AÇIKTA BESICILIK

Ülkemizde geçmis dönemlerde çok güzel ahirlar yapildi. Ancak yetistiricilerimiz bütün sermayelerini ahira harcayinca içine hayvan koyacak, yem ve benzeri üretim giderlerini karsilayacak paralari olmadigindan, o güzel ahirlarimizin önemli bir kismi bos kaldi ve üretim yapamadik.

Ülkemizde genellikle kapali tip barinaklar yapilmaktadir. Sigir besiciliginde, karli olabilmek için sabit yatirim tutarinin mümkün oldugu kadar düsük seviyede tutulmasi gereklidir. Sabit yatirim maliyetleri olarak binalar, yem deposu, yem hazirlama ünitesi, hayvanlarin bulunacagi saha, alet ve ekipmanlari sayabiliriz. Tüm bu yatirimlar, besiciligin baslangicinda, sermayenin önemli bir kisminin harcanmasi demektir. Bu da bizim için gerekli olan isletme sermayesinin küçülmesine yol açmaktadir.

Tüm bu sabit yatirimlari hallettigimizi varsayalim. Sirada, bakim, beslenme ve bunlar için gerekli isgücü bulunmaktadir. Kapali sistemlerde yemleme, sulama, gübrenin atilmasi, hayvanin bagli tutulmasi gibi islerde daha fazla isçilik gerektirmektedir. Huysuz hayvanlardan dolayi bakicilarin yaralanma riski de bulunmaktadir. Oysa, açik sistemde hayvan serbest oldugu için, günlük olarak sadece yem verilmektedir.

Açik sistemde en çok korkulan, kisin soguklarinda hayvanin hastalanmasidir. Oysa, vahsi hayvanlarin, kis kosullarinda açikta yasayabildigi düsünülürse, bu kayginin yersiz oldugu anlasilir. Ayrica, bugün dünyada, açikta besicilik rahatlikla yapilmakta ve -17 derecede bile yeterli canli agirlik artisi saglandigi bildirilmektedir.

Açikta besicilik isletmesi

Sekil 1. Açikta besicilik isletmesi

Kapali sistem ahirlarda, yeterince havalandirma saglanamamasi, altlarinin islak olmasi gibi nedenlerden dolayi, daha çok hayvan hastalanmaktadir. Açik sistemde hayvan serbest oldugundan, yeterince yem yer ve su içer. Havalandirma ve gübre atma problemi yoktur, hayvanlarin korunmasi için sundurma ve gölgeliklerin kullanilmasi gibi avantajli yönleri de bulunmaktadir. Unutulmamalidir ki emek harcamadikça, hiçbir sey kusursuz degildir. Çalismak ve sabretmek, basari ve kazanci getirecektir.

Açikta besicilik yapmaya karar verdikten sonra, düsünülmesi ve planlanmasi gerekli unsurlari söyle siralayabiliriz:

* Kurulus Yerinin Seçimi,

* Hayvan Basina Düsen Alanin Hesabi,

* Yemlik,

* Suluk,

* Gölgelik,

* Sundurma,

* Padok ve Bölme (Çitler),

* Hayvan Yakalama Yeri,

* Hayvan Indirme Ve Bindirme Rampasi,

* Yem Depolari,

* Gübrelik,

* Silaj ve Posa Çukurlaridir.

YER SEÇIMI:

Besi açikta yapilacagi için yagmur, kar sürekli açik olan ahirin içine yagacaktir. Buna idrar ve gübreyi de eklersek çok miktarda çamur olabilecegi anlasilmaktadir. Bunu önlemek için arazinin güneye meyilli ve toprak geçirgenliginin yüksek olmasi suyun birikmesini azaltacaktir. Bu arazinin engebeli olmasi ya da küçük tepeciklerin bulunmasina da dikkat edilmelidir. Bu tepelerde daha az çamur olacagi için, hayvanlar buralari hem dinlenmek hem de yemlik ve suluklara gitmek için kullanacaktir. Soguk ve sert rüzgarlara karsi korumali arazilerin seçimi yararli olacaktir. Bu özelliklere sahip araziler bulunmasi yatirim masraflarinin azalmasi demektir. Bulunmamasi durumunda, umutsuzluga düsmeyip, mevcut araziye bu özellikleri kazandiracagiz. Bunun için, arazideki suyun uzaklastirilmasi saglanip, tepecikler olusturulacak; rüzgar, yagmur, kar ve günese karsilik sundurma ve gölgelikler yapilacaktir. Bunlara ilaveten hayvan basina düsen alani biraz daha büyütecegiz..

