluk halindedir. Mülkiyet parçalanmasi daginikligi, sekillerin bozulmasi baglarimizi ekonomik anlamda tarim yapilamaz hale getirmektedir. Maalesef baglarimiz veraset yoluyla paylasilarak çok küçük parçalara bölünmüstür. Filoksera tahribati, kirsal göç ve bakimsizlik nedeniyle elden çikan bu eski baglardan erozyonla toprak kaybi daha ileri boyutlara ulasmadan en önde ve basta arazi islahi ve toplulastirilmasi çalismalari baslatmaktan baska çaremiz yoktur.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Veysel ATEŞ
Yazılış Tarihi : 23.11.2014 15:51:56
  ben ahududu veya böğürtlen yetiştirmek istiyorum asma üzüm ektimsede yetiştiremedim yardımcı olursanız sevinirim
Veysel ATEŞ 05335702002
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : fahri
Yazılış Tarihi : 27.4.2013 14:05:58
  emprenyeli ahşap bağ ve meyve direği üreticisiyiz. (30 yıl çürümez)ihtiyacı olanlar mail atabilirler. fahrialabasli@hotmail.com
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : yılmaz yükünç
Yazılış Tarihi : 13.3.2013 09:52:33
  bizim kendi dilimizde dediğimiz aşısı yapılacak deli bağ bulunurmu uzun ömürlü olduğu için bulunursa varsa yazarmısınız
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : zekeriya
Yazılış Tarihi : 21.10.2012 20:28:22
  ilimize baglı çumrailcesi yörükcamilikoyünde moderin bagcılık yapmakicin kolları sıvadım araştırmalar sonucu şif t telli terbiyesistemli sofralık üzüm ekmeye karar verdim anaççeşidim 5bb üzüm çeşitlerim alfonslavel trakya ilkeren vede atasarısı tabiki fidan sayımda 4000adettir direkleridiktim çukurlarını açtım nasipolursakasımda dikecegim bilmem dogrumu oldu bu konuda bilgi alacagımyardımcı olacak birilerinide daha dogrusu bulamadım inşallah bölgemizdebu öncülükler cogalırda bölgemize ek gelir kaynagı olur
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : fatih erkoç
Yazılış Tarihi : 24.4.2012
  bağlarda sorun olan floksera olarak adlandırılan kök uru şişkimliği ile ilgiili rahatsızlıklara çözüm olarak mxtor fitor dene bir ileç var rahatlıkla kullanabilirisniz
arazide muthiş sonuclarını gördük
daha önce elma kök uru ve kanserleri için sonucları zaten bilinmektedir
bununla ilgili %1 lik solüsyon halinde bag kök bölgesine vererek rahatsılıktan kurtulabiliisniz
damla sulama ile verilebileceği gibi hasta olan bitkinin tac iz düşümüne de verilebilir bilginiz dahilinde olsun
komple bi tesisi kaldırmadan önce denemeye deyecegini düşünüyorum
irtibat ve söz konusu rahatsızlıklar için bilgi için 0554 341 42 71
umarım bagnız hiç hastalanmamıştır..
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007