ARPA YETISTIRICILIGI

Arpa

1. TANIMI VE TOPRAK ISTEGI

Arpa tek yillik bir uzun gün bitkisidir. Fakat degisik gün uzunluklarina da uyabilir. Arpa, tahillar içerisinde en çok kardeslenenlerdendir. Olagan durumda 5 - 8 kardes verir. Bitki boyu ortalama 35-100 cm kadardir. Basaklari ortalama 8 - 15 cm boyunda olup 2, 4 ve 6 siralidirlar. Çiçegi kavuz ve kapçik sarar, kavuzlu arpalarda bunlar daneye yapisiktir ve harmanda ayrilmazlar. Danenin ortalama % 10 - 13 kadari kavuzdur. Dane yapisinda % 9 - 13 ham protein, % 67 kadarda karbonhidrat bulunur. Arpa serin iklim tahillari içerisinde bugdaydan sonra en çok ekimi yapilandir.

Arpa daha çok hayvan yemi olarak kullanilir. Yem olarak degeri misirin % 95'i kadardir. Yemlik arpalarda protein oraninin fazla olmasi istenir. Kavuzun fazla olmasi besleyicilik degerini düsürür.

Kullanildigi önemli alanlardan biri de malt sanayidir. Bira üretimi için gerekli olan malt iki sirali beyaz arpalardan elde edilmektir. Biralik arpalarda protein oraninin düsük olmasi gereklidir (% 9 -10.5).

Yurdumuzda yetistirilen arpalarin çogunu biralik arpalar olusturmaktadir. Tarimsal islemlerin geregi gibi yapilmasi durumunda kaliteleri daha da yükselecek ve ihraç etme olanaklari da dogacagindan, ülkemize döviz getiren tarim ürünlerinden biride arpa olacaktir.

2. IKLIM VE TOPRAK ISTEGI

2.1 Iklim Istegi

Arpa, fazla soguk ve fazla sicak olmayan, nispi nemi yüksek olan yerlerde iyi gelisir. Sicakligi 0 ºC nin altina düsmeyen ve 18 - 20 ºC'nin üzerine çikmayan, nispi nemi % 70 - 80 olan yerler arpa için çok uygundur.

2.2 Toprak istegi

Arpa için en uygun topraklar, organik maddece zengin, milli, havalanmasi ve nemliligi uygun, nötr reaksiyonlu (PH'i 5 ile 8) topraklardir.

3.YETISTIRME TEKNIGI

3.1 Ekim Nöbeti

Bölgemizde bugday gibi arpa da kuru ve sulu kosullarda çesitli kültür bitkileri ile münavebeye girmektedir.

Kuru kosullarda

•          Arpa-Nadas-Arpa

•          Arpa-Mercimek-Bugday-Mercimek

•          Arpa-Nadas-Bugday-Nadas

Sulu Kosullarda

•          Arpa-Ikinci ürün-Pamuk

•          Arpa-Ikinci ürün-Sebze

•          Arpa-Ikinci ürün-Pamuk-Bugday-Ikinci ürün

•          Arpa-Ikinci ürün-Mercimek-Ikinci ürün

 

(Ikinci ürün : Soya, Yerfistigi, Misir, Susam, Ayçiçegi vs.)

(Yem Bitkileri : Yonca, Fig, Korunga, vs.)

3.2 Çesit

Yapilan arastirmalar sonucu;

Sulu kosullarda; biralik çesit ve hatlardan; Clipper (480 kg/da), Er-Alam (506 kg/da), Arupo "S" (473.49 kg/da), Nefia (470.97kg/da), Legia (494.83kg/da), Gold Marker (553 kg/da), yemlik çesit ve hatlardan; Yesilköy (571.53kg/da), Beecher / Brigs L (590.95kg/da), Amp-Hc 1905 (548.70kg/da), H2 72 / Brigss (518.35kg/da), Manker (621.27 kg/da)'in bölge kosullarina uyum sagladigi tespit edilmistir.

Kuru kosullarda; Hamidiye 85, Sahin 91, Gem, Kaya gibi çesitler tavsiye edilmektedir.

3.3 Toprak Hazirligi

3.3.1 Kuru Kosullarda: Bölgemizde kuru kosullarda arpa-nadas veya arpa-mercimek ekim nöbeti uygulanmaktadir.

Bu nedenle Arpa nadas sisteminde, arpa hasadini müteakip hiçbir toprak islemesi yapilmadan, ekim sahasi kisi geçirdikten sonra, erken ilkbaharda Mart ayinin ikinci yarisindan itibaren toprak uygun tava geldiginde soklu pullukla derin sürüm yapilir.

Daha sonra sonbaharda diskharrow + tirmik ve tapan çekilerek tohum yatagi hazirlanir. Arpa-Mercimek ekim nöbetinde ise; mercimek hasadindan sonra toprak gölge tavindayken derin sürüm yapilir. Daha sonra sonbaharda diskharrow + tirmik ve tapan çekilerek tohum yatagi hazirlanmis olur.