Tüm isletmelerde oldugu gibi yol, su ve elektrige yakin olmasi açik sistem içinde yararli olacaktir.

Bu bilgilerin isigi altinda, meyilli, içme suyuna sahip, ulasimi kolay ve az yagis alan bölgeler yurdumuzda her yerde mevcuttur. Ancak yagisin fazla olmasi ve arazi yapisindan dolayi Karadeniz bölgesinde yapmak biraz daha zor gözükmektedir.

HAYVAN BASINA DÜSEN ALANIN HESAP EDILMESI

Hayvan basina alan hesap edilirken, arazi egimli, yagis miktari ve toprak yapisi göz önüne alinmalidir. Sundurma ve gölgelige göre de gerekli alanlar söyle hesap edilmektedir:

1- Gölgelikli, tabii zeminli açikta besi yerleri için gölgelikli alan dahil hayvan basina 12 m2’dir.

2- Sundurmali, tabii zeminli açikta besi yerleri için hayvan basina sundurma alti 2 m2, padok 10 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.

3- Sundurmali, beton zeminli açik besi yerlerinde, sundurma alti 2 m2, padok 2 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.

4- Kapali sistem düsünülürse, yemlik ve yem yolu hariç hayvan basina 2.5 m2’dir.

Bu ölçüler normal sartlar içindir. Duruma göre ölçüler büyütülebilir. Bu ölçülere göre gerekli alan hesap edilebilir.

YEMLIKLER

Yemlikler ahsap, beton, ahsap-beton yapilabilir. Yemlikler, hayvanin rahatlikla yem yiyebilecegi ve temizliginin yapilabilecegi sekilde düsünülmelidir. ön kisminda, idrar ve gübrenin de ilave edilmesinden dolayi, yagisli havalarda çok miktarda çamur olusmaktadir. Bunu önlemek amaciyla yemligin önüne, 3 m genisliginde ve 10 cm yüksekliginde % 4-6 egimli beton bir alanin yapilmasi çamur olusumunu azaltacaktir.

Yemlik boyu hayvan basina 50 cm önerilmektedir. Eger önünde devamli yem bulunursa, 20-25 cm’ye kadar düsürmek mümkündür. Yagisli havalarda yemlerin islanmamasi için, yemligin üstünün kapatilmasi fayda saglayacaktir. Yemlik içi, temizligi ve yemin rahatça yenebilmesi açisindan, Sekil 2'de gösterildigi gibi ya da benzer sekillerde yapilabilir.

Yemlik kesiti

Sekil 2. Yemlik kesiti

SULUKLAR

Suluklar hayvanlarin rahatlikla içebilecegi yerlere yerlestirilmelidir. Çesitli tip ve yapida suluklarin olmasina ragmen, betondan ya da paslanmaz metalden yapilan samandirali suluklar degisik çevre sartlarinda daha kullanilislidir. Suluklar, zemine dökülen sular isletme disina akacak sekilde yerlestirmeli ya da gerekli önlemler alinmalidir.

Samandirali suluklar, sürekli dolu olmalari nedeniyle ihtiyaci karsilayabilmektedir. Suluklarin 50 x 150 cm boyutlarinda olmasi yeterli bulunmaktadir. Suluk etrafina 10 cm yükseklik ve 2 m genislikte beton yapilmasi rahatça su içmesi ve suyu kirletmemesi yönünden uygun olacaktir.

Samandirali yalak suluk

Sekil 3. Samandirali yalak suluk

GöLGELIK

Hayvanlari sicaktan korumak amaciyla yapilmaktadir. Gölgelik yapilirken, hayvan basina 2.5 m2 gölgelik alani ve 3 m yüksekligi olacak sekilde düsünülmelidir. Gezinti yerinin ortasina yapilirsa her iki tarafindan da hayvanlar yararlanabilir. Yapim malzemesi olarak, ahsap, demir vb. uygun ve ucuz malzemelerle yapilabilir.

SUNDURMA

Açik sistem besicilikte, hayvanlarin dinlenmek, yagmur, kar ve rüzgardan korunmak için en çok kullandiklari bölümü olusturmaktadir. Basitçe, üstü kapali, kuzeyi duvarla çevrili ve tabani beton olabilen yari açik bir kisimdir.

Girmesi için eni fazla genis olmamali ve çati egimi ona göre düsünülmelidir. Rüzgara karsi, kuzey yönüne duvar ve yapilmalidir. Yazin sundurma altinin serin olmasi için birkaç tane de pencere yapilmasinda fayda bulunmaktadir. Masrafi azaltmak amaciyla, sundurmanin yan taraflarinin açik olmasi önerilmekle birlikte, duvar yapilmasi kisin rüzgara karsi hayvanlari daha iyi korumaktadir.

Sundurma, hayvan basina 2 m2 taban alani, 2.30 m arka yüksekligi ve çati egimine göre ön yüksekligi belirlenerek yapilabilir.

PADOK VE BöLME ÇITLERI

Çitleri, hayvani belirli alanda tutmasini saglayan, tel, örgü tel, demir, ahsapvb. malzemeden yapilabilen ve duvar yerine geçen yapilar diye tanimlayabiliriz. Açik besi yerlerinde padok çevreleri ve iç bölmeler; kapali ahirlarda ise bölme etraflari çitle çevrilebilir.

Çitin yüksekligi hayvanin boyuna göre ayarlanabildigi gibi, 1.30 m yeterli görülmektedir. Hayvanin bir bölmeden digerine geçmesini ya da disari çikmasini önleyecek sekilde ikili, üçlü hatta dörtlü sira halinde yapilabilir.

Çit malzemesi olarak, ucuz, kolay bulunabilir ve dayanikli her türlü malzemeden yapilabilir. Fakat, genelde demir boru, ahsap, alüminyum, çelik halat, prefabrik elemanlar seklindeki malzemeler çit yapim amaciyla daha çok kullanilmaktadir.

Açikta besicilikte çitler

Sekil 4. Açikta besicilikte çitler

HAYVAN YAKALAMA YERI

Açik beside hayvanlar serbest halde dolastiklarindan, asi, ilaç, tartim, satmak vb. nedenlerde dolayi yakalanmalari zor olmaktadir. Hayvanin yakalanmasi için, padok içinde ve disinda hayvan yakalama yerinin yapilmasi gereklidir.

Hayvan yakalama yeri, 2.5 m uzunlugunda, giris kismi 1.20 m, çikis kismi 90 cm ölçülerindeki bir yer yeterli olmaktadir. Bu kismin çikisina hayvan tartmak için bir kantar yerlestirilebilir.

HAYVAN INDIRME VE BINDIRME RAMPASI

Hayvani herhangi bir arabaya bindirmek ya da indirmek için rampa yapilmasinda yarar vardir. Rampanin yüksekliginin kamyon kasa yüksekligine göre yapilmasinin yani sira, tasinabilir olmasi kullanimini kolaylastirir.

Rampada, hayvanin çikabilecegi bir egimin olmasi ve hayvanin düsmesini engelleyecek bir korkuluklarin bulunmasi gereklidir.

Hayvan indirme bindirme rampasi

Sekil 5. Hayvan indirme bindirme rampasi

YARDIMCI TESISLER

Yemlerle ilgili kisimlari içermektedir. Kapasite ya da büyüklükleri, hayvan sayilarina göre ayarlanabilir.

1- Yem hazirlama yeri: Isletmenin uygun bir yerine yapilabilmekle birlikte, yem dagitmanin kolay olabilecegi bir yere yapilmasi, zeminin beton olmasi, yari açik bir sekilde olmasi ihtiyacimizi karsilayabilecektir.

2- Kesif yem deposu: Kesif yemlerin depolanacagi beton zeminli kapali ya da yari açik bir kismin olmasi gereklidir.

3- Kaba yem deposu: Saman, yonca vb. kaba yemlerin konabilecegi uygun yerler yapilmalidir.

4- Silaj ve posa çukurlari: Posa için hayvan basina bir dönem için 1.5 m3, silaj için bunun iki kati çukur hesap edilmelidir. Çukurlarin zeminleri beton ve duvarlari betonarme yapilmalidir. Çukurlar yerüstü ve yer alti seklinde yapilabilir. Yerüstünde silaj ve posa için duvar yapilmayabilir. Buna karsilik iyi sikistirip hava almasi önlenmelidir.

GÜBRE ÇUKURU

Tabii zeminli açik besilerde gübre devamli temizlenmediginden, gübre çukuruna ihtiyaç duyulmaz. Bunun disinda kalan diger tiplerde gübrenin dolunca bosaltilmasi gerekmektedir. Bunun için toprak zeminli bir çukurun yapilmasi ihtiyaci karsilayabilecektir.

AÇIK BESI YERINDE VERIMLILIGI ETKILEYEN FAKTöRLER

1- Çevre sicakligi: Yüksek enerjili dane yemle beslenen hayvanlar, sicakligin -17 0C'ye düstügü günlerde bile yeteri miktarda kilo alirlar. Yazin yüksek sicakliklar gelismeyi düsürür. Bu nedenle gölgelik yapilmalidir.