3.3.2 Sulu kosullarda: Sulanan sahalarda arpa genellikle çapa bitkileri ile (pamuk, sebze, misir, yerfistigi, soya vb.) münavebeye girmektedir. Bu nedenle sonbaharda ön bitki hasadindan sonra, bitki kalintilari temizlenmeli veya uygun alet ekipmanla parçalanmali, bundan sonra döner kulakli pullukla derin sürüm yapilip, topraga karistirilmalidir. Daha sonra diskharrow ve tirmik çekilerek keseklerin kirilmasi saglanir. Kesekler kirildiktan sonra orta agirlikta bir tapan çekilerek, tohum yatagi hazirlanir.

3.4 Ekim

Ekim mibzerle yapilmalidir. Ekim derinligi, çimlenme için yeter nemi ve havalanmayi saglayacak düzeyde ayarlanir. Genellikle kisliklarda ekim derinligi 4 - 6 cm, yazlik ekimlerde 3 - 4 cm olmali ve m2' ye kislik ekimlerde 300 - 350 tane, yazlik ekimlerde 350 - 400 tane tohum düsecek sekilde hesaplanmalidir. Bu ise kuru kosullarda 14 - 16 kg/da, sulu kosullarda ise 12 - 14 kg/da arasinda degisebilir (Tohumun 1000 dane agirligina göre). Ekim kardeslenmenin yüksek oldugu taban ve sulu arazilerde daha seyrek yapilabilir.

3.5 Gübreleme

Arpa gübreleme genelde bugday gibidir. Kuru kosullarda 5 - 6 kg/da N, 7 - 9 kg/da P2O5, sulu kosullarda ise 12 - 14 kg/da N, 10 - 12 kg/da P2O5, karsiligi azotlu ve fosforlu gübre uygulanmalidir.

Fosforlu gübrenin tamami ekim esnasinda mibzerle banta, azotlu gübrenin yarisi ekimde, yarisi da kardeslenme baslangicinda toprak yüzüne serpilmek suretiyle verilmelidir.

3.6 Sulama

Arpanin su ihtiyaci bugday kadar olmamakla beraber, bol verim ve kaliteli ürün için yeterli miktarda da toprak emine ihtiyaç vardir. Arpada sulama yapilacaksa birinci su sapa kalkma ikinci su süt olumu devresinde olmak üzere iki su verilir. Tek su verilecek ise süt olum devresinde tatbik edilmelidir. Sulamada tatbik edilecek husus bitkinin gelisme devresinde, yagislarin yeterli olmadigi dönemlerde arpanin toprakta ihtiyaci olan suyun, sulama suyu ile karsilanmasidir.

3.7 Hastaliklari, Zararlilari ve Mücadelesi

3.7.1 Hastaliklari:

Arpa Kapali Rastigi: Mantari bir hastaliktir. Bugday sürmesine benzer. Hasta bitkinin daneleri kati ve siyah rastik parçalari olur. Ekimden önce tohumlar civali ilaçlarla ilaçlanmalidir.

Arpa Açik Rastigi: Mantari bir hastaliktir. Hasta bitkinin basaklari siyah bir toz kitlesi durumundadir. Ilaçli mücadelesi yoktur. Dayanikli çesitler ekilmeli ve ekim nöbeti uygulanmalidir.

3.7.2 Zararlilari:

Yabanci Otlar: Bugdayda zararli olan yabanci otlar, arpada da verim düsüklügüne sebep olur. Yabanci otlarlarin 3 - 5 yaprakli oldugu devrede yabanci ot mücadelesi yapilmalidir.

3.8 Hasat, Harman ve Depolanmasi

Arpada hasadi geciktirmek hem verimi arttirir, hem de su oraninin düsmesini saglar. Iyice kurumadan hasat edilmis arpa ürününde kavuzlar kolayca renk atar, kalite düser. Hasat tirpan veya orakla yapiliyorsa, kirilmasini önlemek için, hasada sabahin erken saatlerinde çigli havada girilmelidir.

En iyi hasat biçerdöverle yapilanidir. Bu taktirde tam olumu fazla geciktirmemelidir. Biçerdöverle hasatta özellikle biralik arpalarda danenin kirilmamasi için, biçerdöver ayari önem kazanmaktadir. Arpanin depolanmasinda ambar olarak kullanilacak bina rutubet almayan kuru, havadar ve aydinlik bir yer olmalidir. Depoya getirilen arpanin su oraninin %12 - 14 altinda olmasi gerekmektedir. Deponun isisi ise +4ºC civarinda olmalidir. Ambara konulacak arpa içerisinde, kizismaya sebep olmamasi için yabanci tohum bulunmamalidir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : Murat kekec
Yazılış Tarihi : 10.3.2017 07:05:33
  Tekirdag hayraboluda 1 dönüm arsam var ciftcilik hakkında hiç bir şey bilmiyorum.burayi hobi bahçesi yapmak istiyorum.emek yoğun olmayan ne etmemi tavsiye edersiniz
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : vusal
Yazılış Tarihi : 5.3.2017 13:51:09
  biz azeriler novruz erefesinde arpadan ve ya bugdadan semeni qoyariz evde ekilir ve bilmek isterdim ki ev seraitinde onun hizli boyumesi icin ne yapa bileriz
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007