2- Rutubet: Havanin yüksek oranda rutubetli olmasi yem yemeyi, dolaysiyla gelismeyi azaltir. Rutubetin düsük olmasi tozlanmaya yol açar. Tozlanma ise akciger hastaliklarina neden olmaktadir. Böyle durumlarda çevreyi islatmak tozlanmayi azaltacaktir.

3- Yem ve Su: Besideki hayvanlar yogun yemle yemlendigi için, su ihtiyaçlari yüksek olmaktadir. Mevsimlere göre bu ihtiyaç artmakta ya da azalmaktadir. Günde 1-2 defa vermek yeterli olmayabilir. Susuz kalan hayvanin yem tüketimi düser. Sonuçta kilo almasi yavaslar. Oysa, önünde sürekli su bulunan hayvanlar ihtiyaç duyduklari zaman su içebileceklerdir. Pratik olarak 25 hayvan için 300 cm2 yüzey yeterlidir. Kis aylarinda suluklarin donmamasi için özel önlem alinmasi unutulmamalidir.

4- Rüzgar Kiran: Kisin hayvanlarin ayni yerde toplanip çamurlanmaya neden olmasi, yazin da hava hareketlerini önlemesi nedeniyle önerilmemektedir.

5- Isik: Isiklandirmaya gerek olmamakla birlikte, geceleri hayvanlari görebilecek isigin olmasinda yarar bulunmaktadir.

6- Çamur: Kilo almayi yavaslatir. Dolaysiyla besi süresini uzatarak maliyetlerin artmasina yol açar. Bu nedenle çamur sorununu halletmek gereklidir. Suyun çesitli yöntemlerle topraktan uzaklastirilmasi durumunda çamur olusumu azalacaktir. Hayvanlar genellikle yemlik ve suluk etrafinda çokça durduklarindan, buralarda çamur daha çok olmaktadir. Yemliklerden arkaya dogru % 4-6 egimli beton yapilmasi çamurlasmayi azaltacaktir. Çamur olusumunu azaltmak için, belirli egimlerle tümsekler olusturmaktir. Bu tümseklerden geçen hayvan beton kismi bulunan yemlige, suluga ya da sundurmaya gidecektir.

7- Yemlikler: Hayvanin beslenmesi ve isçilik yönünden önemlidir. En ucuz ahsaptan mal edilebilir. Tasinmasi ve temizligi kolaydir. Fakat, betonlara göre daha az dayaniklidir. Beton yemlikler, Sekil 2'deki gibi yapilabilir. Yem servis yolu beton ise, burasi da yemlik olarak kullanilabilir. Çitin alt kismi 25-30 cm yüksekliginde tahta perde ile kapatilir. Böylece yeme gübre karismasi önlenmis olur. Servis yoluna da sap balyalari dizilerek, yemin dagilmasi önlenebilir.

Yemlikler

Sekil 6. Yemlikler

GEREKLI EKIPMANLAR

Bu gün isçiligi azaltmak ve daha hizli is yapabilmek amaciyla çesitli makineler gelistirilmistir. Imkanlar ölçüsünde alinmasina karar verilirse, nelerin gerekli olabilecegi maddeler halinde verilmistir:

1- Yem hazirlamada kullanilan makineler.

2- Yem ham maddelerini dagitan ve karistiran makineler.

3- Hayvanlara içme suyu saglayan cihazlar.

4- Tasiyici ve yükleyiciler.

AÇIK BESI SISTEMINDE UYGULANMASI GEREKLI BESLENME YöNTEMI

Besi yapmak için uygun hayvanI seçip beslemeye baslayacagimiz zaman, ilk önce ne kadar süre ile besleyecegimize karar vermemiz gereklidir. Daha sonra baslangiç canli agirliklarini ögrenmek için tüm hayvanlari tartmaliyiz. Böylece, besi sonuna kadar ne kadar canli agirlik elde etmemiz gerektigini tahmin edecegiz. Sonuçta, besiciligin karli olmasi için, belirlenen sürede, hedeflenen canli agirliga ulasilip ulasilmadigi belirlenecektir. örnegin, besiye alinacak hayvan 200 kg canli agirlikta olsun ve 8 ayda 500 kg ulasilmasi hedefleniyorsa;

Günlük canli agirlik artisi ortalama (kg) = (Besi sonu canli agirlik - Besi basi canli agirlik ) / Besi süresi (gün)

Günlük canli agirlik artisi ortalama (kg) = (500 kg - 200 kg) / 240 gün

Günlük canli agirlik artisi ortalama (kg) = 300 / 240

Günlük canli agirlik artisi ortalama (kg) = 1.250 kg

Hayvan günlük ortalama 1250 gr canli agirlik artisi saglarsa, 8 ayda 500 kg canli agirliga ulasacak demektir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardir. Besi süresini hesap ederken hayvanin günlük canli agirlik artisinin, irk kapasitesinin üstüne çikmamasi gereklidir. Aksi halde, hiçbir zaman istenen canli agirliga ulasilamaz. örnegin, yerli irk sigirlarla yapilan beside günlük 2000 gr canli agirlik artisi düsünülerek besi yapilmaya çalisilirsa, sonuç basarisiz olur. Besi hayvanlarin bu kabiliyetleri veteriner hekim ya da zooteknist ziraat mühendislerinden ögrenilebilir.

Besi kesif yemle yapilirsa basarili olunabilir. Çünkü ancak bu yöntemle günlük en az 1000 gr canli agirlik kazanci saglanabilir.

Hayvanlar tasinirken, 1 m2 yere 2.5 dana, 1.5 m2 yere 1 sigir hesap edilir. Yol firesini azaltmak için, nakliye sirasinda, bir miktar kuru ot ve su verilmelidir. Isletmeye gelen hayvanlar tartilip, asi ve ilaçlamalari yapilmalidir.

Facebook'ta Yayınla>
Soru / Yorum Eklemek içinTıklayınız
..:: Sorular / Yorumlar ::..
Yazan : onur
Yazılış Tarihi : 5.3.2014 15:07:20
  inek doğum yaptı ama 1 hafta sonra ineğin memesinden bitanesi korleşti süt gelmiyo ne yapabilirim
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : nurettin tan
Yazılış Tarihi : 12.10.2013 16:29:19
  sığırlarda günlük canlı ağırlığı 1 kg.artırmak için kaç kg.kesif yem tüketebilir?
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : mutlu
Yazılış Tarihi : 15.11.2012 13:22:12
  arkadaşlar benim ineğim doğum yapalı iki ay oldu yemesi içmesi güzel fakat dört dün önce sabah inek kalkamadı veterner kalsiyum tedavisi vitamin uyguladı fakat dört gündür kalkamıyor hayvan da çabalıyor ama kalkamıyor bana ne önerirsiniz bilgisi olan varsa allah rızası için yardımcı olun
Cevap vermek için tıklayınız...
Cevaplama Tarihi : 19.12.2012 23:47:03 
Cevaplayan : veteriner hekim 
lütfen o arkadaşa söyle hipokalsemi ile ketozisi karıştırmasın sizde paraya ızcık kıyın da hayvana adam akıllı yem verin
 
Cevaplama Tarihi : 28.1.2013 13:18:18 
Cevaplayan : Mehmet Bayrakdar 
Mutlu kardeşim, veterinerlerin ilk uygulayacağı kalsiyumdur. Sen itibar etme hayvan beslemesinden girilmesi gereken mineral maddeler vardır günlük olarak rasyona girilmesi gerekiyor. Bunları sağladıktan sonra bu sıkıntılarının kalacağına en küçük ihtimal vermiyorum. www.ancnutrition.com adresine girersen seni aydınlatacak bilgiler ve ürünlere ulaşabilirsin. Bende kayseri de bir üreticiyim aynı sıkıntıları yaşadım. Sorun hayvanda değil üretici olarak bizde. Saygılar 
------------------------
Yazan : hergele
Yazılış Tarihi : 7.8.2012 04:51:15
  %10 gıbı bı kaba yeme bence hıc bı uretıcı ınmesın beslenme hastalıklarından suruyu kurtaramaz %20 benım son sınırım dır ki bundada rumen ph sı ve mıkroorganızma ları destekleyecek ılaclar kullanılmsı gereke bılır
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------
Yazan : Abdulhadi BAŞARAN
Yazılış Tarihi : 28.11.2011
  Güzel bir çalışma, ancak sialjın tarif kısmında "silajın oluşması için süt asidi bakterilerinin faaliyette bulunmasıyla" derken katkı maddeleri bölümünde "bakterisit etkili NaCl'ü n %1-3 oranında silajlık materyale katılmasının önerilmesi" bir çelişki değil midir?
Selamlar
Cevap vermek için tıklayınız...
------------------------

Soru veya Yorum Eklemek için tıklayınız



Bu konuyla ilgili tüm soru ve yorumları Görmek için Tıklayınız.



Ne? nedir? Nasıldır? Nasıl yapılır? Ne zaman yapılır?
Copyright - Tarım Kütüphanesi - 2007